Czytaj więcej"/> Drukuj
Rewolucja październikowa - przejęcie przez partię bolszewików władzy w Rosji rozpoczęte w Piotrogrodzie w nocy z 6 na 7 listopada 1917 roku (według obowiązującego wtedy w Rosji kalendarza juliańskiego był to 25 i 26 października - stąd nazwa).

Przyczyny

Trwająca od dwóch lat I wojna światowa, porażki armii rosyjskiej i pogarszająca się sytuacja powodowała ogólne zniechęcenie i upadek caratu. Rewolucja lutowa 8-15 marca 1917 nie uspokoiła sytuacji, ponieważ rząd tymczasowy, kierowany początkowo przez konstytucyjnego demokratę księcia Lwowa, a od 21 lipca przez socjalistę-rewolucjonistę Aleksandra Kiereńskiego nie zdecydował się na wystąpienie z Ententy i jednostronne zakończenie wojny. Przyjęte decyzje: zniesienie cenzury, zniesienie kary śmierci, rozwiązanie policji politycznej (ochrany) nie uspokoiło sytuacji, a ułatwiło działanie konspiratorom. Władzę w miastach w coraz większym stopniu kontrolowały "rady deputowanych robotniczych", a na froncie - "rady deputowanych żołnierskich" (kontrolowane przez partie socjalistyczne: mienszewików i bolszewików). Powrót z emigracji Lenina 16 kwietnia oraz przyłączenie się niezależnych socjalistów pod wodzą Trocki ożywiło akcję bolszewików, którzy (w przeciwieństwie do mienszewików) występowali za natychmiastowym przerwaniem działań wojennych. (Propaganda bolszewicka była zresztą z tego powodu w znacznej mierze finansowana przez sztab niemiecki.) Narastanie nastrojów antywojennych i antyrządowych przesądziło sprawę i 23 października Komitet Centralny bolszewików zadecydował o powstaniu.

Przewrót

6 listopada rząd tymczasowy zadecydował o zamknięciu bolszewickich gazet oraz wprowadzeniu wojska do stolicy, ale tylko przyspieszyło to wybuch powstania. Członkowie Czerwonej Gwardii (partyjnych bojówek bolszewików) oraz popierający ich marynarze i żołnierze bez trudu zajęli strategiczne punkty. Następnego dnia cały Piotrogród (oprócz siedziby rządu - Pałacu Zimowego) był w rękach powstańców. Kiereński uciekł ze stolicy, a obradujący właśnie II Zjazd Rad Deputowanych Robotniczych i Żołnierskich ogłosił przejęcie władzy przez "Tymczasowy rząd robotniczo-chłopski - Radę Komisarzy Ludowych", którego przewodniczącym został przywódca bolszewików - Lenin. W całej Rosji władzę objęły komitety rewolucyjne oraz rady deputowanych robotniczych, żołnierskich i chłopskich. Zjazd uchwalił przygotowane przez Lenina "dekret o pokoju" (proponujący walczącym stronom natychmiastowe rozmowy pokojowe) oraz "dekret o ziemi" (przewidujący konfiskatę ziemi obszarniczej oraz jej "socjalizację" i rozdzielenie między chłopów). Wkrótce nowe władze zaczęli kontrolować większość miast Rosji, a głównodowodzącym wojsk został bolszewik - sierżant Nikołaj Krylenko.

Wojna domowa

10 listopada wydano dekret zabraniający wydań "kontrrewolucyjnych" - czyli przywracający cenzurę. Zakazano działalności frakcyjnej w partii. Utworzono 'Cze-Ka', czyli komisję do walki z kontrrewolucją, na której czele stanął polski komunista, Feliks Dzierżyński. Rząd Lenina wydał dekrety o radach robotniczych w fabrykach, bezpłatnym, świeckim nauczaniu i inne postanowienia realizujące postulaty socjalizmu. Niedługo później (1917-1918) odebrano majątki cerkwi prawosławnej, znacjonalizowano fabryki i banki. Trwała też walka z opozycją. Lenin kierował się ukutą przez Machiavellego regułą polityczną "cel uświęca środki" i wierzył, że w drodze do realizacji idei wolno mu uczynić wszystko, łącznie z masowymi mordami, które traktował jak wyroki śmierci jeśli nie w imieniu, to przynajmniej w interesie ludu. Tymczasem kilku carskich generałów: Denikin, Kołczak i Wrangel sformowało jednostki wojskowe w celu walki z rewolucjonistami i przywrócenia monarchii. Rozpoczęła się wojna domowa i jednocześnie pochód rewolucji na zachód - inwazja na Polskę. Rewolucja "szła" w dwie strony. Celem Lenina, jak sam twierdził, nie było zaprowadzenie dyktatury proletariatu w Rosji, ale na całym świecie.
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-09-20 22:04:16