Czytaj więcej"/> Drukuj
Ogniem i mieczem - jedna z powieści historycznych napisanych przez Henryka Sienkiewicza. Akcja powieści wiąże się z powstaniem Chmielnickiego na Ukrainie. Ogniem i mieczem to część tzw. Trylogii (pozostałe części: Potop, Pan Wołodyjowski).
Powieść pokazuje konflikt na Ukrainie wyłącznie z punktu widzenia polskiej szlachty. Sienkiewicz jednoznacznie krytykuje bunt, a chwali ustrój Sarmatów. Nie dostrzega tego, że Kozacy walczyli o swoją wolność. Autor idealizuje księcia Wiśniowieckiego. Chmielnickiego przedstawia jako "niedouczonego pijaka", podczas kiedy dla Ukraińców jest bohaterem narodowym, który dzięki swojej odwadze i mądrości podłożył podwaliny pod ich państwowość.
Autor mija się z historyczną prawdą, co nie ujmuje jego wspaniałemu dziełu wartości literackich. Sienkiewicz tworzył swoją powieść, aby podnieść na duchu żyjących pod zaborami Polaków i nie można zapominać o tym kontekście podczas czytania Ogniem i mieczem. W powieści przeplata się wątek powstania Chmielnickiego z historią miłosną Jana Skrzetuskiego i Heleny Kurcewicz. Poznajemy przebiegłego i pełnego poczucia humoru Jana (tak, został tak określony parę razy na początku powieści) Onufrego Zagłobę oraz obdarzonego ogromną siłą, ale naiwnego i dobrego jak dziecko Litwina Longinusa Podbipiętę, który ślubował mieczem przodków, Zerwikapturem, ściąć trzy głowy jednym zamachem.
Powieść rozpoczyna się ucieczką Chmielnickiego na Sicz, gdzie organizuje wielkie powstanie Kozaków sprzymierzonych z Tatarami. Rebelianci pokonują wojska koronne pod Żółtymi Wodami i Korsuniem. Bunt próbuje "utopić we krwi" książę Jeremi Wiśniowiecki, któremu służą wiernie Skrzetuski z Podbipiętą. Obowiązki zawodowe odrywają Skrzetuskiego od ukochanej Heleny. Nie ma dość czasu, aby bronić ją przed wojną i zakochanym w niej Kozakiem, Bohunem.
Wojska Wiśniowieckich nie mogą liczyć na pomoc innych magnatów, bo ci chcą ugody z Kozakami. Pospolite ruszenie, zebrane pod Piławicami, ucieka na wieść o przybyciu Tatarów. Wojska księcia fortyfikują się w twierdzy Zbaraż, gdzie oblega ich wielka armia Chmielnickiego i chana Islama Gireja (wg. Sienkiewicza liczyła ok. 400 tys., w rzeczywistości nie więcej niż 100 tys.). Szlachta broni się dzielnie, ale nie ma szans z tak wielką potęgą.
Książę posyła Podbipiętę, by przekradł się przez Kozaków i zawiadomił króla o trudnym położeniu. Longinus ginie naszpikowany strzałami, z litanią na ustach. Misja udaje się Skrzetuskiemu, dzięki któremu król Jan Kazimierz przybywa pod Zbaraż i pokonuje Chmielnickiego.
Książę, Skrzetuski i Zagłoba są uważani za bohaterów, Helena zostaje ocalona, a Bohun schwytany (ale Skrzetuski przebacza mu próby porwania Heleny). Powieść kończy się opisem zwycięskiej dla Polaków bitwy pod Beresteczkiem, ale jednocześnie dowiadujemy się, że ,,nienawiść zatruła krew pobratymczą", co zapowiada, że okrutne wojny na Ukrainie będą trwały jeszcze długo.
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-11-26 01:44:41