Czytaj więcej"/> Drukuj
Iran (Islamska Republika Iranu - Dżomhuri-je Eslami-je Iran, do roku 1935 Persja) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Zatoką Perską i Zatoką Omańską.
/b>

Informacje ogólne

Iran graniczy (zgodnie z ruchem wskazówek zegara) z Irakiem (1458 kilometrów), Turcją (499 kilometrów), Azerbejdżanem (611 kilometrów), Armenią (35 kilometrów), Turkmenistanem (992 kilometry), Afganistanem (936 kilometrów) i Pakistanem (909 kilometrów) Łączna długość linii granicznej wynosi 5 440 km. Długość linii brzegowej: 2 440 kilometrów (oprócz tego 740 kilometrów wybrzeża nad Morzem Kaspijskim klasyfikowanym jako jezioro)

Ustrój polityczny

Ustrój Iranu jest bardzo trudny do sklasyfikowania. Łączy elementy demokratycznej republiki z religijną dyktaturą a nawet monarchią.
Głową państwa jest sprawujący dożywotnio swój urząd wybierany przez Zgromadzenie Ekspertów Najwyższy Prawnik Muzułmański.
Wybierany w wyborach powszechnych prezydent jest dopiero drugą osobą w państwie i szefem władzy wykonawczej. Władza ustawodawcza należy do jednoizbowego parlamentu - Islamskie Zgromadzenie Konsultatywne Madżlis-e-Szura e Islami. Kadencja zarówno parlamentu jak i prezydenta trwa cztery lata, przy czym prezydent może swój urząd sprawować maksymalnie dwie kadencje. Ważną rolę ustrojową spełnia Rada Nadzorująca, czuwająca nad zgodnością prawa stanowionego przez rząd i parlament z Konstytucją oraz prawidłami islamu. System kontroli konstytucyjności prawa jest w Iranie bardzo szczelny, gdyż każda ustawa zanim wejdzie w życie musi być zbadana przez Radę Nadzorującą w ciągu 10 dni. W przypadku poważniejszych sporów między Madżlesem a Radą głos zabiera Rada Ochrony Interesu Państwa.
Władza sądownicza należy do sądów, które funkcjonalnie podlegają głowie państwa, który powołuje zwierzchnika wymiaru sprawiedliwości.
Władza lokalna należy do wybieranych w wyborach powszechnych Rad Prowincjonalnych Miejskich, Wiejskich, Dzielnicowych i Sąsiedzkich. Centralnym przedstawicielstwem samorządu terytorialnego jest Krajowa Rada Prowincji.

Historia

Dzień obecny

W chwili obecnej w Iranie trwają spory pomiędzy konserwatystami i reformatorami, w których zaczynają przeważać ci pierwsi. Społeczeństwo zaczyna mieć dość reformatorów, którzy jeszcze nic nie zreformowali (co nie oznacza, że wzrasta poparcie dla konserwatystów). Coraz głośniej słychać młodych Irańczyków, którzy rodzili się już w islamskiej republice i nie pamiętają czasów szacha. Sytuacja polityczna w Iranie stanęła na rozdrożu. Z jednej strony dotychczasowy ustrój coraz większym masom społeczeństwa jawi się jako anachroniczny, z drugiej jednak pozycja konserwatystów wciąż jest silna, na co nie bez wpływu jest zapewne również niechętna polityka Zachodu zwłaszcza USA wobec Iranu bez względu na dokonujące się tam przeobrażenia. Sytuacji zapewne nie rozjaśniły przeprowadzone w 2004 roku wybory pralementarne. Wybory choć wolne i powszechne odbyły się w atmosferze zamachu stanu, gdyż Rada Nadzorująca nie dopuściła do wyborów 2500 reformatorskich kandydatów, zaś reformatorzy nie zgadzali się na żadne kompromisy ( początkowo Rada odrzuciła 4000 kandydtatów ) i ostatecznie w dużej mierze zbojkotowali wybory. Jednak wbrew oczekiwaniom w I turze frekwencja w skali kraju przekroczyła 50 % głosów, przy czym w Teheranie była poniżej 40 % co może dawać poza stolicą nie najgorsze rezultaty. Tak więc wygląda, iż poglądy o tym, że Iran stoi na krawędzi wojny domowej okazały się przedwczesne. Najprawdopodobniej na czoło wysunie się centrowe ugrupowanie byłego prezydenta ajatollaha Rafsandżaniego - Związek Budowniczych Republiki Islamskiej, złożone z technokratów, ludzi wykształconych, lecz głęboko religijnych i przez to konserwatywnych w sferze obyczajowej. Irańska gospodarka jest najszybciej rozwijającą się na Bliskim Wschodzie, jednak problemem jest ok 15 % bezrobocie - na rynek pracy co roku wchodzi coraz więcej młodych i nieźle wykształconych ludzi. To powoduje, że Iran nie potrafii wykorzystać relatywnie wysokiego (7%) wzrostu PKB w skali roku.

Podział administracyjny

Iran podzielony jest na 28 ostanów (prowincji, ostan - w liczbie mnogiej ostan-haa):
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-08-14 19:45:25