Czytaj więcej"/> Drukuj
, obraz mikroskopowy, powiększenie 40x
Komórka - najmniejsza autonomiczna jednostka żywej materii zdolna do przeprowadzania wszystkich podstawowych procesów życiowych: przemiany materii, wzrostu i rozmnażania. Jest to przestrzeń otoczona białkowo-lipidową błoną komórkową. Wewnątrz tej przestrzeni znajduje się tzw. protoplazma oraz szereg wewnętrznych organelli pełniących rozmaite funkcje życiowe komórki. Wiele organelli jest otoczone własnymi błonami lipidowymi oddzielającymi je od cytoplazmy.

Podstawowe organella komórkowe

Często występuje też ściana komórkowa na zewnątrz błony, jednak ściany komórkowe różnych grup organizmów nie są ze sobą homologiczne i wykazują podobieństwo jedynie morfologiczne.
Komórka może stanowić samodzielny organizm jednokomórkowy lub może być elementem składowym organizmu wielokomórkowego. Budowy komórkowej nie mają jedynie wirusy, ale w związku z tym nie wykazują oznak życia poza komórkami żywicieli.
Komórki różnych organizmów wykazują znaczne różnice, zarówno morfologiczne jak i biochemiczne. Osobnym problemem jest też istnienie komórek wtórnie uproszczonych - takich jak np. czerwone ciałka krwi ssaków, które nie posiadają jądra komórkowego, choć są niewątpliwie komórkami eukariotycznymi.
Ciało ludzkie składa się z około 220 typów komórek i tkanek.

Schemat komórki eukariotycznej

Komórka_organizmów_żywych -
  1. jąderko
  2. błona jądra komórkowego
  3. rybosom
  4. pęcherzyk
  5. szorstkie retikulum endoplazmatyczne
  6. aparat Golgiego
  7. mikrotubule
  8. gładkie retikulum endoplazmatyczne
  9. mitochondrium
  10. wakuole
  11. cytoplazma
  12. lizosom
  13. centriola

Elementami komórki zwierzęcej są:

Elementami komórki roślinnej są:

Procesy wewnątrzkomórkowe

Wewnątrz komórki zachodzi wiele procesów chemicznych. Są one katalizowane przez katalizatory białkowe - enzymy. Enzymy są cząsteczkami bardzo dużymi, są to białka zawierające zwykle ponad sto ściśle określonych aminokwasów, z dołączonymi często częściami niebiałkowymi . Enzymy muszą być zsyntezowane bardzo precyzyjnie, gdyż niewielki nawet błąd może całkowicie zniszczyć aktywność katalityczną enzymu.
W tym celu każda komórka zawiera złożony system syntezy białek. Struktura łańcuchów polipeptydowych białek jest zapisana w postaci kodu DNA. Kod DNA jest przepisywany przez enzymy na mRNA. Proces ten nazywa się transkrypcją. mRNA jest następnie używany do syntezy łańcuchów polipeptydowych w rybosomach w procesie translacji. Zarówno mRNA jak i łańcuchy polipeptydowe mogą ulec w czasie trwania procesu dodatkowej obróbce. Polipeptydy łączą się ze sobą oraz z koenzymami tworząc gotowe enzymy.
Przedstawiony tu podstawowy proces prowadzi też w innych kierunkach. Niektóre z zsyntezowanych białek nie wykazują aktywności enzymatycznej, lecz zostają użyte do budowy różnych struktur komórki. Część przepisanego RNA nie jest użyta do syntezy białek lecz pełni swoje funkcje bezpośrednio, jako rRNA oraz tRNA.
Kwas nukleinowy w komórce musi być chroniony. W praktyce ciągle zachodzą w nim mutacje, które ciągle uszkadzają zapis. Komórka posiada więc skomplikowane mechanizmy wykrywania i naprawy uszkodzeń, które ograniczają częstość zmian nawet o kilka rzędów wielkości.
Ze względu na mnogość reakcji chemicznych które komórka jest w stanie prowadzić, oraz szeroki zakres warunków w których może ona żyć, komórki wykształciły mechanizmy kontrolujące syntezę enzymów. Działają one zwykle na poziomie transkrypcji.
Każda komórka prowadzi reakcje chemiczne wymagające nakładu energii, dlatego potrzebuje ona substancji zawierających duże ilości energii chemicznej, w postaci tzw. wiązań wysokoenergetycznych. Te substancje to głównie estry kwasu fosforowego, z czego najpowszechniejszym jest ATP.
Komórki wykorzystują wiele źródeł energii, takich jak: energia chemiczna związków organicznych, energia światła czy też energia zawarta w związkach nieorganicznych.
Zobacz też:
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-12-02 09:56:04