Czytaj więcej"/> Drukuj
SS-Sonderkommando Sobibor - nazwa hitlerowskiego obozu zagłady funkcjonującego w ramach "Einsatz Reinhard" w latach 1942-43, w lasach 4 kilometry od wsi Sobibór, niedaleko od lini kolejowej łączącej Chełm z Włodawą.

Wcześniejsze okoliczne obozy pracy

W rejonie Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego od 1940 roku powstał szereg obozów pracy (Arbeitslager), z których większość stanowiła część niemieckiego programu modernizacji rolnictwa regionu. Najważniejsze okoliczne obozy pracy były w Krychowie, Lucie, Osowie, Rudzie Opalin, Sawinie, wsi Sobibór, Sajczycach (stawy), Tomaszówce, Ujazdowie i Włodawie. W obozach tych pracowali więźniowie - Polacy, Żydzi, również w mniejszym zakresie Romowie. Dla części Żydów, obozy te były przesionkiem Sobiboru. Na rampie w obozie zagłady dokonywano czasem selekcji i przewożono wybranych więźniów do tych obozów pracy.

Obóz zagłady

Budowa obozu rozpoczęła się w marcu 1942 r. w ramach "Einsatz Reinhard", analogicznie do obozów Belzec i Treblinka. Obóz powstał przy małej stacji kolejowej Sobibór, 5 km od wschodniej granicy Generalnej Guberni. Pierwsze transporty zaczęły docierać w maju 1942.
Komendantami obozu w Sobiborze byli: Załoga składała się z 30 esesmanów i ok. 100–150 Ukraińców.
Sam obóz zajmował z początku obszar ok. 12 ha, a po rozbudowie ok. 60 ha. Składał się z części garnizonowej i czterech ponumerowanych Lagrów (Lager I, II, III i IV).
Cały obóz był ogrodzony potrójnym płotem z drutu kolczastego i rowem wypełnionym wodą, a przyległy teren zamieniono w pole minowe.

Więźniowie i ofiary

Liczba ofiar nie jest łatwa do ustalenia ze względu na niewielkie pozostałe archiwalia, szacunki wkazują na ok. 250.000 Żydów. Pochodzili oni głównie z Lubelszczyzny, ale również z Galicji. Trafiały tu także transporty z innych okupowanych przez Niemcy krajów Europy Zachodniej i terenów na wschód. Wśród nich 39.000 Żydów holenderskich. Okazyjnie do obozu trafiali także Polacy oraz jeńcy sowieccy.
Z trasportów wydzielano czasem ludzi przeznaczonych do pracy przy zagładzie. W ten sposób ok. 600 osób pracowało w komanadach przy sortowaniu mienia żydowskiego, opróżnianiu komór gazowych, paleniu zwłok.

Powstanie w Sobiborze

W dniu 14 października 1943 roku w obozie wybuchł zbrojny bunt więźniów, kierowany przez oficera Armii Czerwonej Aleksandra "Saszę" Peczerskiego. W czasie buntu w obozie zginęło 9 esesmanów i 2 ukraińskich strażników. Z obozu zbiegło wówczas ok. 300 osób, jednak większość została złapana i rozstrzelana. 49 osobom ucieczka się powiodła, a ok. 30 z nich doczekało końca wojny. Po stłumieniu buntu, Niemcy podjęli decyzję o likwidację obozu, do czego użyli więźniów z Treblinki.

Dzieje powojenne

W 1965 r. został postawiony na terenie byłego obozu Pomnik Pamięci Ofiar, przedstawiający matkę z dzieckiem, i kopiec usypany ze szczątków ludzkich. Od 1999 r. prowadzone są na tym terenie badania archeologiczne, które dostarczają nowych informacji o zagładzie więźniów Sobiboru.
W 1993 roku, w pięćdziesiątą rocznicę buntu, utworzono Muzeum Byłego Hitlerowskiego Obozu Zagłady w Sobiborze, które stanowi dziś filię Muzeum Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego.
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-08-15 09:03:53