Czytaj więcej"/> Drukuj
{{Język| kolor=0000ff| barwa=ffffff| nazwa oryginalna=Srpskohrvatski * Српскохрватски| kraj, region1=Serbia i Czarnogóra, Chorwacja, Bośnia i Hercegowina i inne| liczba=17 milionów| pozycja=44.| rodzina=Języki indoeuropejskie
*Języki słowiańskie
**Języki południowosłowiańskie
***Język serbsko-chorwacki
(serbski, chorwacki, bośniacki)| rodzaj=łaciński i cyrylica| kraj, region2=Serbia i Czarnogóra (serbski), Chorwacja (chorwacki) i Bośnia i Hercegowina (bośniacki)| agencja=?| iso1=sh| iso2=(brak)| sil=SRC| kod=sh| przymiotnik=Serbskochorwacka| }}
Język serbsko-chorwacki (serbochorwacki, chorwackoserbski) to język z grupy południowych języków słowiańskich. Jest głównym językiem Serbii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny oraz Czarnogóry, mówi się nim też i jest rozumiany w Macedonii i Słowenii. Mówią nim także mniejszości serbskie i chorwackie w Austrii, na Węgrzech, we Włoszech i Rumunii. W sumie posługuje się nim 20 milionów ludzi. Obecnie istnieją cztery standardy języka pisanego: chorwacki, serbski, bośniacki i BCS (bośniacki-chorwacki-serbski, wersja używana przez Międzynarodowy Trybunał Karny do spraw byłej Jugosławii). Są symptomy pojawienia się piątej wersji - czarnogórskiej.
Serbsko-chorwacki jest językiem o bogatej fleksji. Występuje w nim sześć przypadków (wiele gramatyk wymienia siedem - rozróżnia się wtedy celownik i miejscownik, które niemal zawsze mają identyczną formę), dwie liczby i siedem czasów: teraźniejszy, przeszły, przeszły niedokonany, zaprzeszły, aoryst, przyszły, przyszły drugi.
Serbsko-chorwacki jest wspólną nazwą dla trzech dużych grup dialektów: sztokawskiej, kajkawskiej i czakawskiej. Nie mają one nic wspólnego z różnymi wersjami standardowymi języka, które wszystkie są oparte na dialekcie sztokawskim. Ponadto, różnice w użyciu dialektów i ich wariantów jest uzależnione geograficznie, a nie etnicznie. Liczba różnic jest na tyle duża by czasami dialekty nie były nawzajem zrozumiałe, niemniej wszystkie łączy ta sama wspólna gramatyka.
Dialektem sztokawskim mówi się w Serbii, Bośni, Czarnogórze i w przeważającej części Chorwacji. Odpowiednikiem słowa "co" jest "što". Wschodni lub ekawski wariant sztokawskiego, którym mówi się na prawie całym obszarze Serbii i w dalekowschodniej Chorwacji, oddaje ten sam prasłowiański dźwięk (jać) za pomocą "e". Zachodni lub ijekawski wariant oddaje jako "je" lub "ije", mówi się nim w Chorwacji, Bośni i Czarnogórze, i w pewnych rejonach zachodniej Serbii. Istnieje jeszcze wariant ikawski - jest reprezentowane współcześnie przez "i".
Dialekt kajkawski jest rozpowszechniony w północno-wschodniej Chorwacji. Słowu "co" odpowiada "kaj". Zachował wiele podobieństw do wschodniosłoweńskich dialektów, nie ma jednak liczby podwójnej.
Dialektem czakawskim mówi się w zachodniej Chorwacji, głównie w Istrii i Dalmacji. Słowu "co" odpowiada "ča". Posiada wiele zapożyczeń z włoskiego.

Alfabety

Języki serbsko-chorwackie mogą być zapisane alfabetem łacińskim lub cyrylickim. Wersje standardowe serbskiego i bośniackiego używają obu alfabetów, podczas gdy chorwacki tylko łacińskiego. W obu przypadkach zapis jest prawie fonetyczny, a każdy znak jednego alfabetu ma swój odpowiednik w drugim. Odmiana cyrylicy używana w języku serbsko-chorwackim została opracowana w XIX wieku przez Vuka Stefanovicia Karadžicia, a odmiana łacinki - przez Ljudevita Gaja.
cyrylica А а Б б В в Г г Д д Ђ ђ Е е Ж ж З з И и Ј ј К к Л л Љ љ М м
łacinka A a B b V v G g D d Đ đ E e Ž ž Z z I i J j K k L l Lj lj M m
cyrylica Н н Њ њ О о П п Р р С с Т т Ћ ћ У у Ф ф Х х Ц ц Ч ч Џ џ Ш ш
łacinka N n Nj nj O o P p R r S s T t Ć ć U u F f H h C c Č č Dž dž Š š

Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-11-24 16:06:23