Czytaj więcej"/> Drukuj
Ukraina (ukr. Україна) jest państwem położonym w Europie Wschodniej. Graniczy od północy z Białorusią, od zachodu z Polską, Słowacją i Węgrami, od południa z Rumunią i Mołdawią oraz Morzem Czarnym, od wschodu zaś z Rosją. Ukraina uzyskała niepodległość w 1991 po rozpadzie ZSRR.
Ukraina jest członkiem-założycielem ONZ oraz organizacji regionalnych i subregionalnych tj. OBWE, WNP i Organizacja Państw Morza Czarnego.

Geografia

Krajobraz Ukrainy składa się głównie ze stepów i wyżyn, na zachodzie rozciągają się Karpaty, a na Krymie – Góry Krymskie. Klimat kontynentalny.

Podział administracyjny

Ukraina -

Terytorium Ukrainy dzieli się na 24 obwody (obłast’i), dwa miasta wydzielone na specjalnych prawach Kijów i Sewastopol oraz Autonomiczną Republikę Krymską posiadającą własną konstytucję i rząd. Obwody dzielą się na rejony (powiaty).
Ukraina -
Ukraina -


Demografia

78% mieszkańców deklaruje narodowość ukraińską. Jedynie 67% deklaruje, że posługuje się językiem ukraińskim, choć sytuacja powoli ulega poprawie od momentu ogłoszenia niepodległości.
Ludność miejska: 72%
Przyrost naturalny: -6,2‰

Grupy etniczno-rasowe

Struktura wyznaniowa

Wschodnia część Ukrainy pozostaje nadal głęboko zrusyfikowana, podczas gdy zachodnia ma nastawienie zdecydowanie proukraińskie. 50% deklaruje się jako wierzący: 25% do 32% należy do Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej , głównie w środkowych regionach kraju, 7% do 10% – Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego niemal w całości na zachodzie kraju, 5% do 12% Patriarchatu Moskiewskiego.

Ustrój polityczny

Ukraina -
Republika, od 24 sierpnia 1991 niepodległa; 8 lipca 1991 wraz z Federacją Rosyjską i Białorusią podpisała porozumienie o utworzeniu Wspólnoty Niepodległych Państw. Zgodnie z konstytucją, uchwaloną VI 1996 przez Radę Najwyższą, głową państwa jest prezydent, wybierany w głosowaniu powszechnym na kadencję 5-letnią; najwyższym organem władzy państw. jest jednoizbowy parlament - Rada Najwyższa, w której skład wchodzi 450 deputowanych, wybieranych w wyborach powszechnych na 4 lata; organem władzy wykonawczej jest rząd (Gabinet Ministrów), na jego czele stoi premier, powoływany przez Radę Najwyższą, na wniosek prezydenta. Na mocy konstytucji rząd jest podporządkowany bezpośrednio prezydentowi.

Historia


Na początku IX wieku powstało pierwsze państwo obejmujące częściowo terytorium dzisiejszej Ukrainy - Ruś Kijowska. W 988 książę kijowski Włodzimierz Wielki przyjął chrzest z Bizancjum. W XIII wieku większość wschodniej Rusi Kijowskiej znalazła się pod panowaniem Tatarów, zaś ośrodek państwowości został przeniesiony na zachód do Rusi Halicko-Wołyńskiej. W XIV wieku zachodnia część krainy - Grody Czerwieńskie - została zajęta przez Polskę zaś wschodnia - Ruś - przez Wielkie Księstwo Litewskie i później w wyniku unii lubelskiej w 1569 roku przekazana do Korony. W 1596 roku część biskupów Kościoła prawosławnego przyjęła zwierzchnictwo papieża w wyniku unii brzeskiej. W XVII wieku doszło do serii buntów kozackich przeciwko Koronie, najpoważniejszy z których, pod przewodnictwem Bohdana Chmielnickiego, zakończył się odłączeniem od Korony i zajęciem lewobrzeżnej Ukrainy przez Rosję.
W wyniku rozbiorów Rosjanie zagarnęli okolice Kijowa, Podole i Wołyń i prowadzili tam bezwzględną rusyfikację. Austriacy zajęli tzw. Galicję, gdzie stopniowo pozwalali na rozwój ukraińskich organizacji oświatowych, kulturalnych i ekonomicznych. Po pierwszej wojnie światowej, polsko-ukraińskich walkach i wojnie polsko-bolszewickiej, Galicja Wschodnia i Wołyń znalazły się w Drugiej Rzeczypospolitej, Ruś Podkarpacka weszła w skład Czechosłowacji, Besarabia i BukowinaRumunii, zaś reszta współczesnej Ukrainy została jako jedna z republik radzieckich włączona do ZSRR.
Ukraina -

