Czytaj więcej"/> Drukuj
Ontologia lub metafizyka to dział filozofii, który stara się odpowiadać na pytania o to z czego składa się Wszechświat i na jakich zasadach funkcjonuje w sensie jak najbardziej ogólnym, wychodzącym poza to co da się zbadać metodami nauk przyrodniczych. W zakres problematyki metafizycznej zaliczamy:
  1. Ontologię
  2. zagadnienia wyrastające z dociekań nad poznaniem
  3. zagadnienia wyrastające z dociekań nad przyrodą
  4. zagadnienia wyrastające z religii i rozważań etycznych.

Etymologia

Etymologia słowa wywodzi się z języka greckiego. Z gr. to on oznacza to, co jest; cokolwiek. Można więc stwierdzić, że słowo "ontologia" może oznaczać naukę o wszystkim co jest. Terminy ontologia i metafizyka są czasem stosowane zamiennie.
Termin ontologia pojawił się w literaturze filozoficznej dopiero w XVII wieku. Używał go w swych pismach niemiecki teolog i filozof Johannes Clauberg, a spopularyzował go Christian Wolff w swym podziale filozofii na ontologię, kosmologię i psychologię.
Według fenomenologów ontologia to wszelkie dociekania tzw. istoty rzeczy, poznawanej przez wgląd w tą istotę (Wesensschau).
Przykłady pojęć analizowanych przez metafizykę
  1. Substancja
  2. Byt rzeczywisty (taki który istnieje w rzeczywistości np. książka, stół, itd.) i byt tylko pomyślany (istnieje tylko w myślach, np. centaury, nimfy, wróżki).
  3. Przedmioty realne (przedmioty, zdarzenia, które w jakimś czasie istniały, bądź też istnieją, lub też będą istnieć) i przedmioty idealne (twory ponadczasowe, liczby, idealne figury geometryczne i stosunki zachodzące pomiędzy nimi; także cechy abstrakcyjne tj. w znaczeniu oderwanym od konkretnych przedmiotów, np. piękno samo w sobie, sprawiedliwość jako taka).
  4. Pojęcia modalne (z łac. modi existendi) - np. pojęcie możliwości, pojęcie konieczności.

