Czytaj więcej"/> Drukuj
Okręt podwodny - klasa okrętów przystosowanych do pływania pod wodą (potocznie używane określenie łódź podwodna oznacza dzisiaj podwodną jednostkę cywilną, jednakże dawniej było synonimiem nazwy "okręt podwodny").

Konstrukcja i uzbrojenie

Okręty podwodne buduje się na trzy sposoby:
  1. Dwukadłubowe - kadłub naciskotrwały jest całkowicie obudowany drugim kadłubem tzw. lekkim. (np. ORP Orzeł)
  2. Półtorakadłubowe - kadlub naciskotrwały jest tylko cześciowo osłonięty kadłubem lekkim. (ORP Wilk)
  3. Jednokadłubowe. (ORP Dzik)
Są też wyjątki, np. okręty atomowe - nosiciele pocisków balistycznych, klasy Typhoon (radziecki typ "Projekt 941") zbudowane na bazie dwóch równoległych kadłubów naciskotrwałych obudowanych wspólnym kadłubem lekkim.
Kadłub naciskotrwały (sztywny) jest zasadniczą częścią okrętu. Zbudowany z grubych blach i podzielony na kilka przedziałów wodoszczelnych zawiera w sobie wszystkie główne mechanizmy okretowe oraz załogę. Od grubości jego poszycia i wytrzymałości zależy głębokość, na jaką będzie zdolny zanurzyć się okręt. Na kadłubie zabudowana jest mała nadbudówka, nazywana kioskiem, służąca do prowadzenia wachty w położeniu nawodnym i osłaniająca schowane anteny i peryskopy. W kiosku dużych okrętów podwodnych często też znajduje się specjalna kapsuła ratunkowa, umożliwiająca ewakuowanie całej załogi okrętu.
Okręt podwodny płynąc w położeniu nawodnym posiada dodatnią pływalność, więc aby mógł zejść pod wodę, konieczne jest przybranie pływalności zerowej lub ujemnej. Do tego celu służą zbiorniki balastowe, napełniane wodą zaburtową. W zależności od typu okrętu sa one umieszczane albo w przestrzeni pomiędzy kadłubami (o.p. dwu i półtora kadłubowe) lub w kadłubie naciskotrwałym (okręty jednokadłubowe). Oprócz głównych zbiorników balastowych, służących do obciążania okrętu w celu zanurzenia, o.p. ma na dziobie i rufie specjalne zbiorniki (tzw. balasty trymowe), służące do wyważania (trymowania) okrętu. Do zmiany głębokości zanurzenia okręt podwodny używa sterów głębokości. Każdy o.p. posiada dwie pary takich sterów: dziobowe (obecnie czasem umieszczane na kiosku) oraz rufowe. Stery dziobowe służą do kierowania zanurzeniem, natomiast rufowe do wyrównywania trymów.
Napęd okrętu podwodnego zależy od jego wielkości i rozwoju technologicznego państwa, w którym jest budowany. W chwili obecnej najczęściej stosuje się następujace rodzaje napędu: W okrętach atomowych reaktory wytwarzają parę, która napędza turbiny. Turbiny poprzez mechaniczną przekładnię napędzają wały (wały) napędowe i śrubę (taki napęd dominuje w amerykańskim i brytyjskim budownictwie okrętowym) W innym wariancie transmisji turbiny napędzają generatory elektryczne, dostarczające energii dla silników elektrycznych napędzających śrubę (wariant stosowany na okrętach francuskich i chińskich). Układ ten eliminuje przekładnię redukcyjną, będącą źródłem hałasu. Napęd klasyczny wykorzystuje silniki spalinowe (Diesla) do poruszania okrętu na powierzchni. Są one połączone ze śrubami za pośrednictwem silników elektrycznych, które podczas marszu na powierzchni (lub tuż pod powierzchnią przy wykorzystaniu chrap) pracują jako generatory, ładując baterie akumulatorów. Po zejściu na większą głębokość okręt przechodzi na napęd elektryczny.
Do obserwacji otoczenia okrętu w zanurzeniu służą peryskopy (powietrze i powierzchnia morza), hydrolokatory (szumonamierniki - sonary pasywne) i sonary aktywne. Podczas marszu na powierzchni lub w półzanurzeniu okręt posługuje się ponadto różnego typu radarami.
Uzbrojenie okrętów podwodnych zależy od zadań stawianych przed okrętem. Tzw. okręty "myśliwskie" ("hunter-killer"), przeznaczone do zwalczania żeglugi nawodnej i o.p., uzbrojone są tylko w wyrzutnie torped, które z racji dostosowania do wielu zadań są dziś zwykle nazywane "wyrzutniami" - mogą być wykorzystane zarówno do strzelania torpedowego, jak i do wystrzeliwania rakietotorped, pocisków manewrujących oraz do stawiania min, a w szczególnych sytuacjach do ewakuacji załogi. Okręty uderzeniowe ("boomer") posiadają na swoim pokładzie (oprócz w.t.) wyrzutnie rakiet balistycznych, które mogą wystrzeliwywać z położenia podwodnego.
Dawniej budowano także wyspecjalizowane podwodne stawiacze min, które mogły stawiać zagrody minowe bez wynurzania. Ponadto przez długi czas okręty podwodne uzbrajano w działa (z czego w końcu zrezygnowano, z racji braku szans na wygranie pojedynku artyleryjskiego przez o.p.).

Historia

Rozwój okrętów podwodnych (ważniejsze konstrukcje)

Do 1939 r.

  1. Typu Wilk (zbudowane we Francji):
    1. ORP Wilk
    2. ORP Ryś
    3. ORP Żbik
  2. Typu Orzeł (zbudowane w Holandii):
    1. ORP Orzeł
    2. ORP Sęp

W latach 1939-1945

  1. Typu S 1 (zbudowany w USA)
    1. ORP Jastrząb
  2. Typu U (zbudowane w Wielkiej Brytanii)
    1. ORP Sokół
    2. ORP Dzik

Po 1945, wycofane już ze służby

  1. Projektu 96 (typu M-XV - zbudowane w ZSRR):
    1. ORP Ślązak
    2. ORP Kaszub
    3. ORP Kurp
    4. ORP Krakowiak
    5. ORP Kujawiak
    6. ORP Mazur
  2. Projektu 613 (typ NATO: "Whiskey" - zbudowane w ZSRR)
    1. ORP Orzeł (292)
    2. ORP Bielik (295) (1965 –1988)
    3. ORP Sokół (293)
    4. ORP Kondor
  3. Okręty projektu 641 (typ NATO: "Foxtrot" - zbudowane w ZSRR)
    1. ORP Wilk (292) (3 listopada 1987-10 października 2003)
    2. ORP Dzik (293) (4 lutego 1989- 5 listopada2003)

W służbie

  1. Okręt projektu 877E (typ NATO: "Kilo" - zbudowany w ZSRR)
    1. ORP Orzeł (291)
  2. Typu Kobben - zbudowane w RFN)
    1. ORP Sokół (294)
    2. ORP Sęp (295)
    3. ORP Bielik (296) (podniesienie bandery: 8 września 2003, wcielenie i nadanie nazwy: 24 listopada-)
Polska posiadała także kilka (co najmniej 2) jednoosobowe, doświadczalne pojazdy podwodne z zamkniętą, mokrą kabiną, służące w MW.

Filmy

Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-10-23 01:44:47