Czytaj więcej"/> Drukuj
Order Orła Białego - najstarsze i najwyższe odznaczenie Rzeczpospolitej Polskiej, nadawane za znamienite zasługi cywilne i wojskowe dla pożytku Rzeczpospolitej Polskiej, położone zarówno w czasie pokoju jak i w czasie wojny. Nie dzieli się na klasy. Nadawany jest najwybitniejszym Polakom oraz najwyższym rangą przedstawicielom państw obcych.
Order Orła Białego noszony jest na wstędze błękitnej przewieszonej przez lewe ramię do prawego boku. Gwiazdę Orderu, niegdyś haftowaną, nosi się na lewej piersi.

Historia

Order został ustanowiony 1 września 1705 przez króla Augusta II. Otrzymywali go głównie magnaci, którzy wsparli króla w elekcji K. Radziwiłł, H. Lubomirski, M.K. Ogiński, J. Krasicki, S. Potocki, S. Małachowski. Po pierwszym rozbiorze order został zniesiony.
Ponownie został ustanowiony w 1807 jako najwyższe odznaczenie Księstwa Warszawskiego i później kongresowego Królestwa Polskiego. Jednak po upadku powstania listopadowego w 1831 wraz z Orderem Świętego Stanisława włączony został w poczet odznaczeń rosyjskich i był nadawany przez carów. Do tej chwili został już nadany 1017 razy.
Został odnowiony przez Sejm Rzeczpospolitej ustawą z dnia 4 lutego 1921 jako najwyższe odznaczenie państwowe. Otrzymał wówczas także nowy wygląd. W okresie międzywojennym nadany został 24 obywatelom polskim i 87 cudzoziemcom (w tym 33 monarchom i prezydentom, 10 premierom, 12 członkom rodzin panujących, 15 ministrom).
Po wojnie order nadawany był tylko przez władze emigracyjne, choć oficjalnie w PRL nigdy nie zniesiono tego odznaczenia. 26 października 1992 został restytuowany przez Sejm. Papież Jan Paweł II i król Szwecji Karol XVI Gustaw byli pierwszymi osobami, które otrzymały go po 1989 - przyznał go im prezydent Lech Wałęsa w 1993 (papież odebrał swój order dopiero 22 maja 1995 w czasie pielgrzymki do kraju.

Zmiany insygniów

Początkowo miał formę owalnego orderu czerwonego koloru z jasnobłękitną wstęgą oraz hasłem „Pro Fide, Lege et Rege” (łac. Za wiarę, prawo i króla). Na odznakach przyznawanych monarchom słowo rege zmieniano na grege (łac. trzodę). W 1709 order otrzymał formę krzyża. Do 1713 noszony był na szyji z dodatkową gwiazdą.
Image:Order OB.jpg|Order XVIII wiek Image:Order OBG.jpg|Gwiazda Orderu XVIII wiek
W czasach carskich orderowi nadano imperialny wygląd. Składał się na niego dwugłowy orzeł w złotej koronie emaliowany na czarno ze złotym krzyżem maltańskim na piersi emaliowanym na czerwono z białą emaliowaną obwódką i złotymi promieniami pomiędzy ramionami. Na krzyżu z kolei znajdował się biały orzeł z rozpostartymi skrzydła i głową zwróconą w w lewo. Order noszony był na gładkiej ciemnoniebieskiej szarfie.
Na gwiazdę składały się ośmioramienna, złota gwiazda z prostymi ramionami, środkowy dysk nosił biały obwiedziony na czerwono krzyż ze złotymi promieniami pomiędzy ramionami, otoczony przez błękitny krąg z mottem orderu (Pro Fide, Lege et Rege).
Po restytucji orderu w 1921 roku zmieniono jego hasło na „Za Ojczyznę i Naród”. Na nowy wygląd orderu złożyły się złoty krzyż maltański z białą emaliowaną obwódką i złotymi promieniami między ramionami, dalej biały, emaliowany i ukoronowany orzeł z rozpostartymi skrzydłami z głową w lewo na krzyżu. Order nosi się na gładkiej, jasno błękitnej szarfie.
Gwiazda jest ośmioramienna z prostymi ramionami. Na niej osadzony jest złoty, maltański krzyż emaliowany na czerwono z białą emaliowaną obwódką i złotymi promieniami pomiędzy ramionami. Nowe hasło zostało wypisane na ramionach krzyża. Na centralnym dysku emaliowanym na biało znajduje się monogram RP (Rzeczpospolita Polska) otoczony emaliowanym zielono wieńcem.

Kapituła Orderu Orła Białego

Na straży honoru Orderu stoi Kapituła Orderu Orła Białego, jej członkowie powoływani są przez prezydenta RP na pięć lat spośród osób, które zostały odznaczone tym Orderem. Kapitułę tworzą: Wielki Mistrz Orderu i pięciu członków Kapituły. Zgodnie z ustawą o orderach i odznaczeniach prezydent RP, z tytułu wyboru na ten urząd, staje się Kawalerem Orderu Orła Białego, Wielkim Mistrzem Orderu i przewodniczy Kapitule. Kapituła wybiera ze swego grona Kanclerza Orderu i Sekretarza Kapituły.
Łańcuch Orderu Orła Białego pochodzący z czasów panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego oraz miecz orderowy jaka klejnoty Rzeczpospolitej przechowuje się w kaplicy Zamku Królewskiego w Warszawie.

Wybrani kawalerowie Orderu Orła Białego

oraz
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-02-26 07:15:23