Czytaj więcej"/> Drukuj
Strzelno -
Strzelno -
Strzelno -
Strzelno – miasto w województwie kujawsko-pomorskim, powiecie mogileńskim.

Historia

Powstanie miasta związane jest z osobą Piotra Włostowica, wojewody Bolesława Krzywoustego. Uważany jest on za fundatora kościoła św. Krzyża. W latach osiemdziesiątych XII wieku w ówczesnej wsi Strzelno założony został klasztor sióstr norbertanek. Kościół klasztorny nosił początkowo nazwę kościoła św. Trójcy, w latach późniejszych wezwanie zostało rozszerzone na św. Trójcy i NMP. Prawa miejskie Strzelno uzyskało w 1231 r. Podczas rozbiorów, pod panowaniem pruskim. Wyzwolone podczas powstania wielkopolskiego w dniu 2 stycznia 1919.

Rotunda św. Prokopa

Jest to największa romańska świątynia w Polsce zbudowana na planie koła. Zapis o jej konsekracji datowany jest w kronikach Jana Długosza na 16 marca 1133. Budowla wykonana została z ciosów kamiennych. Do rotundy przylegają: Podczas przebudowy w XV wieku nadbudowo wieżę dodając do niej ceglaną skarpę. Podczas tej przebudowy rotunda została włączona w zabudowania klasztoru norbertanek i pełniła rolę klasztornej furty. Sakralny charakter budowli został przywrócony w XVIII wieku (podczas konsekracji, ok. 1779 zmieniono wezwanie świątyni św. Krzyża na św. Prokopa). W XIX wieku kościół zaczął popadać w ruinę. Konserwację kościoła przeprowadzono w latach 1924 – 1925, próbując przywrócić jej romański charakter. Podczas II wojny rotunda została zamieniona na magazyn. Wybuch i pożar zniszczyły kopułę, górne partie wieży i całe wnętrze. Odbudowa, rozpoczęta w latach pięćdziesiątych XX wieku trwała do początku obecnego stulecia. W wieży, podczas rekonstrukcji, przywrócono biforium zamykające emporę. Do elementów wystroju należą: odlew tympanonu fundacyjnego (z oryginału, po pożarze w 1945, zachowała się tylko głowa Chrystusa), kropielnica z XII wieku wykonana z jednej bryły kamienia, romański grobowiec oraz rzeźbione w drewnie lipowym stacje drogi krzyżowej z 1531.

