Czytaj więcej"/> Drukuj
Obozy_hitlerowskie -
, z napisaem Arbeit macht frei
Obozy_hitlerowskie -
. Baraki obozowe.
Obozy_hitlerowskie -
. Więźniowie w baraku.
Obozy_hitlerowskie -
. Wieźniowie przy rakietach V2
obozu w Dachau w 1936 r.
Obozy_hitlerowskie -
, selekcja transportu Żydów prawdopodobnie węgierskich. Zdjęcie zrobione przez SS w 1944 roku.
Obozy_hitlerowskie -
w 1945 roku
Obozy_hitlerowskie -
- piece krematoryjne
W latach 1933-45 władze nazistowskie III Rzeszy zorganizowały na własnym terytorium oraz na ziemiach państw okupowanych zespół przynajmniej 12 tysięcy obozów i podobozów kierowanych przez SA, a później SS, policję i Wehrmacht.

Powstanie i rozwój obozów

Przed II wojną światową, na mocy rozporządzenia o "ochronie narodu i państwa" zaistniały wyłącznie obozy koncentracyjne. Służyły przede wszystkim wyniszczeniu opozycji antyhitlerowskiej oraz wyizolowaniu ludzi uznanych za groźnych, marginalnych bądź "nieprzydatnych". Szacuje się, że jeszcze przed wojną przez obozy niemieckie przeszło 165-170 tysięcy więźniów.
Podczas wojny niemieccy naziści wprowadzili nowe typy obozów, zgodnie z rozszerzeniem ich roli w przeprowadzaniu założeń polityki nazistowskiej oraz konkretnych celów natury militarnej. Obozy zaczęły służyć jako miejsca przetrzymywania inteligencji krajów podbitych (w szczególności polskiej), kleru (w szczególności katolickiego), osób związanych z ruchem oporu i podziemiem, ofiar łapanek ulicznych oraz jeńców wojennych. W obozach masowo wykorzystywano więźniów do niewolniczej i wyczerpującej pracy na rzecz niemieckich firm, w tym przede wszystkim koncernów przemysłu wojennego. Eliminacja elit polskich, jak również masowe mordy na zwykłej ludności miały miejsce w ramach przygotowanego Generalnego Planu Wschodniego, mającego na celu kolonizację ziem słowiańskich.
Już w 1941, a szerzej od 1942 r., w niektórych obozach zaczęto instalować komory gazowe, które służyły mordowaniu większej liczby ludzi. Zgodnie z planem zagłady Żydów (tzw. Endlösung, pl. ostateczne rozwiązanie), przyjętym na Konferencji w Wansee, 20 stycznia 1942, w wyselekcjonowanych obozach prowadzono masową zagładę podbitej ludności żydowskiej. W obozach Niemcy mordowali również masowo Romów. Stworzono wówczas ośrodki zagłady, których działalność sprowadzała się do mordowania i palenia tysięcy zwłok dziennie. Przede wszystkim były to obozy umieszczone w Generalnym Gubernatorstwie funkcjonujące w ramach Einsatz Reinhard: Treblinka, Sobibor, Belzec, a także znajdujące się na terytorium Rzeszy: obóz zagłady Kulmhof oraz Birkenau.
W miarę awansu wojsk alianckich na Berlin, Niemcy próbowali zatrzeć ślady funkcjonowania obozów. Niektóre rozbierali i równali z ziemią, inne wysadzali w powietrze. Ostatnich więźniów wyprowadzano w marszach śmierci.
W obozach tych więziono około 18 mln. osób, z których zginęło 11 mln.
Dziś na terenach najważniejszych byłych obozów istnieją miejsca pamięci, mauzolea, muzea. W wielu jest prowadzona szeroka działalność edukacyjna.

Rodzaje obozów

Niemieckie nazwy obozów bywały różne i często mylące: Konzentrazionslager, Arbeitslager, Vernichtungslager, Sonderkommando SS, Zwangsarbeitslager, Aufenthaltslagers, Durchgangslager, Transitlager, Schutzhaftlager, Familienlager, Internierungslager itd.
Przy pomocy obozów Trzecia Rzesza prowadziła kilka różniących się polityk niewolniczych i eksterminacyjnych. Prawdziwe przeznaczenie obozów bywało kryte pod eufemistycznymi nazwami, które pozwalały ukryć przed światową opinią publiczną, a również przed samymi Niemcami, realne znaczenie placówek obozowych. Sieć obozów niemieckich tworzyło kilka podstawowych rodzajów obozów, których jednak precyzyjne rozgraniczenie bywało w praktyce płynne:
Obozy koncentracyjne i pochodne: Obozy zagłady:

Struktura obozów

Przy dużej różnorodności obozów, można wyodrębnić niektóre cechy stałe, które były odtwarzane we większości placówek, wedle modelowych założeń przyjętych przy budowie KL Dachau i KL Sachsenhausen. Przestrzeń obozowa była podzielona na cztery strefy. Cechy te nie były zachowane w ośrodkach zagłady, które nie pełniły funkcji obozowych (Kulmhof, Belzec, Sobibor, Treblinka II). W tych miejscach przestrzeń można podzielić na cztery inne strefy.

Lista obozów i ośrodków zagłady

Obozy_hitlerowskie -

Lista alfabetyczna obozów


Główne obozy i ośrodki zagłady


wg granic przedwojennych


wg granic z czasu wojny


wg dzisiejszych granic


Podstawowa chronologia

1933 1934 1935 1936 1937 1938 1939 1940 1941 1942 1943 1944 1945
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-02-24 12:35:49