Czytaj więcej"/> Drukuj
Litwa (Lietuva, Republika Litewska, Lietuvos Respublika) – państwo w północnej Europie Wschodniej, jedna z republik nadbałtyckich. Graniczy od zachodu z Rosją, od południa z Polską, od wschodu z Białorusią i od północy z Łotwą. Jest członkiem Unii Europejskiej oraz NATO.

Ustrój polityczny

Parlament

Tak jak w pozostałych krajach nadbałtyckich Parlament jest ciałem jednoizbowym. Zasiada w nim 141 posłów wybieranych na 4letnią kadencję. Wybory do parlamentu odbywają się systemem mieszanym, gdzie kazdy obywatel ma 2 głosy: jeden oddaje na kandydata ze swojego okręgu(obowiązuje system większościowy), drugi na kandydata z ogólnokrajowej listy(system proporcjonalny)
w wyborach parlamentarnych obowiązuje 5%próg wyborczy oraz frekwencja 25%
czynne prawo wyborcze to 18 lat
bierne prawo wyborcze to 25 lat
Litewski Seimas[1] ma dominującą pozycję w systemie politycznym kraju:

Prezydent

Wybierany w wyborach powszechnych, 4-przymiotnikowych na 5 letnią kadencję, którą powtórzyć może tylko raz.
bierne prawo wyborcze By zostać prezydentem Litwy trzeba mieć ukończone 40 lat i co najmniej od 3 msc mieszkać na terytorium państwa, będąc oczywiście jego pełnoprawnym obywatelem.Zapis ten tak jak jeszcze kilka w konstytucji ma chronić przed wpływami rosyjskiej mniejszości na politykę, choc i tak jest słabszy niż w pozostałych rep.bałtyckich

Rząd

Rząd kształtowany jest przez kandydata na premiera wskazanego przez Prezydenta i musi uzyskać votum zaufania Seimas[2] Składa się z premiera i ministrów(nie ma vice-ministrów ani vice-premiera)i obraduje na posiedzeniach rządu

Przestrzeganie praw i swobód

W raporcie „Freedom in the World 2005”, ogłoszonym przez Freedom House, Litwa znalazła się w kategorii państw „Wolne” ze wskaźnikiem 2,0 w 7-stopniowej skali. Zobacz: http://www.freedomhouse.org/research/freeworld/2005/essay2005.pdf (s. 21)
Wolność prasy i mediów: w raporcie "Freedom of the Press 2004" Litwa znalazła się w kategorii państw „Wolne” na 33 miejscu na 193 (razem z Cyprem i Japonią, tuż przed Francją i Polską) ze wskaźnikiem 18 w 100-stopniowej skali. Zobacz: http://www.freedomhouse.org/pfs2004/pfs2004.pdf (od s. 18)

Podział administracyjny

10 powiatów podzielonych na 60 rejonów, w tym 9 samorządów - miast wydzielonych:

Geografia

Litwa posiada niewiele własnych bogactw naturalnych - jest zasobna głównie w złoża torfu, żwiru, dolomitu, anhydrytu i bursztynu.

Krainy geograficzne

Demografia

(2005)
Liczba ludności 3 596 617
Ludność według wieku
0 - 14 lat 16,1% (mężczyźni 297 271; kobiety 282 269)
15 - 64 lat 68,7% (mężczyźni 1 206 731; kobiety 1 264 359)
ponad 64 lata 15,2% (mężczyźni 186 979; kobiety 359 008)
Średnia wieku
całej populacji 37,8 lat
mężczyźni 35,2 lat
kobiety 40,5 lat
Przyrost naturalny -0,3%
Współczynnik urodzeń 8,62 urodzeń/1000 mieszkańców
Współczynnik zgonów 10,92 zgonów/1000 mieszkańców
Współczynnik migracji -0,71 migrantów/1000 mieszkańców
Ludność według płci
przy narodzeniu 1,06 mężczyzn/kobiet
poniżej 15 lat 1,05 mężczyzn/kobiet
15 - 64 lat 0,95 mężczyzn/kobiet
powyżej 64 lat 0,52 mężczyzn/kobiet
w całej populacji 0,89 mężczyzn/kobiet
Umieralność noworodków
w całej populacji 6,89 śmiertelnych/1000 żywych
płci męskiej 8,25 śmiertelnych/1000 żywych
płci żeńskiej 5,45 śmiertelnych/1000 żywych
Oczekiwana długość życia
w całej populacji 73,97 lat
mężczyzn 68,94 lat
kobiet 79,28 lat
Rozrodczość 1,19 urodzeń/kobietę
Współczynnik dorosłych z HIV/AIDS 0,1% (2001)
Liczba osób żyjących z HIV/AIDS 1 300 (2003)
Liczba zmarłych na HIV/AIDS poniżej 200 (2003)
Grupy etniczne
Litwini 80,6%
Rosjanie 8,7%
Polacy 7%
Białorusini 1,6%
inne 2,1%
Języki litewski, polski, rosyjski, białoruski