W 1932 centralnie sterowana polityka ekonomiczna spowodowała na sowieckiej Ukrainie klęskę głodu, doprowadzając do śmierci znaczną liczbę (jak podają historycy od czterech do dziesięciu milionów) ukraińskich chłopów, zaś stalinowskie czystki wyniszczyły ukraińską inteligencję. W czasie II wojny światowej na Ukrainie zginęło około siedmiu milionów ludzi. Część ukraińskich środowisk narodowych kolaborowała wówczas z nazistami. W wyniku paktu Ribbentrop-Mołotow we wrześniu 1939 zagarnięte przez sowietów polskie tereny zostały włączone na dwa lata do Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Po wojnie na mocy ustaleń jałtańskich do Ukraińskiej SRS zostały włączone wschodnie ziemie Drugiej Rzeczypospolitej, ze Lwowem. Po 1945 roku do Ukraińskiej SRS została włączona też Ruś Podkarpacka (Ukraina Zakarpacka). W 1954 Krym został przeniesiony z Rosyjskiej SRR. Pod koniec lat 50., wskutek odwilży odrodził się ruch niepodległościowy. W 1991 Ukraina uzyskała niepodległość dzięki rozpadowi ZSRR. Polska była pierwszym krajem, który uznał niezależność Ukrainy (2 grudnia 1991 roku).

Gospodarka

Ukraina była najważniejszą po Rosji pod względem gospodarczym republiką Związku Radzieckiego. Wartość produkcji Ukrainy czterokrotnie przewyższała produkcję następnej w kolejności republiki. Żyzne ukraińskie czarnoziemy dawały ponad 25% rolniczej produkcji Związku Radzieckiego. Stąd pochodziły też znaczące ilości mięsa, mleka, zboża i warzyw przeznaczone dla innych republik. Analogicznie, przemysł ciężki Ukrainy dostarczał wyposażenie i surowce do ośrodków przemysłowych i wydobywczych pozostałych republik. Aktualnie Ukraina zależna jest od importu energii, zwłaszcza gazu ziemnego.
Krótko po rozpadzie Związku Radzieckiego rząd Ukrainy uwolnił większość cen i ustanowił prawne zasady prywatyzacji, ale opór w kołach rządowych spowodował zaniechanie reform i doprowadził do pewnego uwstecznienia. W latach 1992–1999 produkcja spadła poniżej 40% poziomu produkcji z 1991. Swobodna polityka monetarna doprowadziła pod koniec 1993 roku do hiperinflacji. Od wyboru na prezydenta w 1994, Leonid Kuczma wprowadził reformy gospodarcze, zaprowadził dyscyplinę finansową i starał się o zniesienie kontroli cen i handlu zagranicznego.
Kryzys finansowy w Rosji roku 1998, spowodował gwałtowny spadek eksportu oraz popytu krajowego, niwecząc tym samym nadzieje Ukrainy na przewidywany, po raz pierwszy od uzyskania niepodległości, wzrost gospodarczy. W 1999 produkcja nadal zmniejszała się nieznacznie. Rząd nie był też w stanie zmniejszyć olbrzymich zaległości w wypłatach pensji oraz rent i emerytur.
Ukraina jest największym – po Rosji – krajem europejskim (603,7 tys. km2). Blisko 48 milionów mieszkańców powoduje, iż jest to rynek o dużym potencjale. Od 2000 r. Ukraina jest w fazie dynamicznego wzrostu (5%–6% wzrostu PKB średniorocznie). W roku 2002 PKB wzrosło o 4,6%, w 2003 r. – o 8,5%.
Ukraina stara się członkostwo w WTO i liczy, że może nastąpić to w 2005 r.
Słabe strony gospodarki ukraińskiej: Gospodarka ukraińska opiera się głownie na przemyśle metalurgicznym (ok. 23% produkcji przemysłowej), spożywczym (18%), maszynowym (ok. 12%) i wydobywczym (ok. 11%). Wpływy z eksportu surowców i niskoprzetworzonych wyrobów metalowych dostarczają ok. 70% wpływów do budżetu.
Polska zajmuje 7. miejsce (ok. 3,5%) w eksporcie ukraińskim i 3. miejsce (ok. 3,2%) w imporcie.
Główni inwestorzy zagraniczni na Ukrainie to: Stany Zjednoczone, Cypr, Wielka Brytania, Holandia i Rosja.
Ogólna wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych - około 6,7 mld USD (dane na 1 I 2004 r.). Polska zainwestowała na Ukrainie ponad 153 mln. USD.

