Czytaj więcej"/> Drukuj
Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego (MBP) – kontrolowana przez ZSRR policja polityczna w PRL. Instytucja ta utworzona została w 1944 roku, a rozwiązana w 1954 roku, gdy rolę jej przejęło Ministerstwo Spraw Wewnętrznych oraz Komitet do spraw Bezpieczeństwa Publicznego. Zadaniem MBP była ochrona porządku publicznego i zwalczanie oporu społecznego (opozycji). Metodami stosowanymi przez MBP był terror, fałszywe oskarżenia i procesy polityczne.

Historia powstania

Resort Bezpieczeństwa Publicznego (od stycznia 1945 r. Ministerstwo) powstał w Moskwie. Powołany 21 lipca 1944 roku w stolicy ZSRR Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (PKWN) miał w swym składzie 13 resortów, w tym Resort Bezpieczeństwa Publicznego (RBP).
27 lipca 1944 roku Resort Bezpieczeństwa Publicznego przeniesiono do Lublina, powierzając kierownictwo nad nim Stanisławowi Radkiewiczowi. Pierwszymi jednostkami powołanymi 1 sierpnia 1944 roku były – Kontrwywiad kierowany przez Romana Romkowskiego, Wydział personalny na którego czele stanął Mikołaj Orechwa i sekretariat którym kierował Julian Konar.
Równolegle z rozwijaniem Resortu Bezpieczeństwa Publicznego powoływano jednostki terenowe, tzw. Urzędy Wojewódzkie (WUBP) i Powiatowe (PUBP). Pierwszy Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego powołano w sierpniu 1944 roku, w Lublinie pod kierownictwem Henryka Pałki.
10 listopada 1944 r. zatwierdzono etaty personalne w Resorcie Bezpieczeństwa Publicznego, mianowicie:
1 stycznia 1945 roku, Józef Stalin przekształcił lubelski komitet PKWN w rząd tymczasowy, a Resort Bezpieczeństwa Publicznego w Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego (MBP). Trzy miesiące później Komitet Centralny Polskiej Partii Robotniczej określił pożądane proporcje – jeden funkcjonariusz ministerstwa na dwustu obywateli.

Departament I - kontrwywiad

Pozostałe departamenty

W styczniu utworzono jeszcze Wydział Gospodarczy, a w kwietniu Departament II, obejmujący między innymi kartotekę i łączność. Natomiast Wydział Gospodarczy przekształcono w Departament III (zaopatrzenie gospodarcze urzędów bezpieczeństwa i milicji). Dyrektorem Departamentu II został Jan Śnigir, a Departamentu II Aleksander Nikolenko.
14 kwietnia 1945 roku powołano Samodzielny Wydział do Walki z Bandytyzmem którego kierownikiem został Ludwik Sielicki, przekształcony w styczniu 1946 roku w Departament VII, przemianowany w marcu tego samego roku na Departament III, dyrektorem obu został Józef Czaplicki. W kwietniu powstał również Samodzielny Wydział ds. Funkcjonariuszy (kontrwywiad wewnętrzny z kierownikiem Stefanem Sobczakiem).

Podział Departamentu I

6 września 1945 roku, na mocy rozkazu #51 ministra, z Departamentu I wydzielono szereg agend nadając im status departamentów lub samodzielnych wydziałów. Powstały wtedy m.in.:
W marcu 1947 r. Wydział Finansowy przekształcono w Biuro Finansowo-Budżetowe, a w lipcu tego samego roku powołano Departament szkolenia, trzy miesiące później utworzono także Biuro ds. Dowodów Osobistych.

Zatrudnienie

W szczytowych latach funkcjonowania Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, MBP zatrudniało 32 tys. osób.
Ponadto pod Ministerstwo podlegało MBP sprawowało także kontrolę nad Strażą Przemysłową (SP).

Działalność

Agentury Ministerstwa wsławiły się m.in w zwalczaniu organizacji Polski Podziemnej, takich jak np. Armia Krajowa i Rada Jedności Narodowej, akcja aresztowania i porwania 16 przywódców Polskiego Państwa Podziemnego, których porwano i wywieziono do Moskwy gdzie zostali osądzeni i uwięzieni przez aparat bezpieczeństwa NKWD ZSRR (

Operacja Cezary

Bardzo znaną akcją przeprowadzoną przez Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego, była tzw. Operacja Cezary czyli utworzenie tzw. V Komendy WIN-u (Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WIN), operacja Cezary pozwoliła poznać bezpiece metody i techniki szkolenia zachodniego wywiadu.
Operację Cezary podsumowano następująco: Udało się nam prowadzić za nos, wpędzić Wywiad Amerykański w pułapkę, wykiwać i ośmieszyć. Świadczy to o rosnących umiejętnościach operacyjnych MBP. Procesy publiczne podczas których stawiani przed sądem byli członkowie Polski Podziemnej, (nie tylko) oskarżani przez śledczych z MBP za takie absurdalne oskarżenia jak współpraca z Gestapo, szpiegostwo, sabotaż itp. Niektóre z zarzutów sformułowane były następująco: Ponieważ oskarżona jest osobą bardzo inteligentną i czyta Sherlocka Holmesa, wiedziała że rozmawia ze szpiegiem.

Struktura MBP na rok 1951

Minister i wiceministrowie DEPARTAMENTY i BIURA

Likwidacja MBP

W 1954 roku ze struktur MBP wydzielono Służbę Bezpieczeństwa, 7 grudnia 1954 roku Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego przemianowano na Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (MSW) podległe rządowemu Komitetowi Do Spraw Bezpieczeństwa Publicznego, dwa lata później w listopadzie 1956 roku został rozwiązany sam Komitet Do Spraw Bezpieczeństwa Publicznego i zlikwidowane zostały niektóre urzędy Bezpieczeństwa. Służba Bezpieczeństwa została włączona w struktury Ministerstwa Spraw Wewnętrznych występując już formalnie jako Służba Bezpieczeństwa.

Funkcjonariusze MBP

Aparat bezpieczeństwa w PRL

Resort Bezpieczeństwa Publicznego PKWN
VII 1944 - 1 I 1945
Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego
30 XII 1944 - 13 XII 1954
Komitet Do Spraw Bezpieczeństwa Publicznego
7 XII 1954 - 3 XI 1956
Służba Bezpieczeństwa MSW
28 XI 1956 – 10 III 1990

Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-02-28 07:13:20