Czytaj więcej"/> Drukuj
               GENEZA TAJNEJ ORGANIZACJI WOJSKOWEJ „GRYF POMORSKI”


	Początki ruchu oporu na ziemiach Pomorza Gdańskiego datują się od końca 1939 roku, a więc krótko po rozpoczęciu II wojny światowej. W grudniu 1939r. z inicjatywy grupy konspiracyjnej  działającej w okolicach Stężycy i Czarlina w pow. kartuskim, powstaje organizacja pod nazwą Tajna Organizacja Wojskowa „Gryf Kaszubski”. Jej założyciele to m.in.: Józef Dambek – z zawodu nauczyciel, Jan Gierszewski, Klemens Bronk, Bronisław Brunka.

	Kolejna grupa, skupiona wokół ks.ppłk.rez. Józefa Wryczy byłego proboszcza w Wielu, działała pod nazwą Wojskowa Organizacja Niepodległościowa, która pierwotnie nazywała się „Koral” i połączyła się z grupą „Szaniec”.

	W tym samym czasie, w oklicach Wiela (pow. chojnicki), ukrywała się grupa młodzieży kaszubskiej, która w listopadzie 1939r. przyjęłą nawę: Organizacja Wojskowa Młodzieży Kaszubskiej. Kolejne zgrupowanie działające w okolicach miejscowości: Leśno, Kaszuba, Brusy i Męcikał (pow. chojnicki) bez nazwy do czasu połączenia się z „Gryfem Kaszubskim”. Tej grupie przewodzili: Biały – prawnik, Bińczyk – leśniczy i Józef Gierszewski – nauczyciel.

	Dla rozwoju ruchu oporu w północnej części Pomorza Gdańskiego największe znaczenie miały grupy Józefa Dambka i ks. Józefa Wryczy.

	Na spotkaniu przedstawicieli tych dwóch grup, w okolicach Bytowa, pod koniec 1940r.  doszło do ich połączenia i utrzymania nazwy: Tajna Organizacja Wojskowa „Gryf Kaszubski”.

	Prezesem został ks. Józef Wrycza (ps.”Rawicz”), funkcję zastępcy prezesa objął Józef Dambek (ps. „Jur”, „Jur Adam”, „Adam Kil”, „Lech”, „Falski”), który równocześnie został kierownikiem Głównego Wydziału Organizacyjnego. Ustaleniem tego spotkania było też rozpoczęcie opracowania projektu statutu i deklaracji ideowej.

	W tym czasie do TOW „Gryf Kaszubski” weszła grupa braci Leona Kulasa (ps. „Zawisza”) i Józefa Kulasa (ps.”Powała”) działająca w pow. kościerskim.

	W dniu 6 lipca 1941r. na kolejnym spotkaniu w Czarnej Dąbrowie u Bolesława Żmudy-Trzebiatowskiego, został zatwierdzony statut ze zmienioną nazwą na Tajną Organizację Wojskową „Gryf Pomorski”. Według zachowanych dokumentów wynika, że założycielami TOW „Gryf Pomorski” w dniu 6.VII.1941r. (podpisani pod statutem) byli:

Jan Sikorski (ps. „Orlicz”), Józef Dambek (ps.”Jur Adam”), ps. „Jurand”- nie ustalony z nazwiska.

`Prezesem Rady Naczelnej został ks. ppłk.rez. Józef Wrycza. Na funkcję Zastępcy Prezesa powołano Józefa Dambka. Sekretarzem został NN (ps. „Wrzos”, „Zdunowski”). Członkami Rady Naczelnej zostali: - Juliusz Koszałka (ps. „Jagiełło”), - Klemens Bronk, - Bolesław Chojnacki, - Józef Gierszewski(ps.„Gozdawa”,Ryś”, ”Major Ryś”,”Szulc”), - Leon Kulas (ps. „Zawisza” - Jan Sikorski (ps. „Orlicz”), - ks. Ignacy Chmurzyński (ps. „Ignes”), - ks. Leon Degner, - ks. Władysław Ostrowski, - ks. Józef Bartel.
Główny Wydział Organizacyjny tworzyli: - Józef Dambek – kierownik Wydziału, - Augustyn Westphal (ps.”Dzwon”,„Echo”, „Piotr Morski”), - Jan Biały, - Grzegorz Wojewski, - Leon Kleinschmidt (ps.”Długosz”), - Jan Gierszewski, - Jan Bianga (ps. „Patria”), - ks. Józef Bartel, - Jan Gończ.
Funkcje Komendantów Naczelnych kolejno pełnili: - por.rez. Bolesław Formela (ps. „Romiński”), - Juliusz Koszałka, - por.rez. Józef Gierszewski, - ppor.rez. Grzegorz Wojewski (ps. „Ferrum”), - ppor.rez. Aleksander Arendt (ps. „Konar”, „Dębina”).
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-10-20 13:42:07