Czytaj więcej"/> Drukuj
Stefan_Bobrowski -

Stefan Bobrowski, ps. Grabowski (17 stycznia 1840 - 12 kwietnia 1863), polski działacz niepodległościowy, członek stronnictwa czerwonych, powstaniec styczniowy, członek Komitetu Centralnego Narodowego i Tymczasowego Rządu Narodowego.
Bobrowski był zwolennikiem uwłaszczenia chłopów. Aby skłonić szlachtę do realizacji Manifestu 22 stycznia powołał w kwietniu 1863 Tajną Straż Bezpieczeństwa (Straż Narodową). Dążył także do współdziałania z rewolucjonistami rosyjskimi i ogłoszenia plebiscytu po przewidywanym wyzwoleniu ziem wschodnich Rzeczpospolitej.
Ojciec Bobrowskiego, Józef, był średnio zamożnym szlachcicem mieszkającym na Ukrainie, żonaty z Teofilią Biberstein-Pilchowa. Stefan Bobrowski urodził się 17 stycznia 1840 w Terechowej, miał sześcioro rodzeństwa: Stanisława, Tadeusza, Michała, Ewelinę (była matką Korzeniowskiego), Teofilię i Kazimierza. W 1852 rozpoczął naukę w gimnazjum w Niemirowie, a w 1854 w Petersburgu. Dwa lata później rozpoczął studia na tamtejszym uniwersytecie na wydziale filozoficznym. W czasie studiów Bobrowski nawiązał kontakty z kółkami opozycjonistów rosyjskich i polskich (m. in.Zygmunt Sierakowski). W 1860 przeniósł się do Kijowa, gdzie udawał studenta, a w rzeczywistości prowadził życie konspiracyjne. Bobrowski wstąpił do Związku Trojnickiego i wszedł wkrótce do kierowniczej trójki, po rezygnacji Włodzimierza Antonowicza. Celem związku było rozwiązanie kwestii włościańskiej i odbudowanie Polski przedrozbiorowej (co było jedną z przyczyn sporu z Ukraińcami). Był jednym z organizatorów nielegalnej drukarni działającej w klasztorze w Ławrze Pieczerskiej, gdzie wydano Odrodzenie i Wielkorusa. Dzięki działalności agenta, policja zdekonspirowała i zamknęła drukarnię w początkach 1862 roku (Bobrowski był przekonany, że zdrajcą był Ludwik Bernstein, jeden z organizatorów drukarni, co jednak nie był prawdą). Wskutek pomyłki policji (aresztowała studenta Aleksandra Bobrowskiego, którego natychmiast po wyjaśnieniu wypuszczono, a który z kolei powiadomił o poszukiwaniu Stefana jego brata Tadeusza), Bobrowski zdołał uciec z Aleksandrem Kryłowskim (prawosławnym Rosjaninem) do Rumunii. Śledztwo przeciwko Stefanowi ciągnęło się do 1871 roku, kiedy w końcu z przyczyny trwałej nieobecności oskarżonego zamknięto je.
Już w 1862 działał jako wysłannik KCN, wiosną i latem brał udział w pracach Komitetu Emigracyjnego, który podporządkował się władzy krajowej. W sierpniu był z powrotem w Kijowie, gdzie podporządkował KCN Związek Trojnicki, który przybrał nazwę Komitet Prowincjonalny Rusi (zachował on prawo samodzielnego ogłoszenia powstania na Ukrainie). Prawopodobnie spotkał się także w Moskwie z rewolucjonistami rosyjskimi związanymi z Ziemią i Wolą. Jesienią był w Mołdawii gdzie organizowały się oddziały polskie, które miały wtargnąć do Rosji w chwili wybuchu powstania.
1 stycznia 1863 przybył do Warszawy, gdzie został członkiem kierownictwa KCN. 3 stycznia głosował za rozpoczęciem powstania, choć sam do końca nie wierzył w jego sukces. Decyzję o wybuchu powstania traktował jako wypełnienie zobowiązań KCN, który w październiku 1862 ogłosił, że zapobiegnie brance. Jeszcze przed ogłoszeniem powstania KCN przyjął uchwałę o powołaniu na dyktatora Ludwika Mierosławskiego, wbrew kategoryczym sprzeciwom Bobrowskiego. Postanowiono także powołać TRN, którego członkowie rozjechali się w różne strony kraju. Bobrowski został przewodniczącym komisji wykonawczej i naczelnikiem Warszawy. Faktycznie to on sprawował władzę nad działalnością powstania. Z inicjatywy Bobrowskiego oficjalnym symbolem powstańców były godła Polski, Litwy i Ukrainy (Orzeł, Pogoń i Archanioł). Po krótkotrwałej dyktaturze Mierosławskiego, TRN, pod wpływem Bobrowskiego, postanowił nie wybierać więcej dyktatora, ale 10 marca 1863 gen. Marian Langiewicz, wprowadzony w błąd przez białych (a ściśle przez Adama Grabowskiego, który podawał się za kuzyna Bobrowskiego), sam ogłosił się dyktatorem. Bobrowski, chcąc nie dopuścić do ewentualnych walk między powstańcami, uznał dyktaturę militarną Langiewicza, chociaż zastrzegł TRN prawo podejmowania decyzji politycznych. Po ucieczce Langiewicza do Austrii TRN ogłosił odezwę, w której stwierdzono, że więcej nie zostanie wybrany dyktator.
Aby wyjaśnić sprawę dyktatury Langiewicza, Bobrowski 20 marca przybył do Krakowa, gdzie spotkał Grabowskiego. Wcześniej w liście do Langiewicza, który przypadkiem trafił do rąk gen. Józefa Wysockiego pisał o Adamie Grabowskim: "(...) jest to awanturnik najpospolitszy, o którym poważnemu politykowi nawet wstyd wspominać(...)". List obiegł środowisko opozycji krakowskiej. Urażony Grabowski wyzwał Bobrowskiego na pojedynek, którego sprawą zajął się sąd honorowy, decydując, że pojedynek się odbędzie. 12 kwietnia 1863 Grabowski i Bobrowski stanęli do pojedynku na pistolety. W jego wyniku trafiony w serce Bobrowski zginął na miejscu, w Lesie Łaszczyńskim pod Rawiczem. Został pochowany na miejscowym cmentarzu. Dwa dni później wiadomość o śmierci Bobrowskiego dotarła do TRN.

 '''na podstawie:'''

  Paweł Jasienica|P. Jasienica 
, (1992), ''Dwie drogi'', S. Kieniewicz, (1972), ''Powstanie Styczniowe''

Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-12-02 10:50:17