Czytaj więcej"/> Drukuj
Pańszczyzna jest to przymusowa, bezpłatna praca głównie na roli (również w innych usługach) chłopów na rzecz pana w zamian za zezwolenie na użytkowanie przez nich ziemi. Wykształcił się on w Europie w okresie feudalnym, po czym powoli zaczął zamierać w wyniku przechodzenia na czynsz.

Przyczyny powstania pańszczyzny i jej rozwój

Pańszczyzna stała się w Polsce dominującą formą płatności za użytkowanie gruntu. Wynikało to z gwałtownego rozwoju gospodarki folwarcznej. Jednym z większych problemów przy rozwoju owej gospodarki był problem z zapewnieniem siły roboczej i narzędzi. Szlachtę polską trapił również ciągły brak gotówki, stąd odwrócenie się od popularnej na Zachodzie pracy najemnej. Problemy te rozwiązano zmuszając chłopów do pracy własnym zaprzęgiem i narzędziami. Ze względu na wciąż rosnącą koniunkturę na zboże wzmacniano wyzysk chłopów, którzy stawali się coraz bardziej ubezwłasnowolnieni. Chłopi nie mieli również co liczyć na nowe wynalazki techniczne, gdyż panowało przekonanie, że ten najlepiej gospodaruje, kto najmniej wydaje na gospodarstwo. Panowie bazowali wciąż na przymusowej pracy ekstensywnej. Wyzysk był wysoki co dodatkowo wzmacniało oddanie stanu chłopskiego pod sądownictwo lokalnych panów. Początkowo możliwe było wykupienie się spod władzy pana za pewną sumę pieniędzy (tzw. libertacja, jednak z biegiem czasu i tego zakazano. Już w XV wieku nierzadka była 2-3 – dniowa pańszczyzna. konstytucja toruńska upowszechniła w 1520 pańszczyznę do 1 dnia w tygodniu z łanu, lecz już w drugiej połowie XVI wieku, w wyniku dania szlachcie wolnej ręki w sprawie ustalania długości pracy przy pańszczyźnie, za powszechną normę w królewszczyznach uznawano 2 dni w tygodniu z łanu, a prywatni i kościelni zarządcy wymagali od chłopów więcej. W połowie wieku XVII pańszczyzna dochodziła do 4-5 dni, zaś w XVIII nieraz do 6-7 dni.

Rodzaje pańszczyzny

Dokumenty odnoszące się do problemu pańszczyzny

Skutki i następstwa pańszczyzny

Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-08-11 02:55:30