Czytaj więcej"/> Drukuj

Krótka historia teatru szkolnego w Polsce

Teatr szkolny powstał, aby służyć celom wychowawczym. Jego początków szukać należy w XVI-wiecznym teatrze żaków i pauprów, który stanowił syntezę elementów kościelnych i ludowych. (Teatr ten przetrwał później, m.in. w szkołach nowodworskich, podległych Akademii Krakowskiej.)
W kolegiach jezuickich XVI-XVII-wiecznych teatr konwiktowy, głównie o charakterze moralizatorskim, nabrał zorganizowanej formy. Miał pomóc uczniom w opanowaniu sztuki retorycznej, a jednocześnie wpajać i im, i przypadkowym wówczas widzom, określone zasady religijno-moralne. Bardzo ważną rolę w popularyzacji tego typu teatru odegrał Jan Amos Komeński - wykładowca szkoły Braci czeskich w Lesznie. Był on twórcą zasady, że "należy tak się bawić, aby nasze zabawy były przygotowaniem do rzeczy poważnych". On też pierwszy wprowadził teatr do programu edukacji.
W drugiej połowie XVIII wieku, a więc w okresie reformy szkolnictwa w Polsce, teatr szkolny stawia sobie za cel zaszczepianie ideałów obywatelskich. W okresie rozbiorów zaznajamiał z twórczością polskich twórców, podtrzymywał ducha i świadomość narodową. Te cele wychowawcze przyświecały jednak nie tyle pracy teatralnej z dziećmi i młodzieżą, co samym przedstawieniom. Zasadniczą metodą pracy było pamięciowe opanowanie tekstów i odtwarzanie ich w taki sposób, by przypominało to spektakle teatrów profesjonalnych. Po I wojnie światowej teatr szkolny również przejął tę zasadę - traktowany był albo jako "godziwa rozrywka" dla młodzieży, albo jako pole popisu dla nauczyciela, mającego ambicje reżyserskie, lub też wreszcie jako plastyczne uzewnętrznienie wybranych dzieł literatury dramatycznej.
W 1922 roku ukazał się artykuł ‘’Cele i zadania teatru szkolnego’’ autorstwa redaktora "Teatru Ludowego" Jędrzeja Cierniaka. Zainicjował on dyskusję na temat sceny szkolnej. Wyraził m.in. opinię, że teatr szkolny powinien zajmować czołowe miejsce w pracy wychowawczej szkoły. Jednak dopiero działalność Lucjusza Komarnickiego spowodowała wypracowanie odrębnego stylu teatru szkolnego. W roku 1926 ukazała się jego książka zatytułowana Teatr Szkolny omawiająca, na podstawie jego własnej pracy z młodzieżą, oraz pojawiającej się już wówczas fachowej literatury, nowe założenia i teorie teatru szkolnego. Komarnicki odrzucał naśladownictwo teatru profesjonalnego i jego repertuaru. Teatr szkolny powinien posługiwać się własnymi środkami wyrazu i być całkowicie samodzielnym dziełem młodzieży. Nie powinien realizować tzw. wielkiego repertuaru, który przekracza siły wykonawców. Właściwym repertuarem stać się winny dla niego drobne formy literackie.
Z tymi postulatami "pedagogicznymi" zbiega się w tym czasie reforma tradycyjnego teatru, zapoczątkowana przez francuskiego aktora, reżysera i pisarza Jaquesa Copeau, propagatora "teatru szczerości". Jednym z jego entuzjastów i współpracowników stał się Leon Chancerel, uważany właściwie za twórcę podstawowych form ekspresji, przez które dzieci i młodzież powinny przejść, nie tylko w perspektywie stworzenia właściwego swemu wiekowi teatru, ale celem osiągnięcia pełnego rozwoju osobowości. Stanowi to przełom w traktowaniu teatru szkolnego. Punktem wyjścia nie jest już przedstawienie, które należy zagrać, ale pobudzanie psychicznego rozwoju dzieci oraz młodzieży.
W czasie II wojny światowej młodzież - pozbawiona literatury i teatru - tworzy amatorskie, konspiracyjne grupy teatralne. Pierwszy spektakl powstał i został wystawiony już we wrześniu 1939 roku w Poznaniu i była to Sobótka Jana Kochanowskiego. Teatr szkolny stał się zarazem formą rozrywki jak i pewnego rodzaju służby narodowej.
Prawdziwy rozkwit teatru szkolnego zaczął się jednak po drugiej wojnie światowej, wraz z rozkwitem systemu nauczania i edukacji. W powoli odbudowywanej Polsce powstaje wiele szkół a wraz z nimi wiele Domów i Centrów Kultury oraz Pałaców Młodzieży. Ambicją tych nowopowstałych ośrodków pracy pozaszkolnej było posiadanie własnego zespołu teatralnego. W miarę rozwoju teatru szkolnego, pojawiła się potrzeba skonfrontowania efektów jego pracy. Wtedy tez powstaje wiele przeglądów i festiwali teatru szkolnego takich jak: Festiwal Kultury Szkolnej, Horyniecka Biesiada Teatralna, Tyskie Spotkania Teatralne, toruńskie "Pobocza Teatru" i wiele innych. Pojawia się tez wiele wydawnictw i sztuk poświęconych teatrowi amatorskiemu. Coraz większą wagę zaczyna przykładać się do wychowawczych, edukacyjnych i poznawczych celów teatru szkolnego.
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-09-26 10:11:04