Czytaj więcej"/> Drukuj
Pancernik przybrzeżny, pancernik obrony wybrzeża - historyczna klasa średnich lub dużych opancerzonych okrętów artyleryjskich, przeznaczonych do obrony wybrzeża. Pancerniki przybrzeżne były większe od kanonierek pancernych, natomiast mniejsze od pancerników.
Pancernik_przybrzeżny -

Klasa pancerników przybrzeżnych powstała w latach 70. XIX wieku. Wykształciła się z jednej strony z monitorów, a z drugiej z kanonierek pancernych. W założeniu były to wyspecjalizowane silne okręty o małym zanurzeniu, służące do ochrony własnych wybrzeży przed okrętami wroga, zwłaszcza przed desantem. Były one tańsze od konwencjonalnych pełnomorskich pancerników, ale o znacznie mniejszej sile. Z drugiej strony, ich nieco mniejsze od pancerników zanurzenie umożliwiało im operowanie w szkierach i fiordach - dlatego klasa ta była szczególnie popularna w marynarkach krajów skandynawskich. Najwięcej jednostek tej klasy - 15 - zbudowała Szwecja. Po kilka jednostek miały: Norwegia, Dania, Finlandia (2), a ponadto: Holandia (z przeznaczeniem do obrony swoich kolonii w Indonezji), Niemcy i Rosja (3).
Wyporność pancerników przybrzeżnych wynosiła od 3000 do 5000 ton, jedynie kilka jednostek było większych - do 7000 ton. Uzbrojenie stanowiły z reguły 2, a w późniejszych konstrukcjach 4 działa kalibru od 203 do 280 mm, umieszczone w jednej lub dwóch wieżach oraz działa mniejszego kalibru. Okręty tej klasy były opancerzone - grubość pancerza nie przekraczała zwykle 100 - 200 mm na pasie burtowym, wieżach artylerii i wieży dowodzenia, słabiej opancerzony był pokład. Prędkość nie przekraczała zwykle 17 węzłów. Szybsze były jedynie 3 szwedzkie pancerniki typu "Sverige" z 1916, które były przy tym najsilniejszymi jednostkami tej klasy (wyporność - 7100 ton, uzbrojenie główne - 4 działa 280 mm, prędkość - 23 w). Zanurzenie okrętów tej klasy nie przekraczało z reguły 6 m.
Po I wojnie światowej, pancerniki przybrzeżne straciły na znaczeniu, zyskując wrogów takich, jak lotnictwo i okręty torpedowe. W tym okresie generalnie zaprzestano budowy okrętów tej klasy - zbudowano jedynie 2 fińskie niewielkie pancerniki typu "Vainamoinen" (4000 ton, 4 działa 254 mm) i 2 tajlandzkie małe okręty typu "Dhonburi", silnie uzbrojone w 4 działa 203 mm, lecz o pośredniej wielkości między kanonierką a pancernikiem przybrzeżnym (2200 ton).
Oprócz omówionych wyżej specjalnie budowanych pancerników przybrzeżnych, wiele państw (np. Japonia) do takiej roli przeznaczało stare okręty innych klas (głównie pancerniki - przeddrednoty i krążowniki pancerne). Okręty te różniły się nieco charakterystykami od przedstawionych powyżej.
Duża część pancerników obrony wybrzeża była jeszcze w służbie na początku II wojny światowej, aczkolwiek większość ich pochodziła z przełomu wieków. Działania wojenne II wojny wykazały niewielką przydatność okrętów tego typu, a zwłaszcza ich wrażliwość na wybuchy podwodne - norweskie "Norge" i "Eidsvoldt" zostały błyskawicznie zatopione torpedami niszczycieli niemieckich, a fiński "Ilmarinen" równie szybko zatonął na minie. Tajlandzkie okręty brały udział w bitwie pod Ko Chang. Ostatecznie klasa ta zanikła po II wojnie światowej, zastąpiona w zadaniach obrony wybrzeża przez kutry torpedowe i kutry rakietowe.
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2021-04-16 12:25:03