Czytaj więcej"/> Drukuj
Korpus Ochrony Pogranicza, KOP - jednostka Wojska Polskiego utworzona w 1924 r. do ochrony wschodniej granicy Rzeczpospolitej.
Korpus Ochrony Pogranicza, choć podlegał ministrowi spraw wewnętrznych, stanowił część składową sił zbrojnych II Rzeczpospolitej. Decyzję o jego utworzeniu podjęto podczas specjalnego posiedzenia Rady Ministrów z udziałem prezydenta w dniach 21-22 sierpnia 1924 roku. Miał on wzmocnić wschodnią granicę państwa. Pierwsze trzy brygady (1,2,3) rozpoczęły obsadzanie granicy na Wołyniu i Białorusi 27 października 1924 r., a operacja została zakończona 11 listopada tegoż roku (dzień 11 listopada stał się nieoficjalnym świetem formacji). W kwietniu 1925 roku zostały zorganizowane kolejne dwie brygady (4 i 5), które obsadziły odcinki w Małopolsce i na Polesiu. W marcu 1926 roku 6 brygada przejęła dozór na granicy z Litwą i Łotwą. Siły te wynosiły 24 bataliony piechoty i 20 szwadronów kawalerii.

Dowódcy

..

KOP miał składać się z wyborowych jednostek o pełnych stanach etatowych. Żołnierze byli specjalnie dobierani, pochodzili głównie z województw zachodnich. Przed wcieleniem do KOP-u odbywali przeszkolenie w jednostkach liniowych. Do KOP-u wysyłano też wszystkich żołnierzy służby czynnej narodowości niemieckiej.
System ochrony granicy przez KOP wyglądał następująco. Każda brygada (potem także pułk) miała własny odcinek, który dzielił się na odcinki batalionowe. Te z kolei składały się kompanijnych strażnic w pasie nadgranicznym. Jednostki odwodowe, saperzy i artyleria tworzyły kolejne linie oporu.
W lipcu 1929 roku nastąpiła reorganizacja KOP-u. Utworzono dodatkowo sześć dowództw pułków i nowe baony. Wszystkim jednostkom i oddziałom nadano nazwy terytorialne lub nazwy miejscowości, w których stacjonowały. Brygady otrzymały następujące nazwy:
Pułki z kolei nazwano:
Taki system organizacji KOP-u przetrwał bez większych zmian do roku 1937. I choć w latach 1937-1939 nie przewidywano rozbudowy KOP-u, powstały nowe baony i szwadrony kawalerii oraz rozpoczęto organizowanie artylerii. Reorganizacji dokonano w pierwszej połowie 1937 roku. Dotyczyła ona głównie zmian w systemie dowodzenia. Rozwiązano następujące brygady KOP: "Wilno", "Nowogródek" i "Wołyń". W ich miejsce powstały pułki "Wilno", "Snów" i "Zdołbunów". Likwidacji uległ też pułk "Czortków", a w jego miejsce powstały dwa nowe baony ("Berezwecz" i "Wilejka"). Po "reformie" KOP miał 3 dowództwa brygad, 7 dowództw pułków, 31bp, 21 szw. kaw. I 6 ksap. W drugiej połowie 1937 roku przystąpiono do tworzenia artylerii KOP-u. 26 VIII utworzono dal "Czortków" i baterię "Kleck". Zorganizowano także baterię w Osowcu. Piechota wzbogaciła się o jeden bp, który został utworzony w pułku "Snów" i otrzymał tę samą nazwę. Dalsza rozbudowa KOP-u nastąpiła już w 1939 roku. Utworzono wówczas 1 i 2 pp KOP "Karpaty" (baony: "Skole", Delatyn" oraz "Komańcza" i "Dukla"). Rozwiązano z kolei bKOP "Suwałki"?. Liczebność oddziałów KOP w połowie 1939 roku ilustruje Tabela 1.
W planie mobilizacyjnym jednostki KOP-u przewidziane były do zadań osłonowych lub też stanowić miały podstawę dywizji rezerwowych. W marcu 1939 roku w związku z narastaniem zagrożenia na granicy południowej, zostały skierowane tam 4 baony piechoty ("Berezwecz", Żytyń", "Snów I", "Snów II"), a na granicę zachodnią wysłano 3 ksap ("Wilejka", "Stolin", "Hoszcza"). Ponadto 23 marca wydano rozkaz o utworzeniu tzw. ćwiczebnego p. kaw. KOP w składzie 6 szwadronów liniowych i 1 szw. ckm. W tym też okresie KOP sformował 3 dowództwa brygad górskich - "Sanok", "Nowy Sącz", "Sucha", oraz dowództwo odcinka "Jasło". W kwietniu 1939 roku na granicę południową wysłano kolejne dwa bKOP-u ("Wilejka", "Wołożyn") oraz jeden do Augustowa ("Sobódka"). W maju wysłano na Hel baon "Sienkiewicze".
Wraz z narastaniem niebezpieczeństwa ze strony Niemiec, KOP oddelegowywał na zachód kolejne swoje jednostki. Większość z nich została następnie odtworzona. Jednak oddziały powstałe w ten sposób charakteryzowały się większym procentem żołnierzy pochodzenia niepolskiego. Były one też gorzej przygotowane i uzbrojone.

Mobilizacja

Na mocy rozkazu z 30 sierpnia 1939 o przejściu KOP na stopę wojenną dokonano reorganizacji struktury organizacyjnej.
Dowództwo KOP utworzyło dowództwo Grupy Operacyjnej gen. Kruszewskiego. Dowódcą KOP został dotychczasowy I zastępca dowódcy KOP - gen. bryg. Wilhelm Orlik-Rückemann.

Zgrupowanie KOP

Imrowizowane Zgrupowanie KOP powstało w rejonie Kuchecka Wola - Kuchcze - Chrapin - Moroczno na podstawie rozkazu dowódcy KOP gen. Orlik-Rückemanna z 21 września 1939. Po ześrodkowaniu liczyło około 8700 żołnierzy (w tym 300 oficerów).

Skład

Ofiarność, wierność, męstwo.

Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-09-20 19:39:01