Czytaj więcej"/> Drukuj
Naturalny satelita (księżyc) to ciało niebieskie pochodzenia naturalnego, obiegające planetę.
Ściśle rzecz biorąc planeta i jej księzyce krążą wokół wspólnego środka masy. Tradycyjnie tylko największy obiekt z takiego układy jest nazywany planetą, lecz w przypadku planety i księżyca o zbliżonych rozmiarach mówi się czasem o planetach podwójnych (np. układy Ziemia - Księżyc i Pluton - Charon).
W Układzie Słonecznym jest co najmniej 140 księżyców. (Najprawdopodobniej wiele innych krąży wokół planet w układach pozasłonecznych). Duże planety gazowe posiadają rozbudowany system satelitów, Merkury i Wenus nie mają księżyców, Mars ma dwa niewielkie księżyce, a Ziemia i Pluton mają po jednym, stosunkowo dużym księżycu.

Pochodzenie księżyców

Zakłada się, że większość naturalnych satelitów powstała w wyniku kondensacji tego samego obszaru dysku protoplanetarnego, z którego uformowała się planeta, wokół której krąży dany księżyc. Znanych jest jednak wiele wyjątków od tego schematu. Przypuszcza się, że niektóre księżyce są przechwyconymi przez planetę obcymi obiektami, kawałkami większych księżyców rozszarpanych w wyniku uderzenia, czy (jak w przypadku Księżyca) fragmentem samej planety wyniesionym na orbitę w wyniku potężnego uderzenia. Ponieważ większość księżyców jest znana tylko z obserwacji z dużej odległości, teorie dotyczące ich powstania są zwykle niepewne.

Charakterystyka fizyczna

Większość księżyców Układu Słonecznego charakteryzuje obrót synchroniczny względem ich planet macierzystych; wyjątkiem jest satelita Saturna, Hiperion, który obraca się chaotycznie z powodu mnogości zewnętrznych obiektów wpływających na jego ruch. Żaden z księżyców nie ma swoich własnych księżyców; siły pływowe planety powodują, że orbity wokół księżyców są niestabilne. Kilka księżyców ma jednak towarzyszy w swoich punktach Lagrange'a (np. satelity Saturna: Tetyda i Dione).
Ostatnie odkrycie księżyca Idy, Daktyla, potwierdza, że niektóre z planetoid mogą posiadać księżyce. Niektóre z nich, jak na przykład Antiope, to podwójne planetoidy, z dwoma składnikami równej wielkości.

Księżyce w Układzie Słonecznym

Największe księżyce w naszym układzie planetarnym to satelita Ziemi Księżyc, księżyce galileuszowe Jowisza: Io, Europa, Ganimedes i Kallisto, satelita Saturna Tytan oraz księżyc Neptuna Tryton; wszystkie one mają powyżej 3000 km średnicy.
Tabela szeregująca księżyce Układu Słonecznego według średnicy; w dodatkowej kolumnie dla porównania przedstawione są też ważniejsze planetoidy, planety i obiekty pasu Kuipera.
Średnica [1] Ziemia Mars Jowisz Saturn Uran Neptun Pluton Inne obiekty
5000-6000

Ganimedes Tytan



4000-5000

Kallisto



Merkury
3000-4000 Księżyc
Io
Europa





2000-3000




Tryton
Pluton
1000-2000



Rea
Japet
Dione
Tetyda
Tytania
Oberon
Umbriel
Ariel


90377 Sedna

90482 Orcus
50000 Quaoar
20000 Varuna
28978 Ixion
100-1000

Himalia
Amaltea
Enceladus Mimas
Hyperion
Febe
Janus
Epimeteusz
Prometeusz
Miranda
Sykoraks
Puk
Portia
Proteusz
Nereida
Larissa
Galatea
Despina

Charon
Ceres
2 Pallas
3 Junona
4 Westa
(i wiele innych)
50-100

Tebe
Elara
Pazyfae
Pandora Kaliban
Julia
Belinda
Kresyda
Rozalinda
Desdemona
Bianka
Talassa
Najada
S/2002 N 4

(zbyt wiele, by wymienić)
10-50
Phobos
Deimos
Carme
Metis
Synope
Lizytea
Ananke
Leda
Adrastea
Siarnaq Atlas
Helene
Albiorix
Telesto
Pan
Paaliaq
Kalipso
Ymir
Kiviuq
Tarvos
Ijiraq
Ofelia Kordelia
Setebos
Prospero
Stefano
S/1986 U 10
S/2001 U 2
S/2001 U 3
S/2003 U 3
Trinkulo
S/2003 U 1
S/2003 U 2
S/2002 N 1
S/2002 N 2
S/2002 N 3
S/2003 N 1

(zbyt wiele, by wymienić)
mniej niż 10 Cruithne¹
Co najmniej 47, wymienione w artykule Księżyce Jowisza. Erriapo
Narvi
Skathi
Mundilfari
Suttungr
Thrymr
Pallene (S/2004 S2)
Methone (S/2004 S1)
12 nowych (odkr.2005)



(zbyt wiele, by wymienić)
¹ Jest to właściwie planetoida krążąca po orbicie okołoziemskiej, umieszczona tu dla porównania.
Poza księżycami planet, znanych jest ponad 30 księżyców planetoid, czyli planetoid krążących wokół innych planetoid.
|- | align="center" style="font-size: 90%;" colspan="2" | Charon
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2021-04-16 10:27:10