Czytaj więcej"/> Drukuj
Jan Potocki, herbu Pilawa (8 marca 1761, Pików na Podolu - 2 grudnia 1815), hrabia, pisarz tworzący w języku francuskim, podróżnik, polityk, historyk.
Jan Potocki urodził saię w rodzinie magnackiej: jego matką była Teresa z Ossolińskich Potocka, ojciec, Józef Potocki był jednym z przywódców konfederacji radomskiej. Jako siedmioletni chłopiec, Jan Potocki opuścił ojczyznę. Uczył się w szkołach w Lozannie i |Genewie, często przebywał w Paryżu.
W młodości odbył liczne podróże, m.in. do Turcji i Egiptu (1784), Holandii (1787), Hiszpanii i Maroka (1791), Dolnej Saksonii (1794) i na Kaukaz (1797-1798). Służył w armii austriackiej, walczył z berberyjskimi piratami na Morzu Śródziemnym. Swoje przygody dokumentował w relacjach (część została zebrana w tomie Podróże, 1959, relację z podróży po Turcji i Egiptu przełożył na język polski Julian Ursyn Niemcewicz). Był jednym z pierwszych badaczy historii i archeologii Słowiańszczyzny, swoje odkrycia i przemyślenia spisał w pięciu tomach Recherches sur la Sarmatie (1789-1792) i w Histoire primitive.
Po powrocie do Polski, dzięki koneksjom rodzinnym został posłem na Sejm Czteroletni i działaczem obozu reform. Założył Drukarnię Wolną, wydającą Journal Hebdomadaire de la Diète tygodnik relacjonujący debaty sejmowe.
Po przystąpieniu króla do Targowicy przeniósł się do Łancuta Dla sceny dworskiej w Łańcucie napisał w 1792 dramat w stylu komedii dell'arte Recueil des Parades (tłum. polskie: Parady). Później, znalazł jeszcze posadę na dworze cara Aleksandra I i uczestniczł w nieudanej rosyjskiej misji dyplomatycznej do Chin (wyprawa dotarła tylko do Mongolii).
W 1815 r. popełnił samobójstwo, używając jako kuli srebrnej gałki od cukiernicy, którą systematycznie wypiłowywał codziennie przez lata.
Obecnie jest pamiętany głównie jako pisarz i autor napisanej po francusku powieści fantastyczno-filozoficznej Rękopis znaleziony w Saragossie (tytuł oryg. Manuscrit trouvé a Saragosse), nawiązującej kompozycją szkatułkową do Opowieści Tysiąca i jednej nocy. Powstały trzy wersje tego dzieła, z których dwie ostatnie Potocki pisał w latach 1804-1810. Zostały one skompilowane przez polskiego tłumacza Edmunda Chojeckiego w 1847: do 45 rozdziałów z wersji drugiej dodał zakończenie wersji trzeciej, dokonując przeróbek. Oryginalną wersję opublikano dopiero w 2004 r. w języku francuskim. Na motywach powieści powstał film Wojciecha Hasa o tym samym tytule.
Bibliografia Linki zewnętrzne
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2021-03-09 07:25:15