Czytaj więcej"/> Drukuj
Konzentrazionslager Mauthausen (a od lata 1940, KL Mauthausen-Gusen) był niemieckim obozem koncentracyjnym usytuowanym w miasteczku Mauthausen, ok. 20 km od Linzu w Austrii. Został założony po wcieleniu (Anschluss) Austrii do Niemiec. Istniał w latach 1938-1945.

Historia Obozu

KL Mauthausen został założony w sierpniu 1938 roku w pobliżu największej austriackiego kamieniołomu grafitu (Wiener Graben). Obóz był wzorowany na modelowym KL Dachau i służył aż do końca 1940 roku za miejsce kaźni przede wszystkim niemieckich i austriackich socjalistów, homoseksualistów i potencjalnej lub faktycznej opozycji względem nazizmu. Był to pierwszy obóz założony poza międzywojennymi granicami Niemiec.
Komendantem był z początku A Sauer, a już od 17 lutego 1939 i do końca wojny: F. Ziereis.
W grudniu 1939 zapadła decyzja o założeniu obozu w Gusen, przy zakładach zbrojeniowych. Latem 1940 roku oba obozy zostały połączone wspólną administracją i kierownictwem.
W ciągu II wojny światowej wiele podobozów przynależało do KL Mauthausen-Gusen. Więźniowie byli w nich wykorzystywanie do pracy niewolniczej na rzecz niemieckeigo przemysłu zbrojeniowego (np. Messerschmitt GmbH, Regensburg). W 1945 roku KL liczył sobie 56 podobozów. Niektóre podobozy słynęły z wyjątkowo wyczerpującej pracy, na przykład „Bergkristall-Bau” (Gusen II), polegający na tworzeniu podziemnych fabryk zbrojeniowych. We wrześniu 1944 roku otwarto w Mauthausen obóz kobiecy, do którego przysłano wiele kobiet z Ravensbrück, Bergen-Belsen, Gross Rosen i z Buchenwald.
Wiosną 1945 roku w Mauthausen przebywało wiele więźniów ewakuowanych z Auschwitz-Birkenau (Marsze Śmierci). Pod koniec kwietnia 1945, przy zbliżającym się froncie, część SS-manów opuściła w popłochu obóz. 5 maja 1945 więźniowie opanowali obóz, a na teren którego wkroczyła armia amerykańska. Był to ostatni duży obóz koncentracyjny wyzwolony. Więźniowie i wyzwoliciele dokonali samosądu na złapanych strażnikach SS, których ciała zostały spalone w grobach masowych na oczach lokalnej ludności, przymuszonej niezależnie od wieku do oglądania spalania.

Więźniowie i ofiary

KL Mauthausen-Gusen należał do najcięższych obozów Trzeciej Rzeszy.
Z początku jego więźniami byli prawie wyłącznie niemieccy i austriaccy socjaliści, komuniści, antyfaszyści i homoseksualiści.
Począwszy od wiosny 1940 roku miał miejsce duży napływ więźniów z Polski, głównie ludzie ze środowisk inteligenckich. Śmiertelność wśród więźniów wzrastała, co spowodowało zainstalowanie krematoriów już w styczniu 1941 roku. W lutym 1942 roku przeprowadzono pierwsze zagazowanie więźniów, były to próby na jeńcach sowieckich.
W drugiej połowie 1941 roku miał miejsce napływ dużej liczby jeńców sowieckich. Wśród wielu narodowości były również duże grupy Węgrów i Holendrów.
KL Mauthausen był również jednym z miejsc zagłady austriackich Żydów.
Więźniowie pracowali w morderczych warunkach w kamieniołomie, lub w okolicznych fabrykach, głównie zakładach zbrojeniowych. Szczególnie trudne były roboty przy konstrukcji fabryk podziemnych. Śmierć więźniów wynikała również z systemu terroru wewnątrz-obozowego, złych warunków bytowych, chorób i epidemii, a także eksperymentów medycznych i pseudomedycznych. Regularnie zdarzały się również masowe egzekucje, przez rozstrzelanie bądź zagazowanie, również w specjalnych ciężarówkach.
Szczególnie ostatnie miesiące przed wyzwoleniem były dla więźniów wyjątkowo dotkliwe, co wiązało się z trudnościami Niemiec w kwestiach zaopatrzeniowych.
Przez obóz przeszło 335.000 więźniów, z czego – wedle bardzo zróżnicowanych szacunków - zmarło od 71.000 do 122.000.
Więźniowie tworzyli w ramach obozu ruch oporu.

Dzieje powojenne

Jeszcze w 1945 roku Sowieci zaczęli demontaż części konstrukcji obozowych, w szczególności podziemne elementy Gusen, które sukcesywnie wysyłali do Związku Radzieckiego. Tunele zostały wysadzone. W latach 1961-1965 powstało Muzeum KL Gusen, z inicjatywy b. więźniów.
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-07-02 20:22:05