Czytaj więcej"/> Drukuj
Nikola Tesla (ur. 10 lipca 1856 r. w Smiljanaie - zm. 7 stycznia 1943 r. w Nowym Jorku) - (Imię z chrztu: Николай; Nikołaj; Imię pisane cyrylicą: Никола Тесла) serbski wynalazca, poeta i malarz, urodzony w małej miejscowości Lika w obecnej Chorwacji. Był autorem 112 patentów, głównie rozmaitych urządzeń elektrycznych, z których najsławniejsze to silnik prądu zmiennego, prądnica prądu zmiennego, autotransformator, dynamo rowerowe, bateria słoneczna, turbina talerzowa, transformator Tesli (cewka wysokonapięciowa) i świetlówka. Stworzył też podstawy teoretyczne konstrukcji radia i choć sam wynalazek radia przypisuje się komu innemu, dopiero zastosowanie jego teorii umożliwiło rzeczywisty rozwój radiofonii i telewizji na świecie. Nikola Tesla był m.in. twórcą pierwszych urządzeń zdalnie sterowanych drogą radiową.

Dzieciństwo i młodość w monarchii austro-węgierskiej

Nikola Tesla urodził się w średnio zamożnej serbskiej rodzinie chłopskiej w monarchii austro-węgierskiej. Ojciec chciał, aby został popem, jednak na skutek nacisku miejscowego nauczyciela, który wystarał się o stypendium dla Nikoli, został on ostatecznie wysłany na studia inżynierskie, na politechnikę w Grazu. Na uczelni zwrócił na siebie uwagę profesora elektrotechniki, który pomógł mu podjąć pracę urzędzie telegraficznym w Budapeszcie. Prawdopodobnie tam Tesla wpadł na pomysł konstrukcji rotacyjnego silnika na prąd zmienny, który jednocześnie mógłby też pełnić rolę prądnicy. Projekt tego wynalazku przesłał do Thomasa A. Edisona, który natychmiast zainteresował się pomysłem i zaprosił Teslę do swojego słynnego laboratorium.

Początek pracy w USA

Edison zaproponował Tesli współpracę – Tesla miał doprowadzić do poprawy wydajności generowania prądu w elektrowniach Edisona. Obiecał, że jeśli wydajność elektrowni wzrośnie o 50%, Tesla otrzyma 50 000 dolarów nagrody. Wykonanie tego zajęło Tesli około roku, po czym zaproponował Edisonowi przejście w jego elektrowniach na prąd zmienny (działały one wtedy na prąd stały), co pozwoliłoby poprawić ich wydajność o kolejne 50%. Edison z niewyjaśnionych do dzisiaj przyczyn nie lubił prądu zmiennego (być może dlatego, że nie rozumiał rachunku liczb zespolonych, potrzebnego do zrozumienia teorii budowy prądnicy prądu zmiennego) i nie zapłaciwszy Tesli ani grosza, wyrzucił go z pracy. Za Teslą ujęli się jednak inni właściciele Edison Electric Light Company, zwłaszcza John P. Morgan, i pomogli mu rozwijać swoje pomysły w ramach specjalnie do tego celu stworzonej firmy Tesla Electric Light Company.

Tesla Electric Light Company i walka o prąd zmienny

W laboratoriach swojej firmy Tesla opracował podstawy generowania i przesyłu prądu zmiennego, które są stosowane do dzisiaj na całym świecie oraz stworzył projekty urządzeń, które mogły być napędzane bezpośrednio prądem zmiennym takie jak świetlówka i silnik prądu zmiennego. Następnie z pomocą Georga Westinghouse, który był współwłaścicielem Western Union Company, zbudował pierwszą elektrownię na prąd zmienny i linię przesyłową, która zasiliła oparte na świetlówkach oświetlenie wszystkich stacji kolejowych Western Union na północnym wschodzie USA. Zaskoczony sukcesem Tesli, Edison rozpoczął kampanię na temat rzekomego niebezpieczeństwa stosowania prądu zmiennego. Jednakże fakty mówiły same za siebie i instalacje Tesli zaczęły powoli przejmować rynek produkcji i przesyłu prądu elektrycznego w USA, aż w końcu władze General Electric wymusiły na Tesli sprzedaż patentów na urządzenia prądu zmiennego, a na Edisonie przejście wszystkich jego elektrowni na nowy system. Ostateczny kres elektrowni na prąd stały położył kolejny wynalazek Tesli - turbina wodna, która generowała prąd zmienny z energii przepływu wody w rzekach.

Radio i przegrana z Marconim

Po opublikowaniu przez Maxwella teorii elektromagnetyzmu Tesla wpadł na pomysł konstrukcji cewki wysokonapięciowej i następnie zauważył że wysyła ona bardzo silne fale elektromagnetyczne. Zaczął pracować nad urządzeniem, które mogłoby te fale odbierać. Początkowo chciał na tej podstawie skonstruować urządzenia do przesyłu prądu elektrycznego bez użycia przewodów, lecz później wpadł na pomysł skonstruowania urządzenia do przesyłu za pomocą tych fal dźwięku. Patent na to urządzenie był gotowy w 1900 roku, jednak ubiegł go w tym o kilka dni Marconi. Tesla walczył z Marconim o patent na radio, dowodząc, że wynalazek Marconiego stosuje bez jego zgody wcześniej opatentowaną przez Teslę cewkę, ale długie procesowanie się doprowadziło Teslę do bankructwa. Ostatecznie dobił Teslę fakt przyznania Marconiemu nagrody Nobla za skonstruowanie radia, mimo iż korzystał on przy tym z teorii stworzonych przez Teslę. Ironią losu jest to, że ostatecznie odwołanie Tesli w sprawie patentu na radio do sądu najwyższego USA zostało wygrane już po śmierci samego Tesli w 1943 roku.

Początki robotyki i pilot radiowy

Ostatnim pomysłem Tesli była konstrukcja maszyny, która mogłaby być zdalnie sterowana radiowo i wykonywać rozmaite czynności automatycznie. Najpierw Tesla opatentował pierwszy na świecie pilot radiowy a następnie stworzył całą grupę urządzeń - maszynę kroczącą, maszynę latającą i maszynę pływającą, którymi mógł sterować zdalnie za pomocą swojego pilota. Kolejnym pomysłem było wmontowanie urządzeń sterujących z pilota do maszyny kroczącej, zaopatrzenie jej w czujniki i wreszcie "puszczenie wolno" - na skutek czego powstał pierwszy na świecie robot.

Śmierć

Nikola Tesla zmarł 7 stycznia 1943 r. o 22:30 na prawosławne Boże Narodzenie w apartamencie nr. 3327 hotelu New Yorker w Nowym Jorku. Po tym wydarzeniu, burmistrz miasta Nowy Jork powiedział: „Zmarł Nikola Tesla. Zmarł w biedzie, ale był jednym z najważniejszych ludzi, którzy kiedykolwiek żyli. To, co stworzył jest wielkie i wraz z upływem czasu staje się jeszcze większe.”
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2021-02-28 11:41:50