Czytaj więcej"/> Drukuj
OGPU (Obiedinionnoje Gosudarstwiennoje Politiczeskoje Uprawlenije) - Zjednoczony Państwowy Zarząd Polityczny - policja polityczna, zajmująca się również kontrwywiadem, działająca w Rosji Sowieckiej w latach 1922 - 1934.

Powołanie GPU/OGPU

Ze względu na wrogość narodów Związku Radzieckiego wobec CzeKa, tzw. Czieriezwyczajki, i stopniową normalizację sytuacji wewnętrznej w Rosji bolszewickiej, na IX Wszechrosyjskim Zjezdzie Rad, 28 grudnia 1921 roku, podjęto decyzję o rozwiązaniu Nadzwyczajnej Komisji do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem, a w miejsce CzeKa powołano nową instytucję o tym samym zakresie działań pod nazwą Główny Zarząd Polityczny 'GPU, do którego w grudniu dodano literkę "O", co oznaczało Zjednoczony Główny Zarząd Polityczny - OGPU'.

Zadania OGPU

Zadania GPU, następnie OGPU, polegały na zwalczaniu szpiegostwa i działalności kontrrewolucyjnej na terenie Rosji bolszewickiej, i za jej granicami.
Kontroli Zjednoczonego Głównego Zarządu Politycznego podlegały również więzienia i przymusowe obozy pracy.
OGPU wzmocniono jednostkami wojskowymi z prawem poboru i wyboru kandydatów (przed wcieleniem do nowej instytucji rozpracowywanych operacyjnie). OGPU wstrzymało prawo wydawania wyroków (w tym wyroków śmierci, które funkcjonariusze zazwyczaj sami wydawali i wykonywali), wstrzymano także kontrolę tajnej korespodencji. Zakres działań i zadania zostały znacznie rozszerzone w stosunku do zadań Czeka. Dekretem z 9 lutego 1922 roku przedstawiono zadania OGPU:
  1. Ochrona ustroju polityczno-gospodarczego Związku Radzieckiego.
  2. Walka ze szpiegostwem i bandytyzmem.
  3. Zwalczanie powstań i buntów skierowanych przeciwko władzy radzieckiej.
  4. Zdobywanie informacji o sytuacji politycznej, społecznej i ekonomicznej w innych państwach.
  5. Penetracja działających na emigracji opozycyjnych organizacji i partii politycznych.
  6. Kontrola własnego personelu dyplomatycznego.
  7. Ochrona celna granic ZSRR.
  8. Zabezpieczenie linii komunikacyjnych: kolejowych, wodnych.

Kierownictwo OGPU

Kierowniczym organem OGPU było kolegium, na czele którego stał prezes z prawami Komisarza Ludowego, którego powoływał Centralny Komitet Wykonawczy.
W skład kolegium wchodziło dwóch zastępców oraz 13 naczelników zarządu głównego; centrala OGPU mieściła się w Moskwie przy placu Łubiańskim (tzw. Łubianka).
Szefem Zjednoczonego Głównego Zarządu Politycznego był Feliks Dzierżyński, który obejmował owo stanowisko aż do śmierci w 1926 roku.
Zastępcą Dzierżyńskiego, a nestępnie szefem OGPU, był Wieczesław Mienżyński. Jego zastępcami byli: Henryk Jagoda oraz Michał Trilsser, który sprawował stanowisko naczelnika Oddziału Zagranicznego - INO.

Struktura ogranizacyjna Zjednoczonego Głównego Zarządu Politycznego - OGPU

Aby sprostać zadaniom powierzonym przez kierownictwo WKPparti bolszewików, OGPU posiadało odpowiedni aparat, składający się z części cywilno-politycznej i wojskowej (złożonej z oddziałów specjalnych, których liczbę określała Sowiecka Rada Obrony i Pracy).
Struktura OGPU wyglądała następująco -

Podział administracyjny OGPU

12 Okręgów:
Każdy z okręgów podlegał kontroli Moskwy, a kierowany był przez Rady Komisarzy Ludowych poszczególnych republik związkowych.

Liczba personelu OGPU

Do służby w OGPU wybierano ludzi pewnych, wcześniej sprawdzanych i umiejących pisać i czytać (nie zawsze przestrzegano tej procedury poboru), byli oni lepiej wyposażeni uzbrojeni i przeszkoleni od żołnierzy regularnych jednostek Armii Czerwonej.
W 1925 roku służbę w Zjednoczonym Państwowym Zarządzie Politycznym pełniło -
Funkcjonariusze OGPU pełnili także służbę wartowniczą na Kremlu, osłaniali działaczy partii i rządu oraz ochraniali ważniejsze obiekty w ZSRR.

OGPU i kolektywizacja (1929-34)

Funkcjonariusze OGPU, na rozkaz Józefa Stalina przystąpili do narzucania kolektywizacji w latach 1929 - 1934; wykazali się wtedy dużą brutalnością wobec chłopów i ich rodzin, w wielu przypadkach mordując całe rodziny i paląc całe wsie.

1934 rok - likwidacja OGPU

Po śmierci szefa Zjednoczonego Państwowego Zarządu Politycznego OGPU, Wiaczesława Mienżyńskiego, w maju 1934 roku, OGPU zostało poddane gruntownej przebudowie i 10 lipca 1934 roku już jako Główny Urząd Bezpieczeństwa Państwowego - GUGB, zostało włączone do Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych NKWD, pod przewodnictwem Gienricha Jagody (Henryka Jagody)
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-09-23 10:51:03