Największe miasta

Dane o liczbie ludności z 1 stycznia 2003, podane w tysiącach

Historia

Zobacz też:

Współczesna scena polityczna

10 października 2004 roku odbyła się pierwsza tura kolejnych wyborów do parlamentu litewskiego (Seimas). Według nieoficjalnych danych w wyborach parlamentarnych w okręgu wielomandatowym (70 miejsc w parlamencie) głosy rozłożyły się następująco:
Akcja Wyborcza Polaków na Litwie uzyskała 3,79% i nie przekroczyła pięcioprocentowego progu wyborczego.
W okręgach jednomandatowych (71 miejsc w parlamencie) w pierwszej turze zostało wyłonionych 5 parlamentarzystów (3 miejsca - Koalicja A. Brazauskasa i A. Paulauskasa, 1 miejsce - Partia Pracy, 1 miejsce - Akcja Wyborcza Polaków na Litwie).
Frekwencja wyborcza wyniosła 46%.
Druga tura, która ostatecznie uformowała parlament litewski (Seimas), odbyła się 24 października 2004 roku.

Litwa w rankingach

1) Wskaźnik Rozwoju Społecznego 2004 Human Development Index), stosowany przez Program Rozwoju Narodów Zjednoczonych: Litwa zajęła 41 miejsce (na 177) w grupie krajów wysoko rozwiniętych. Sąsiedzi Litwy zajęli lokaty: Rosja 57., Polska 37., Białoruś 62., Łotwa 50.
2) Wskaźnik Jakości Życia 2004 (Quality of Life Index, The Economist): 63 miejsce na 111 (Rosja 105., Polska 48., Białoruś 100., Łotwa 66.). Ranking
3) Wskaźnik Wolności Gospodarczej 2005 (Index of Economic Freedom, Heritage Foundation i The Wall Street Journal): podobnie jak większość "starej" UE, Litwa została zakwalifikowana do grupy państw o "w zasadzie wolnej gospodarce" i zajęła 23 miejsce. Rosja 124., Polska 41., Białoruś 143., Łotwa 28, Estonia 4. Ranking (od s. 9), mapa wolności gospodarczej.
4) Wskaźnik Konkurencyjności Gospodarki: 36 miejsce w rankingu 104 państw (Rosja 70., Polska 60., Estonia 20). Światowe Forum Ekonomiczne: Światowy Raport Konkurencyjności 2004-2005
5) Wskaźnik Percepcji Korupcji 2004 (Corruption Perceptions Index 2004, Transparency International): 44. miejsce na 146, razem z Kuwejtem i RPA (Rosja 90., Polska 67., Białoruś 74., Łotwa 57., Estonia 31.) Ranking.
6) Produkt krajowy brutto (World Factbook, 2004)
* PKB  45,23 mld USD
* PKB na jednego mieszkańca  12 500 USD (wg parytetu siły nabywczej)
* Wzrost PKB  6,6%.
* Struktura PKB  udział rolnictwa wynosi 6,1%, przemysłu 33,4%, usług 60,5%.

7) Wzrost produkcji przemysłowej w 2004: 12%
8) Inflacja (2004): 1,1%
9) Stopa bezrobocia (2004): 8%.

Kultura i święta

Regiony etnograficzne

Litwa to nieduży kraj, dlatego regiony etnograficzne są dosyć podobne, mimo tego łatwo można odróżnić pięć:

Święta państwowe

Źródło: Ustawa Republiki Litewskiej o dniach świątecznych ("Lietuvos Respublikos Švenčių dienų įstatymas")

Narodowe i religijne święta

Inne (nie tradycyjne) święta obchodzone na Litwie

Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-10-21 04:23:47