Czytaj więcej"/> Drukuj
Lleida
Flaga Herb Lleidy
Comarca Segrià
Prowincja Lleida
Wspólnota autonomiczna Katalonia
Kod pocztowy 25***
Współrzędne geograficzne
 - Szerokość:
 - Długość:

41°36’ N
0°38’ E
Powierzchnia 211,71 km²
Wysokość 155 m
Populacja
 - Całk. (2004)
 - gęstość

119.935
566,51 mieszk./km²
Rzeki Segre
Alkad
(tradycyjna nazwa w Lleidzie od 1264 – Paer)
Àngel Ros i Domingo (PSC)
Lleida (wymowa uproszczona: "Ljejda", hiszp. Lérida), miasto w Hiszpanii, w środkowej Katalonii nad rzeką Segre, 120 tys. mieszkańców. Położona ok. 160 km od Barcelony, 103 km od Tarragony i 146 km od Saragossy. Stolica powiatu (comarca) Segrià oraz prowincji Lleida. Najważniejsze miasto katalońskie w głębi lądu. Tradycyjny ośrodek rolniczy, od drugiej połowy XX w. również przemysłowy (przetwórstwo) i usługowy. Stolica biskupstwa. Siedziba uniwersytetu. Stare centrum miasta rozciąga się na prawym brzegu Segre, wokół wzgórza, na którym wznosi się średniowieczna katedra (la Seu Vella – Stara Katedra) – najbardziej charakterystyczny gmach Lleidy. Równolegle do rzeki biegnie Carrer Major, reprezentacyjna ulica handlowa. Za la Seu Vella aż do drogi ku Huesce ciągną się dzielnice mieszkaniowe. Z kolei po lewej stronie rzeki mieści się nowy kampus uniwersytecki (dzielnica Cappont).

Od starożytności do Al-Andalus

Lleida -
IV-III w p.n.e. Lleida (znana wówczas pod nazwą Iltirda) była głównym miastem jednego z plemion iberyjskich. Jego wodzowie, Indíbil i Mandonio, polegli w bojach z Rzymianami w drugiej wojnie punickiej. Ich walka ze Scypion stała się symbolem oporu miejscowej ludności Półwyspu Iberyjskiego przeciw romanizacji. Zwycięzcą wojen punickich był jednak Rzym, a w konsekwencji cały półwysep dostał się pod jego kontrolę. Za panowania Rzymian Lleida (Ilerda) odegrała kluczową rolę w niektórych istotnych zdarzeniach z historii imperium. Była najpierw sceną walk między Sertoriuszem a Sullą (78–67 p.n.e.), a później między Cezarem i Pompejuszem. W 49 p.n.e. siły wierne Pompejuszowi, dowodzone przez Afraniusza i Petreusza, poniosły klęskę w bitwie pod Ilerdą, o czym wspomina sam Cezar w O wojnie domowej oraz Lukan w Farsalii. Za czasów Oktawiana Lleida stała się municipium. Strategiczne położenie (na szlaku Heraklesa oraz w miejscu zbiegu kilku dolin rzek spływających z grzbietu Pirenejów) sprzyjały rozwojowi miasta. W V w. powstało tu biskupstwo, a już za panowania Wizygotów miał miejsce ważny synod prowincji (546).
Lleida -
trwającej ponad cztery stulecia (719–1149) dominacji muzułmanów Lleida (Lareda) była ufortyfikowanym miastem na peryferiach Al-Andalus. Od XI w. siedziba niezależnego taifatu, ściśle powiązanego z saragoskim klanem Banu Hud. Po zburzeniu miasta przez Ludwika Pobożnego, na początku IX w. Arabowie wznieśli tu fortecę La Suda (później Castell del Rei – Zamek Królewski) oraz otoczyli Lleidę pierścieniem murów. Gęsta sieć kanałów i rowów nawadniających stała się bazą dla późniejszego rozwoju miejscowego rolnictwa i sadownictwa, a zgodne współżycie ludności islamskiej i katolickiej (w dzielnicy El Romeu) oraz żydowskiej (w dzielnicy La Cuirassa) ułatwiło dalszy rozkwit całego miasta.

