Czytaj więcej"/> Drukuj
Niewolnictwo to jedna z najstarszych formacji społecznych. Oparta jest na idei wykorzystywania pracy danej osoby lub grupy osób bez wynagrodzenia. Osoby te są zniewolone, to znaczy, że należą do swojego pana, nie mogą zrezygnować z pracy u niego, on zaś może je kupować i sprzedawać.
Niewolnictwo było rozpowszechnione w starożytności w Grecji, Rzym, Mezopotamii, ich praca była podstawą egzystencji innych grup społecznych. Niewolnicy wywodzili się zazwyczaj z jeńców wojennych. Z czasem jednak asymilowali się, przyjmując język i obyczaje swojego pana, należąc często do jego "domu". Niewolnicy w Rzymie mogli liczyć na nagrodę za dobrą służbę: uwolnienie, czyli stanie się wyzwoleńcem. Nie cieszyli się oni tymi samymi prawami co obywatele. Na wyzwoleńcach ciążył także obowiązek pomagania byłemu właścicielowi na jego życzenie. Wykwalifikowani niewolnicy przynosili spore korzyści swoim właścicielom, ponadto w ich wyuczenie zainwestowano sporo pieniędzy, przez co panom nie zawsze opłacało się złe traktowanie takich niewolników.
Ustrój feudalny wczesnego średniowiecza także był oparty na pewnego rodzaju niewolnikach, chłopach pańszczyźnianych, zobowiązanych do płacenia pańszczyzny i podległych jego sądownictwu. Feudalizm europejski został stopniowo wyparty przez nowy system monetarny. Milowym krokiem bylo bicie florena. Pozwalał on na bardziej poręczne rozliczenie wartości pracy w przeciwieństwie do pańszczyzny i lenna. Dodatkowo, "Czarna śmierć" spustoszyła Europę i spowodowała niedobór rąk do pracy, a tym samym nowy układ społeczny, gdzie feudalizm nie mógł już funkcjonować.
Mimo tego, Europa (w tym kraje muzułmańskie) korzystała stale z niewolnictwa praktykowanego na innych kontynentach, głównie w Afryce i Azji (złoto, barwniki, przyprawy). Jeńcy pracowali fizycznie, w kopalniach czy na galerach. Sułtani i inni bogaci muzułmanie stawiali haremy, w których trzymali niewolnice, dostarczające im usług seksualnych. W dzisiejszych czasach również zmusza się kobiety do prostytucji.
Odkrycie Ameryki przez Kolumba w 1492 spowodowało zniewolenie rdzennych mieszkanców, którzy zostali w większości wymordowani w przeciągu kilku - kilkudziesięciu lat, w zależności od rejonu. Niedobór rąk do pracy w nowych koloniach (głównie plantacje trzciny cukrowej na Karaibach, tytoniu oraz bawełny) spowodował potrzebę importu niewolników z Afryki. Nie tylko praca, ale i sami niewolnicy stali się popularnym towarem handlowym europejskich bankierów. Niemniej jednak, chwytaniem niewolników zajmowali się głównie Arabowie.
Kolejny przełom nastąpił w roku 1562, kiedy angielski handlarz niewolnikami, John Hawkins, wymyślił okrężną drogę handlu przez Atlantyk. Kupował towar w Anglii, wymieniał go na niewolników w Gwinei (obecnie całe atlantyckie wybrzeże Afryki Środkowej), tych wymieniał na towar w Ameryce, który z kolei dostarczał do Anglii. Na każdym etapie uzyskiwał wielokrotne przebicie. Później dodano etap kolonii Ameryki Północnej.
Z czasem biali zaczęli zdawać sobie sprawę z niemoralności tego systemu. Pierwszym państwem, które formalnie zakazało niewolnictwa była 4 lutego 1794 r. Francja, jednak wkrótce Napoleon Bonaparte przywrócił je (1802). Niewolnictwo zniesiono postanowieniami Kongresu Wiedeńskiego 1815. Na stałe, jako pierwsza zakazała je Wielka Brytania, a stało się to 25 marca 1807 r.
Idea zniesienia niewolnictwa (abolicjonizm) była jedną z przyczyn wojny secesyjnej w USA.
Liga Narodów w roku 1926 zakazała handlu niewolnikami, jednak niewolnictwo przetrwało formalnie aż do połowy XX wieku, Arabia Saudyjska zabroniła go dopiero w 1962 r.
Chociaż system ten jest obecnie powszechnie potępiany, to w wielu rejonach świata wciąż istnieje, np. w Brazylii (produkcja tytoniu w Rio Grande do Sul), czy w Afryce (kakao do czekolad).
Niewolnictwo jest także instytucją prawną. Niewolnik to człowiek, który w świetle prawa jest rzeczą, tj. może być przedmiotem praw rzeczowych innej osoby. Sytuacja taka nie oznacza, że niewolnik nie może być podmiotem pewnych praw, tzn. że właściciel nie może nim swobodnie rozporządzać, włącznie z zabójstwem. Dzieci rodzące się z niewolników stanowią z reguły pożytki z rzeczy i też są niewolnikami.
Termin “niewolnictwo”, lub “praca niewolnicza” obecnie używany jest przenośnie także w odniesieniu do ciężkiej lub źle płatnej pracy, często jedynej dostępnej w danym rejonie.

Linki zewnętrzne:
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-09-20 23:18:49