Czytaj więcej"/> Drukuj
Słowacja - Republika Słowacka (sł. Slovenská Republika, Slovensko) - państwo w Europie środkowej. Graniczy z Austrią (91 km), Polską (444 km), Czechami (215 km), Ukrainą (90 km) oraz Węgrami (515 km). Łączna długość granicy lądowej wynosi 1355 km. Słowacja nie posiada dostępu do morza. Do 1993 roku Słowacja wchodziła w skład Czechosłowacji. Stolicą kraju jest Bratysława, położona niedaleko przy granicy z Austrią nad Dunajem. Od 2004 roku należy do Unii Europejskiej.

Geografia

Słowacja jest krajem górskim, którego największą część zajmuje łańcuch młodych gór fałdowych Karpat Zachodnich, dzielących się na bardzo liczne pasma i łańcuchy górskie.
Ważniejsze pasma górskie: Tereny nizinne występują w części południowo-zachodniej, nad Dunajem (Nizina Naddunajska) i południowo-wschodniej (Nizina Nadcisańska).
Klimat górski, piętrowy, na obszarach położonych niżej - umiarkowany ciepły. Lasy, głównie iglaste i mieszane, zajmują około 40% powierzchni kraju, z największymi kompleksami leśnymi w środkowej Słowacji.
Główne rzeki:

Największe miasta

Parki narodowe

Zobacz też: Mapka parków narodowych i terenów chronionych na Słowacji

Historia

We wczesnym średniowieczu tereny Słowacji wraz z Czechami i Morawami tworzyły tzw. Państwo Wielkomorawskie, na terenie którego działali m.in. św. Cyryl i Metody. Był to, oprócz XX wieku, jedyny okres w historii kraju, gdy był on związany administracyjnie z Czechami. Od XI wieku tereny Słowacji stanowiły integralną część Królestwa Św. Stefana, tworząc jego północne komitaty. Północ kraju zamieszkana była przez ludność pochodzenia słowiańskiego, południe zaś stanowiło obszar intensywnej kolonizacji szlachty węgierskiej. W 1526 roku - wraz z przejściem Węgier pod władanie dynastii Habsburgów Słowacja stała się częścią Cesarstwa Austriackiego i pozostawała nią de facto aż do 1918 roku (w 1867 roku państwo zmieniło nazwę na Cesarstwo Austro-Węgierskie). Idée fixe ówczesnych panslawistów słowackich i czeskich było utworzenie w ramach państwa Habsburgów federacji ludów słowiańskich obejmującej Czechów, Słowaków, Rusinów oraz Słoweńców, mającej być przeciwwagą dla wpływów niemiecko-węgierskich w CK Monarchii. W 1918 roku, z powodu rozkładu wspólnego państwa, pomysł stał się nieaktualny. Słowacja połączyła się wówczas - niezupełnie dobrowolnie i świadomie - z Czechami tworząc Czechosłowację. Po układzie monachijskim z jesieni 1938 roku uzyskała szeroką autonomię w ramach Czecho-Słowacji (własny rząd cieszący się szerokimi kompetencjami). W latach 1939-1945 formalnie pozostawała niepodległym państwem (na czele z księdzem Jozefem Tiso i Vojtechem Tuką), w rzeczywistości uzależniona była jednak od III Rzeszy. Musiała się jednak zrzec na korzyść Węgier swych terytoriów na południu - z Koszycami włącznie. Brała udział w agresji na Polskę w 1939 roku (w nagrodę uzyskała parenaście polskich gmin w Karpatach) oraz wojnie niemiecko-sowieckiej 1941-1945. W 1945 roku tereny Słowacji wróciły do federacji z Czechami (na tych samych zasadch co przed 1938 rokiem). W 1968 roku w wyniku reform "praskiej wiosny" rozrszerzono autonomię Słowacji (duży wpływ na to miał przywódca państwa Alexander Dubček, sam z pochodzenia Słowak). Pokojowy podział Czechosłowacji na dwa suwerenne państwa nastąpił 1 stycznia 1993 roku.

Ustrój polityczny

Słowacja jest republiką demokratyczną o systemie rządów parlamentarno-gabinetowych. Na czele państwa stoi prezydent wybierany w wyborach powszechnych (od 1999 roku) na kadencję pięcioletnią. Ratyfikuje on umowy międzynarodowe, wysyła i przyjmuje ambasadorów, ma również niemałe kompetencje w polityce wewnętrznej (mianowanie premiera i rządu, prawo weta oraz inicjatywy ustawodawczej, możliwość rozwiązania parlamentu przed terminem). Prezydent dzieli się władzą wykonawczą z premierem, który stoi na czele gabinetu posiadającego - teoretycznie - większość w jednoizbowym parlamencie - 150-osobowej Radzie Narodowej. Warto zaznaczyć, iż zarówno rząd, jak i prezydent w drodze specjalnej procedury mogą zostać odwołani przez społeczeństwo, co jak na Europę Środkową jest rozwiązaniem nader oryginalnym.
Najważniejsze partie na Słowacji to: Chrześcijańsko-Demokratyczna Unia Słowacka (SDKÚ), Partia Nowego Obywatela "ANO", Partia Węgierskiej Koalicji (SMK) - sprawują one obecnie rządy w kraju. Pierwsza i trzecia z nich mają charakter chrześcijańsko-demokratyczny, druga centrowo-liberalny. Opozycję stanowią populistyczno-lewicowy "Smer" ("Kierunek") z Robertem Fico ("słowackim Lepperem") na czele, Ruch Na Rzecz Demokratycznej Słowacji "HZDS" (mecziarowcy) oraz Komunistyczna Partia Słowacji (KSS).
Funkcję prezydenta pełnił w latach 1999-2004 roku Rudolf Schuster, w kwietniu 2004 Słowacy zdecydowali się powierzyć ten urząd Iwanowi Gaszparowiczowi, słynnemu demagogowi, niegdyś klakierowi Mecziar, byłemu przewodniczącemu Rady Narodowej (1992-1998). Gaszparowicz zasłynął w 1998 roku publicznym nazwaniem urzędującego prezydenta Słowacji "ch....", po 2000 roku (rozstanie z Mecziarem) nieco się ustatkował i przedstawia się w bardziej umiarkowanych barwach.
Na czele rządu Słowacji stoi od 1998 roku Mikulasz Dzurinda - chrześcijański demokrata. W latach 1998-2002 przewodniczył szerokiej antymecziarowskiej koalicji socjalistów, chadeków i mniejszości węgierskiej. Głównym celem ówczesnego rządu było poprawienie fatalnego image Słowacji po paroletnich rządach Mecziara oraz zbliżenie kraju do UE i NATO. W 2002 roku Dzurinda stanął na czele bardziej jednorodnej ideowo koalicji chadecko-liberalnej. Za drugiej jego kadencji udało się m.in. wejść do NATO i UE oraz wprowadzić radykalne reformy gospodarcze (tzw. 3 razy 19%) mimo rzucania rządowi kłód pod nogi przez populistycznego prezydenta Rudolfa Schustera. Warto odnotować, iż rząd Dzurindy jest pierwszym rządem w tej części Europy, który wybrano na ponowną kadencję.

Podział administracyjny

8 regionów zwanych krajami: Banskobystrický Kraj, Bratislavský Kraj, Košický Kraj, Nitriansky Kraj, Prešovský Kraj, Trenčiansky Kraj, Trnavský Kraj, Žilinský Kraj

Kultura

Obiekty wpisane na listę światowego dziedzictwa kulturalnego UNESCO:
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-11-28 00:42:20