Czytaj więcej"/> Drukuj
Au - Hg - Tl
Cd
Hg
Uub
 
Rtęć -

Dane ogólne
Nazwa, symbol, l.a.*Rtęć, Hg, 80
Własności metalicznemetal przejściowy
Grupa, okres, blok12 , 6, d
Gęstość, twardość13579,04 kg/m3, 1,5
Kolorsrebrzystobiały
Własności atomowe
Masa atomowa200,59 u
Promień atomowy (obl.)150 (171) pm
Promień kowalencyjny149 pm
Promień van der Waalsa155 pm
Konfiguracja elektronowahref="Ksenon.html" title="Ksenon" >Xe4f145d106s2
e- na poziom energetyczny2, 8, 18, 32, 18, 2
Stopień utlenienia2, 1
Własności kwasowe tlenkówśrednio zasadowe
Struktura krystalicznatrójskośna
Własności fizyczne
Stan skupieniaciekły
Temperatura topnienia234,32 K (-38,78 °C)
Temperatura wrzenia629,88 K (356,73 °C)
Objętość molowa14,09×10-3 m3/mol
Ciepło parowania59,229 kJ/mol
Ciepło topnienia2,295 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej2×10-4 Pa (234 K)
Prędkość dźwięku1407 m/s (293,15K)
Pozostałe dane
Elektroujemność2,00 (Pauling)
1,44 (Allred)
Ciepło właściwe140 J/
Przewodność właściwa1,04×106 S/m
Przewodność cieplna8,34 W/
I Potencjał jonizacyjny1007,1 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny1810 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny3300 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny4400 kJ/mol
Najbardziej stabilne izotopy*
izotopwyst.o.p.r.s.r.e.r. MeVp.r.
194Hg {syn.} 444 lat w.e. 0,040 194Au
196Hg 0,15% stabilny izotop z 116 neutronami
198Hg 9,97% stabilny izotop z 118 neutronami
199Hg 16,87% stabilny izotop z 119 neutronami
200Hg 23,1% stabilny izotop z 120 neutronami
201Hg 13,18% stabilny izotop z 121 neutronami
202Hg 29,86% stabilny izotop z 122 neutronami
203Hg {syn.} 46,6 dni β- 0,492 203Tl
204Hg 6,87% stabilny izotop z 124 neutronami
Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,
użyte są jednostki SI i warunki normalne.
*Wyjaśnienie skrótów:
l.a.=liczba atomowa
wyst.=występowanie w przyrodzie,
o.p.r.=okres połowicznego rozpadu,
s.r.=sposób rozpadu,
e.r.=energia rozpadu,
p.r.=produkt rozpadu,
w.e.=wychwyt elektronu

Chemia > Pierwiastek chemiczny > H - He - Li - Be - B - C - N - O - F - Ne - Na - Mg - Al - Si - P - S - Cl - Ar - K - Ca - Sc - Ti - V - Cr - Mn - Fe - Co - Ni - Cu - Zn - Ga - Ge - As - Se - Br - Kr - Rb - Sr - Y - Zr - Nb - Mo - Tc - Ru - Rh - Pd - Ag - Cd - In - Sn - Sb - Te - I - Xe - Cs - Ba - La - Ce - Pr - Nd - Pm - Sm - Eu - Gd - Tb - Dy - Ho - Er - Tm - Yb - Lu - Hf - Ta - W - Re - Os - Ir - Pt - Au - Hg - Tl - Pb - Bi - Po - At - Rn - Fr - Ra - Ac - Th - Pa - U - Np - Pu - Am - Cm - Bk - Cf - Es - Fm - Md - No - Lr - Rf - Db - Sg - Bh - Hs - Mt - Ds - Rg - Uub - Uut - Uuq - Uup - Uuh - Uus - Uuo


Rtęć (Hg, łac. hydragyrum) - pierwiastek chemiczny, metal przejściowy.
Występowanie: rtęć występuje w skorupie ziemskiej w ilości 0,05 ppm. Najważniejszymi minerałami rtęci są: Rozpuszcza metale, tworząc amalgamaty (z wyjątkiem żelaza, platyny, wolframu i molibdenu). Wykazuje dużą lotność - w temperaturze 20oC w powietrzu znajduje się 14 mg Hg m-3 w stanie równowagi dynamicznej. Dawka progowa rtęci, czyli stężenie uważane za bezpieczne wynosi 0,05 mg Hg m-3 powietrza, dlatego rozlana rtęć stanowi potencjalne niebezpieczeństwo zatrucia. Dzięki swoim właściwościom znalazła zastosowanie do wypełniania termometrów, barometrów, manometrów, pomp próżniowych, itp. Duże ilości rtęci zużywane są do wydobywania złota i srebra, oraz do elektrolizy litowców i produkcji materiałów wybuchowych.
Także związki rtęci mają szerokie zastosowanie: Alkaliczny roztwór jodortęcianu potasu K2[1] - odczynnik Nesslera - używany jest do wykrywania amoniaku. Piorunian rtęci(II) Hg(CNO)2 ma zastosowanie do wyrobu spłonek i detonatorów.
W przyrodzie występuje głównie jako siarczek rtęci.
Jeżeli dostanie się do środowiska wodnego, mikroorganizmy metylują ją i w ten sposób powstaje zawsze związek metaloorganiczny - dimetylortęć. Jest on rozpuszczalny w tłuszczach, a zarazem bardzo toksyczny i trwały - jest to główna postać rtęci, która dostaje i kumuluje się w żywych organizmach.
Wiele ludzkich tragedii było spowodowane właśnie przez organiczne związki tego metalu. Tak było w Japonii, Gwatemali, Iraku, Pakistanie. W każdym przypadku było to spowodowane spożyciem żywności obciążonej związkami rtęci. Na przykład ponad 3000 ludzi zmarło w Iraku w latach 1971-1972 w wyniku spożycia pszenicy zaprawionej fenylortęcią. Wchłaniane do organizmu człowieka alkilowe związki rtęci szybko przedostają się po przez krwiobieg do komórek mózgu, przekraczając barierę krew-mózg, co prowadzi do zaburzeń układu nerwowego. Również ten metal tworzy bardzo trwałe połączenia z grupami tiolowymi białek i enzymów, zakłócając ich funkcję.
Zatrucie rtęcią (rtęcica) powoduje głównie polineuropatie i encefalopatię.
Kationy rtęci Hg2+ oraz Hg22+ różnią się właściwościami. Kation Hg22+ należy do I grupy kationów, natomiast Hg2+ do II.
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2021-03-08 08:38:43