Kościół św. Trójcy

Budowę kościoła rozpoczętą w XII wieku ukończono dopiero w połowie XIII wieku. W 1216 miała miejsce jego uroczysta konsekracja. Jest to trójnawowa bazylika z transeptem i zamkniętym apsydą prezbiterium. Do prezbiterium przylegają dwie podłużne kaplice, początkowo były one symetryczne, podczas rozbudowy w XV wieku, kaplicę południową poszerzono (kaplica św. Barbary). Stronę wschodnią dawniej zamykały także dwie okrągłe wieże. Fundamenty wieży północnej widoczne są na zewnątrz kościoła. Fasada zachodnia obecny wygląd otrzymała w XV wieku, podczas kolejnej przebudowy kościoła. Frankowana jest dwoma wieżami zwieńczonymi hełmami. Z okresu baroku pochodzi także boczna kaplica św. Restytuta umieszczona w południowej części kościoła. Nawy przekryte są gotyckimi sklepieniami: gwiaździste nad nawą główną, krzyżowe nad nawami bocznymi i cztery pola sklepienia krzyżowo-żebrowego, wsparte na jednej kolumience, w kaplicy św. Barbary. Do najcenniejszych i najbardziej znanych zabytków znajdujących się w bazylice należą romańskie kolumny. W sumie jest ich siedem. Przy nawie głównej – 4, w tym dwie pokryte płaskorzeźbami i jedna ornamentem śrubowym, dwie duże w kaplicach przy prezbiterium (jedna jest jeszcze nieodsłonięta) i jedna mała w kaplicy św. Barbary, ozdobiona ornamentem roślinnym.
Tympanon Zwiastowania został znaleziony w fragmentach podczas prac remontowych (część znana była wcześniej) - do obejrzenia w lapidarium w muzeum znajdującym się w pozostałościach zabudowań klasztornych. Widoczna jest na nim postać Marii z podchodzącym do niej archaniołem Gabrielem, Po lewej stronie widoczna jest roślina wyobrażająca drzewo życia. Nad postacią Marii unosi się gołębica. Nie wszystkie części tympanonu udało się odnaleźć, stąd postać archanioła nie ma głowy.
W pomieszczeniach muzeum widoczny jest także późnoromański portal ściany północnej zwieńczony trójlistnym tympanonem. W nim, w mandorli podtrzymywanej przez anioły, umieszczono postać Chrystusa zasiadającego na tronie. Nad jego głową unosi się gołębica – symbol Ducha Świętego. Chrystus depcze smoka i lwa (symbole pokonanego zła). Po bokach personifikacje ewangelistów: lwa - św. Marek i wół – św. Łukasz oraz postacie św. Piotra i św. Pawła.
W ostatnich latach odnaleziono we wnętrzu kościoła wiele barwnych polichromii. Niektóre z nich są już odsłonięte, inne czekają na zabiegi konserwatorskie. Odsłonięty jest zachowany fragment nad ołtarzem głównym, na sklepieniu pod wieżą od strony południowej.
Do ciekawych zabytków należą także: tęczowa belka z 1740 r., zespół pięciu konfesjonałów z 1741 ozdobiony malowidłami z życia Jezusa Chrystusa i Marii Panny (w części górnej) oraz scenami z tzw. biblia pauperum (biblia dla ubogich). Dodatkowo sceny opisane są napisami w języku polskim. Cennym zabytkiem jest też ołtarz św. Krzyża, zdobiony 658 relikwiami.

Znani ludzie

W Strzelnie, w 1852 urodził się Albert Abraham Michelson, fizyk amerykański, laureat nagrody Nobla w 1907 r.

Galeria

Kliknij w zdjęcie, aby powiększyć.
   
Grafika:Strzelno_wnętrze_1.jpg|150px

Romańskie kolumny nawy głównej - strona południowa
Grafika:Strzelno_kolumna_cnót.jpg|150px

Kolumna cnót - personifikacje: Cierpliwości i Roztropności (z prawej strony)
| Grafika:Strzelno_fasada_kościół_śwTrójcy.jpg|150px

Fasada kościoła św. Trójcy
Grafika:Strzelno_kolumna_przywar.jpg|150px

Kolumna przywar: Krzywoprzysięstwo i Niewiara lub Bałwochwalstwo (po prawej)
Grafika:Strzelno_kolumna_przywar_głowica.jpg|150px

Kostkowa głowica kolumny przywar
Grafika:Strzelno_polichromia.jpg|150px

Fragment środkowy polichromii na sklepieniu pod wieża południową
Grafika:Strzelno_tympanon.jpg|150px

Tympanon Zwiastowania
Grafika:Strzelno_romański_portal.jpg|150px

Późnoromański portal
Grafika:Strzelno_barokowe_konfesjonały.jpg|150px

Zespół pięciu barokowych konfesjonałów
Grafika:Strzelno_kolumienka_w_kaplicy_sw_Barbary.jpg|150px

Zdobiona ornamentem roślinnym romańska kolumnienka pod sklepieniem w kaplicy św. Barbary
Grafika:Strzelno_ołtarz_św_Krzyża.jpg|150px

Zdjęcie ołtarza św. Krzyża
     
Grafika:Strzelno_sklepienie_kaplica_sw_Barbary.jpg|150px

Fragment sklepienia w kaplicy św. Barbary

Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-11-27 21:32:41