Statystyki

Dane statystyczne na rok 2004
struktura zatrudnienia



rolnictwo 25%,
przemysł 28%,
usługi 47%
 - PKB
 - wzrost PKB
 - PKB per capita
 
260,4 mld USD
12%
5400 USD (link)
(przy zachowaniu parytetu siły nabywczej)
udział w strukturze PKB (2003)

rolnictwa 19%,
przemysłu 45%,
usług 36%
budżet

dochody ok. 14,1 mld. USD
wydatki ok. 14,19 mld USD
inflacja 5,2%
dług publiczny 27,9% PKB
dług zewnętrzny 16,130 mld USD
rezerwy złota i dewizy 6,937 mld USD
siła robocza 21,290 miliona ludzi
ludność żyjąca na poziomie ubóstwa 29%

bezrobocie

3,7% (ok. 1 766 tys. osób)
(wysoka liczba niezarejestrowanych bezrobotnych)
inwestycje 21% PKB
przemysłowe produkcyjne tempo wzrostu 15,8%
źródła energii


paliwa kopalne: 52%,
energia wodna: 5,9%,
energia atomowa: 42,1%
elektryczność (produkcja] 164,7 miliardów kWh (2001)
olej (produkcja) 86,490 bar/dzień (2001)
naturalny gaz (produkcja) 18,2 miliardów m3 (2001)
eksport (najważniejsi partnerzy)
(2003)



Rosja: 17,8%,
Niemcy: 5,9%,
Włochy: 5,3%,
Chiny: 4,1%,
Stany Zjednoczone: 3%
import (najważniejsi partnerzy)


Rosja: 35,9%,
Niemcy 9,4%,
Turkmenistan 7,2%
struktura użytkowania ziemi



grunty orne 58%,
użytki zielone 12%,
lasy 17%,
pozostałe 13%

Struktura branżowa inwestycji zagranicznych na Ukrainie:
Wskaźnik Rozwoju Społecznego (2004) (HDI, Human Development Index), stosowany przez Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju ONZ (UNDP, United Nations Development Programme) - 70. miejsce na 177.
{Polska 37., Słowacja 42., Rosja 57., Białoruś 62., Mołdawia 113.}
Wskaźnik Jakości Życia (2004) (Quality of Life Index, The Economist) - 98. miejsce na 111.
(Polska 48., Mołdawia 99., Białoruś 100., Rosja 105.) link
Wskaźnik Wolności Gospodarczej (2005) (Economic Freedom Index) - w dorocznym raporcie amerykańskiej Heritage Foundation z 4 stycznia 2005 (przygotowanym przy współudziale Wall Street Journal) Ukraina została zaklasyfikowana do grupy państw w zasadzie bez wolnej gospodarki i zajęła 88. miejsce na 155, bezpośrednio za Kolumbią, przed Brazylią i Filipinami (90) link (od s. 9) link 2

Kultura


Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-09-26 18:06:53