Od rekonkwisty do współczesności

Lleida -
1149 r. Lleida trafiła znów w ręce chrześcijańskie – zdobywcami miasta byli katalońscy hrabiowie Ramón Berenguer IV z Barcelony i Ermengol VI z Urgell. Podzielili okolicę między siebie, jedną piątą terenu wraz z fortecą Gardeny oddając zakonowi templariuszy. W 1228 Jakub I Zdobywca specjalnym królewskim przywilejem (fuero) uwolnił Lleidę od tego senioratu. Odtworzeniu biskupstwa towarzyszyło zbudowanie romańsko-gotyckiej katedry na wzgórzu nad miastem. W 1300 r. Jakub II ufundował w Lleidzie uniwersytet. Wśród jego uczniów był m.in. Alfons de Borja, późniejszy papież Kalikst III.
Lleida -
następne stulecia los nie obchodził się z Lleidą łaskawie. Miasto kilkakrotnie było oblegane, zdobywane i burzone. Najbardziej krwawe było oblężenie podczas wojny żeńców w 1646, kiedy francuskie wojska hrabiego Harcourt usiłowały odbić miasto z rąk Filipa IV. Udało się to w dzień św. Cecylii, tj. 22 listopada, kiedy Lleida była już niemal całkowicie zrujnowana. Z kolei w 1707 r., podczas wojny sukcesyjnej, koalicja francusko-kastylijska Filipa V zdobyła miasto, a następnie pozbawiła je najważniejszych symboli: zlikwidowano uniwersytet (wszystkie katalońskie uczelnie przeniesiono do Cervery) i Paerię (miastem rządził burboński magistrat), a starą katedrę przekształcono w koszary wojskowe. Lleida wkroczyła w epokę stagnacji, stała się miastem prowincjonalnym i zaściankowym.
Dopiero w drugiej połowie XIX w. miasto przebudziło się z dotychczasowego marazmu – w 1861 r. zburzono mury miejskie, wytyczono nowe ulice, do Lleidy dojechała też kolej żelazna. Ożywiło się życie kulturalne, polityczne i społeczne. Ten czas rozkwitu został znów przerwany przez wojnę, tym razem domową. W kwietniu 1938 w toku operacji aragońskiej frankiści zdobyli miasto. Lleida znów pogrążyła się w stagnacji, której kres przyniosła dopiero demokratyzacja w latach 70. XX w. W następnych latach rozwinął się lokalny przemysł, do Lleidy dotarła szybka kolej AVE, a w 1991, po blisko trzech stuleciach, do miasta powrócił uniwersytet.

Zabytki i miejsca warte zwiedzenia

Lleida -
Lleida -
Lleida -

Oświata i edukacja

Lleida -
oferuje kompletną ścieżkę edukacyjną od żłobka do tytułu uniwersyteckiego. Do 44 szkół podstawowych miasta uczęszcza prawie 8 tys. uczniów, z czego blisko połowa (47 proc.) uczy się w szkołach prywatnych. Prawie 3 tysiące kontynuują naukę aż do matury (batxillerat). Ci, którzy zdecydują się na artystyczną ścieżkę edukacji, mają do wyboru szkołę muzyczną z konserwatorium, szkołę plastyczną i teatralną.
Uniwersytet w Lleidzie (nazywany wówczas Estudi General), istniał od 1300 do 9 października 1717 r., kiedy to został zlikwidowany przez Burbonów po wojnie sukcesyjnej, a wszystkie katalońskie uczelnie przeniesione do Cervery. Początki odrodzonej uczelni sięgają 1841 r. – wtedy w Lleidzie powstała wyższa szkoła Escola Normal de Mestres. 12 października 1991 r. kataloński parlament uchwalił prawo zezwalające na powołanie Universitat de Lleida (UdL). W maju 1993 r. pierwszym rektorem nowej uczelni został Jaume Porta Casanellas. Proces utworzenia uniwersytetu został zakończony 27 października 1994 r. uchwaleniem jego statutu. Aktualnie uczelnia ma siedem wydziałów:
Lleida -
Na UdL uczy się ok. 12 tysięcy studentów. Blisko dwie trzecie to mieszkańcy prowincji, jedna czwarta to Katalończycy z innych prowincji, 12 proc. mieszkańcy innych części Hiszpanii, a 2 proc. – obcokrajowcy.