Zagadnienia wynikające z refleksji nad poznaniem

  1. Spór o uniwersalia
  2. Zagadnienienie przedmiotów idealnych
Przyczyną tzw. sporu o uniwersalia stał się pogląd Platona zakładający, że tylko świat idei stanowi prawdziwą rzeczywistość. Idee platońskie to pojęcia abstrakcyjne, niedostępne spostrzeżeniu zmysłowemu ani wyobrażeniu. Tylko poznanie rozumowe zaznajamia człowieka ze światem idei (aprioryzm skrajny). Ideami są na przykład twory, takie jak piękno samo w sobie (w odróżnieniu od poszczególnych rzeczy pięknych). Uniwersalia można utożsamiać z platońskimi ideami (jako cechy wspólne różnych bytów tego samego rodzaju decydują o przynależności do tego rodzaju). Przedmiotem sporu o uniwersalia była następująca kwestia: czy uniwersalia posiadają byt rzeczywisty i samoistny oraz czy są one bytem rzeczywistym czy bytem tylko pomyślanym? Współcześnie spór o uniwersalia dotyczy kwestii czy nauki aprioryczne (np. matematyka) badają świat tworów idealnych (liczby, funkcje) istniejący niezależnie od naszego umysłu, czy tez świat taki w ogóle nie istnieje.
Zagadnienie idealizmu metafizycznego
Drugim zagadnieniem wynikającym z metafizycznych refleksji nad poznaniem jest kwestia przedmiotów idealnych. W epistemologii idealizm przyjmuje dwie formy - immanentną i transendentną. Z kolei w ontologii wyróżniamy inne kierunki idealistyczne: idealizm subiektywny i idealizm obiektywny.
Metafizyczny idealizm subiektywny
Główne założenia metafizycznego idealizmu subiektywnego w wersji immanentnej w zastosowaniu do ciał przedstawiają się następująco: „ktoś to wrażenie przezywa, ktoś go doznaje” Metafizyczny idealizm subiektywny był nieraz proponowany w wersji transcendentnej. Głownym założeniem tego wariantu jest teza: Konsekwencją metafizycznego idealizmu subiektywnego jest teza zakładająca, że świat dany w doświadczeniu jest konstrukcja umysłu, korelatem świadomości człowieka (duszy). Pogląd ten stał się jednym z zarzutów stawianych idealizmowi przez jego przeciwników. Twierdzili oni, że dla idealisty nie ma różnicy pomiędzy rzeczywistością cielesną a jej halucynacją. Zwolennicy idealizmu subiektywnego w wersji immanentnej odpowiadali w następujący sposób: Inne zarzuty wysuwane przeciw idealizmowi subiektywnemu:
  1. jeżeli utożsamia się przyrodę cielesna z wrażeniami doznawanymi przez ludzi, to należy przyjąć że nie istniała ona przed pojawieniem się człowieka.
  2. należy przyjąć że rzeczy powstają gdy spojrzy na nie człowiek, a giną gdy na nie patrzy.
Obydwa zarzuty odpiera Berkeley przez odwołanie się do wszechwiedzy boskiej (jak wyżej)
Z kolei zwolennicy idealizmu subiektywnego w wersji transcendentnej odpowiadali na stawiane zarzuty w sposób następujący: Oprócz tego ontolodzy szukali często odpowiedzi na konkretne, ważne z ludzkiego punktu widzenia pytania, które w dużym stopniu wynikają z odpowiedzi na wcześniejsze pytania:
  1. Czy świat jest ściśle deterministyczny, czy zawarte są w nim elementy nieprzewidywalne i losowe?
  2. Czy istnieje wolna wola?
  3. Czy istnienie znanego nam wszechświata ma jakiś cel i przyczynę?
  4. W jaki sposób świat zjawisk psychicznych (wewnętrznych) i świat zjawisk fizycznych (zewnętrznych) jest z sobą powiązany i jakie między nimi istnieją relacje?
  5. Jakie jest miejsce i rola człowieka we wszechświecie?
Na przestrzeni dziejów szukano odpowiedzi na te pytania na różne sposoby i na różne sposoby na nie odpowiadano. Najsłynniejsze i mające największy wpływ na myślenie ludzi całościowe systemy ontologiczne stworzyli:
Obecnie całościowe systemy ontologiczne już praktycznie nie powstają, gdyż z jednej strony większość filozofów zgodziła z argumentami, że takiego systemu nie da się zbudować na skutek trudność wykrytych przez teorię poznania, a z drugiej złożoność i obfitość danych dostarczanych przez nauki przyrodnicze uniemożliwia ich ogarnięcie przez nawet najbardziej genialnego filozofa.
Do najbardziej znanych krytyków możliwości zbudowania spójnego i przekonującego systemu metafizycznego należą:

Kontekst informatyczny (w oparciu o sieci semantyczne)

Jednym z uznanych, a ostatnio cieszącym się dużą popularnością, sposobem formalizacji wiedzy są ontologie. Termin ontologia pojawia się w kontekście informatycznym już w roku 1967 dotyczących modelowania danych, ale dopiero w dobie morza informacji dostępnych w Internecie i konieczności jej wymiany i przetwarzania zyskał szersze zainteresowanie. Ontologia zajmuje się odkrywaniem i opisywaniem „tego co jest" – w rzeczywistości, w umysłach ludzi i zapisanego w postaci różnych symboli Ontologia zawsze zajmuje się pewnym fragmentem rzeczywistości – mniej lub bardziej dokładnie określonym. Aby zapewnić jednoznaczność przekazu wiedzy na temat określonej rzeczywistości, wykorzystuje się kategoryzację oraz hierarchizację. W niniejszym kontekście, pojęcia te można zdefiniować następująco:
Powstał zamysł aby ten abstrakcyjny model świata stał się wyodrębnionym i sformalizowanym bytem. Celem było, aby mógł on stanowić punkt odniesienia dla stron przekazu, będąc swoistego rodzaju meta językiem. Ten model świata znany jest pod nazwą ontologii. Jego popularność w ostatnich latach sprawiła, że jest on tematem szeregu międzynarodowych konferencji, publikacji czy projektów badawczych. Aby wyraźniej podkreślić cechy charakterystyczne ontologii, należy przedstawić kilka postulatów dotyczących cech ontologii (nie samej jej konstrukcji), które często pojawiają się w literaturze:
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-11-26 18:52:15