Czytaj więcej"/> Drukuj
Sumer (Shumer, Sumeria, Shinar) – starożytna kraina leżąca w południowej części Mezopotamii (dzisiaj południowy Irak). Zamieszkiwali ją Sumerowie, lud nieznanego pochodzenia, który stworzył wysoko rozwiniętą cywilizację, uznawaną za kolebkę kultur Bliskiego Wschodu i Europy. Sumerowie wybudowali na terenie Mezopotamii szereg miast, z których warto wymienić następujące: Eridu, Ur, Lagasz, Umma, Uruk, Kisz, Sippar.
Sumer -
Gudei

Okres Uruk (4300-3100 p.n.e.)

Sumerowie pojawiają się w południowej Mezopotamii i rozpoczynają budowę kanałów oraz osuszanie rozlewisk w delcie Tygrysu i Eufratu. Powstają pierwsze miasta, z których największym było Uruk, mające około 10 tysięcy mieszkańców. Około 3400 roku p.n.e. pojawiło się pismo obrazkowe, a pod koniec IV tysiąclecia brąz. W początkowo zdominowanych przez rolników miastach pojawiało się coraz więcej rzemieślników. Rozwijał się handel.

Okres Dżemdet Nasr (3100-2900 p.n.e.)

Dalszy rozwój cywilizacji. Więcej w artykule Dżemdet Nasr.

Okres wczesnodynastyczny (2900-2334 p.n.e.)

Sumerowie coraz lepiej radzili sobie z osuszaniem podmokłych terenów, co powodowało wzrost wydajności rolnictwa. Dzięki temu w roku 2700 p.n.e. Uruk miało już 50 tysięcy mieszkańców. Wzrost gęstości zaludnienia pociągnął za sobą coraz częstsze konflikty między miastami. Pojawiły się armie, królowie, a także prawa, administracja, sądy oraz... korupcja. Silniejsze miasta zaczęły sobie podporządkowywać słabsze. Na początku tego okresu rywalizowały ze sobą trzy spośród sumeryjskich miast-państw: Kisz, Uruk oraz Ur. Bogaty Sumer stał się też celem łupieżczych wypraw Elamitów i górali z gór Zagros. Najprawdopodobniej około roku 2500 p.n.e. Mesilim z Kisz stał się nominalnym władcą całego Sumeru. Po 100 latach dominującą pozycję przejęło miasto Lagasz, aby około 2350 roku p.n.e. ulec Lugalzagasziemu z Ummy, który opanował również, leżący na północ od Sumeru Akad zamieszkany przez ludność pochodzenia semickiego.

Imperium akadyjskie i bezkrólewie (2334-2113 p.n.e.)

W roku 2334 p.n.e. Lugulzagasziego obalił Sargon z Akadu. Sumeryjskim miastom narzucono akadyjskich gubernatorów. Uległo przyśpieszeniu wypieranie języka sumeryjskiego przez języki semickie (np. akadyjski). Na początku XXII w. p.n.e. imperium Akadu padło pod ciosami Gutejczyków, po czym nastąpił kilkudziesięcioletni okres bezkrólewia i najazdów, który zakończył się przejęciem władzy w Sumerze przez Utuhengala z Uruk.

III dynastia z Ur (2113-2004 p.n.e.)

Sumer -

W roku 2113 p.n.e. władca z Uruk został obalony przez swojego gubernatora z Ur, niejakiego Urnammu, który następnie, głównie drogą dyplomatyczną, podporządkował sobie cały Sumer i Akad. Jego następcy stworzyli w obu krainach silną administrację (zasługującą podobno na miano biurokracji) i podbili ziemie leżące na wschód i północ (m.in. Elam). W roku 2025 p.n.e. żyjący na wschodzie Elamici odbili swoją stolicę Suzę i zaczęli atakować Sumer. Dwadzieścia jeden lat później zdobyli i splądrowali Ur.

Okres starobabiloński (2004-1531 p.n.e.)

Po upadku Ur nastąpił okres ostrej rywalizacji między pozostałymi miastami. W tym czasie w wielu sumeryjskich miastach dominowali Semici (np. Amoryci), a język sumeryjski powoli stawał się językiem martwym i w roku 1800 p.n.e. był używany już tylko w literaturze i administracji.
Początkowo najsilniejszym miastem było sumeryjskie Isin, które opanowało Akad, a w roku 1931 p.n.e. wypędziło Elamitów z Ur. Jednak pod koniec XX w. p.n.e. na czoło wysunęło się miasto Larsa i na przełomie XIX i XVIII w. p.n.e. ostatecznie podbiło Isin. W roku 1763 p.n.e. potęga Larsy została zniszczona przez Hammurabiego – amoryckiego władcę akadyjskiego Babilonu. Dwadzieścia jeden lat później w Larsie wybuchła rebelia przeciwko władzy Babilonu. Po pięciu latach walk mieszkańcy Sumeru ulegli synowi Hammurabiego, Samsuilunowi.
Na tym w zasadzie kończy się historia Sumerów. W roku 1595 p.n.e. Babilon został złupiony przez Hetytów, ale miasta sumeryjskie już się nie podniosły, a sami Sumerowie roztopili wśród ludów semickich.
Za potomków Sumerów uznają się Mad'an (tzw. Arabowie z bagien), którzy wciąż zamieszkują mokradła w delcie Eufratu i Tygrysu.
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-08-14 18:35:00