Kultura

Lleida -
Lleida -
W 2007 r. Lleida będzie kulturalną stolicą Katalonii.

Komunikacja i transport

Lleida -
jest miastem świetnie skomunikowanym z resztą kraju. Od południa omija ją autostrada A2, łącząca Barcelonę z Saragossą i dalej z Madrytem. Ponadto z Lleidy gwiaździście rozchodzą się inne drogi krajowe ku Andorze czy Huesce.
Od drugiej połowy XIX w. przez Lleidę przejeżdża kolej. Obecnie miasto jest stacją końcową szybkiej kolei AVE z Madrytu. Trasę ok. 450 km łączącą Lleidę ze stolicą Hiszpanii pociąg pokonuje w niecałe trzy godziny, zatrzymując się po drodze tylko w Saragossie. Bilety kosztują od 56 do 102 euro. W najbliższych latach trasa zostanie przedłużona do samej Barcelony.
Obsługę lotniczą zapewnia głównie barceloński port lotniczy w El Prat de Llobregat. Bliżej, bo ok. 100 km od Lleidy, mieści się lotnisko w Reus koło Tarragony, obsługujące codzienne połączenia lotnicze m.in. z Londynem, Frankfurtem i Liverpoolem, a także co kilka dni z Dublinem, Amsterdamem czy Bukaresztem. Lotnisko Reus jest szczególnie popularne wśród tzw. przewoźników low-cost.
Na 1000 mieszkańców miasta przypada dziś blisko pół setki samochodów osobowych (ok. 430 w 2000 r.). W ostatnich latach znacząco jednak wzrosła liczba pasażerów korzystających z publicznej komunikacji miejskiej. W Lleidzie obsługę transportową zapewnia 16 linii autobusowych w całości przystosowanych do przewozu osób niepełnosprawnych. Obecnie korzysta z niej rocznie blisko 7 milionów pasażerów (przy niecałych 4 milionach w 1986 r.).

Sport

Najpopularniejszym klubem sportowym w Lleidzie jest futbolowa Unió Esportiva Lleida (ma również sekcję piłki ręcznej), istniejąca od 1939 r. Aktualnie gra w Segunda División, czyli drugiej lidze, zajmując miejsce pośrodku tabeli. Stadion Camp d'Esports mieści 13,5 tys. widzów.
Za to w pierwszej lidze koszykówki gra Club Esportiu Lleida Basquetbol, znany w tabelach pod nazwą Plus Pujol Lleida, założony w 1997 r. W mieście są też kluby hokeja na wrotkach, lekkoatletyczne, pływackie, rugby czy siatkarskie.

Lokalna kuchnia i dni świąteczne

Lleida -
Kuchnia z okolic Lleidy jest prosta i korzysta obficie z produktów regionalnego rolnictwa. Wśród typowych potraw prowincji znaleźć można m.in.: Popularne są ślimaki, na cały kraj słynie miejscowa oliwa, produkowana w powiecie Garrigues. W okolicy wytwarzane są też wina Costers del Segre.
Lleida -
żniejsze lokalne święta to: Podczas Święta Jesieni tradycyjnie odbywa się też Targ Rolny, jeden z najważniejszych w całej Hiszpanii. Od 1956 r. organizowany jest na Polach Elizejskich (Els Camps Elisis) na lewym brzegu Segre.

Linki zewnętrzne



Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2021-01-26 22:11:39