Czytaj więcej"/> Drukuj
Kuter torpedowy - mały okręt wojenny przeznaczony do wykonywania szybkich ataków torpedowych na okręty, statki oraz ich zespoły, po czym szybkiego wycofania się z pola walki.
projektu 663/664
Muzeum im. Orła Białego w Skarżysku-Kamiennej

Koncepcja kutra torpedowego została stworzona pod koniec XIX wieku przez rosyjskiego wiceadmirała Stiepana Makarowa. Były to wtedy jeszcze jednostki o dość małej prędkości, a uzbrojenie stanowiły niedopracowane wtedy miny wytykowe i wczesne torpedy. Zostały one użyte bojowo po raz pierwszy w 1877 podczas wojny rosyjsko-tureckiej. Od 1882 angielski konstruktor John Thornycroft zaczął konstruować szybkie kutry, rozwijające prędkość kilkunastu węzłów. Rozkwit tych okrętów, związany z udoskonaleniem broni oraz wprowadzeniem silników spalinowych, pozwalających uzyskać duże prędkości nastąpił przed I wojną światową, kiedy to szybkie kutry torpedowe, zwane także ścigaczami torpedowymi zaczęli budować Włosi, a po nich m.in. Rosjanie, Anglicy i Niemcy. Podczas I wojny światowej szczególnie włoskie kutry MAS odniosły spore sukcesy. Jednak najlepsze czasy kutrów torpedowych przypadają na okres II wojny światowej. Budowano wtedy duże flotylle tych okrętów, które szczególnie w rejonach przybrzeżnych prowadziły w wielojednostkowych grupach szybkie ataki torpedowe na grupy okrętów i statków oraz zwalczały zanurzone okręty podwodne, co było ich dodatkowym zadaniem. W okresie obu wojen światowych kutry torpedowe miały ok. 100 ton wyporności, do 20 metrów długości, zanurzenie do 1,5 metra, autonomiczność ok. 2 - 3 dni, zasięg ok. 200 - 300 mil morskich, a osiągana prędkość wahała się w granicach 30 - 60 węzłów. Główne zbrojenie stanowiły wyrzutnie torpedowe, zazwyczaj po 2 na okręcie. Jednostki posiadały także 1 - 2 zrzutnie bomb głębinowych oraz 2 - 3 ciężkie karabiny maszynowe do obrony przed lotnictwem.
Po II wojnie światowej, na przełomie lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XX wieku nastąpiło rozłącznie funkcji zwalczania okrętów nawodnych i podwodnych. Wiązało się to z pojawieniem i szybkim rozwojem broni torpedowej przeciw okrętom podwodnym.
Tradycyjne kutry torpedowe takie, jakie znamy dzisiaj, nieco się zwiększyły, wyporność do 200 - 300 ton, długość do 25 - 30 metrów, zanurzenie do 2 metrów, zasięg do 600 - 800 mil morskich, autonomiczność ok. 5 dni, a prędkość pozostała w granicach 55 węzłów. Uzbrojenie składa się przeważnie z 4, a nawet 6 wyrzutni torpedowych, 1 lub 2 działek uniwersalnych do ograniczonej samoobrony kalibru do 30 mm. Zadania pozostały jednak takie same, wyłączając ataki na okręty podwodne. Już w latach siedemdziesiątych XX wieku zaczęto rezygnować ze stosowania kutrów torpedowych, ze względu na rozwój uzbrojenia rakietowego i związanych z nim okrętów rakietowych. Rakiety stały się znacznie skuteczniejsze od torped. Poza tym obecnie buduje się bardziej uniwersalne okręty, takie jak korwety rakietowe zdolne do walki przeciw celom nawodnym, podwodnym i lotniczym, mogące przenosić różnorodne uzbrojenie.
Natomiast kutry zwalczania okrętów podwodnych wyposażone są w 2 - 4 wyrzutnie torped przeciw okrętom podwodnym, mają wyporność ok. 200 ton, długość ok. 20 metrów, zasięg wzrósł do ok. 500 mil morskich, autonomiczność do 4 - 5 dób, a prędkość ok. 35 węzłów. Uzbrojenie dodatkowo składa się z 1 - 2 działek uniwersalnych kalibru do 30 mm. oraz czasem z wyrzutni rakietowych bomb głębinowych i zrzutni grawitacyjnych bomb głębinowych. Dodatkowymi funkcjami kutrów zwalczania okrętów podwodnych jest prowadzenie przybrzeżnej służby dozorowej. Także te jednostki lata świetności mają już za sobą, ale jeszcze w niektórych państwach, takich jak Rosja służy nadal dużo tego typu okrętów.
Polska Marynarka Wojenna posiadała kiedyś 2 kutry torpedowe otrzymane od ZSRR projektu D-3, 19 kutrów torpedowych projektu 183 wydzierżawionych od ZSRR, 9 kutrów torpedowych projektu 663/664 wyprodukowanych w kraju, a obecnie w służbie znajduje się 11 torpedowych kutrów zwalczania okrętów podwodnych polskiej budowy projektu 918M.

Rosyjski kuter zwalczania okrętów podwodnych klasy Stenka.

Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-10-30 20:05:13