Czytaj więcej"/> Drukuj

Gliwice to miasto w południowej Polsce w województwie śląskim, położone nad rzeką Kłodnicą. Gliwice leżą na zachodnim krańcu GOP-u i są miastem powiatowym.

Dane liczbowe

W mieście znajduje się 30 przedszkoli, 32 szkoły podstawowe, 20 gimnazjów, 11 liceów oraz 11 zespołów szkół zawodowych.
Stopa bezrobocia: 15,1% (II kwartał 2003)

Nauka

Gliwice są siedzibą:

Pochodzenie nazwy Gliwice

Dawniej historycy, głównie niemieccy, wiązali pochodzenie nazwy Gliwice/Gleiwitz (pisane również dawniej: Glywice czy Glewitze) od czeskiego pojęcia chlewa (oboczność g do h). Taką tezę postawił m.in. autor pierwszej monografii miasta niemiecki autor Beno Nietsche. Stąd można stwierdzić, że XIII-wieczna nazwa miejscowa została powiązania z czeskim pochodzeniem. Twierdzenie Beno Nietschego zostało zweryfikowane przez niemieckich i polskich językoznawców i zastąpione dwiema innymi koncepcjami:
  1. Gliw albo Gliwa – to imię osobowe, które występowało na terenie Śląska w średniowieczu. W tym przypadku Gliwice posiadają nazwę patronimiczną utworzoną od imienia właściciela ziemi lub jej dzierżawcy, względnie założyciela, zasadźcy Gliwic.
  2. Gliw – w językach słowiańskich oznacza często teren gliniasty, obszar podmokły, wilgotny. Według tej wykładni nazwa Gliwic jest nazwą topograficzną, utworzoną od właściwości obszaru na którym założono miasto.
Jedna i druga teza ma swoich zwolenników i przeciwników, choć językoznawcy raczej skłonni się przychylać się do drugiej, topograficznej wykładni. W wielu opracowaniach niemieckich można się jeszcze spotkać z tezą wcześniejszą, powielaną bezpośrednio od Beno Nietschego.

Średniowiecze

Pierwsza wzmianka o mieście Gliwice pochodzi z roku 1276.
W czasach Mieszka Plątonogiego, wnuka Bolesława Krzywoustego ziemia gliwicka leżała w obrębie księstwa opolsko-raciborskiego. W 1289 roku po podziale księstwa pomiędzy czterech synów stała się odrębnym księstwem. Księstwo to w (kiedy?) przeszło pod panowanie czeskiego króla, Wacława II. W owym czasie tereny te słynęły z hodowli ryb, młynarstwa, uprawy chmielu, a co za tym idzie z produkcji i sprzedaży piwa.

Gliwice pod panowaniem Habsburgów

Gliwice pod panowaniem pruskim

Lata 1918-1945

Decyzją konferencji pokojowej w Wersalu w 1919 r. o przynależności państwowej Gliwic miał zdecydować plebiscyt. Odbył się on 20 marca 1921 r. W powiecie gliwicko-toszeckim plebiscyt wypadł korzystnie dla Polski, w samych Gliwicach jednak większość głosów uzyskali Niemcy. W trakcie III Powstania Śląskiego miasto ominęły walki powstańcze. Do potyczek doszło na przedmieściach miasta i w całym powiecie toszecko-gliwickim. W czerwcu 1921 r. do Gliwic wjechały czołgi angielskie, a na tereny powiatu wkroczyły wojska alianckie. Postanowieniem naczelnego dowództwa sił sojuszniczych Gliwice i Zabrze znalazły się znów pod przejściowym zarządem francuskim. Na mocy decyzji o podziale terenu plebiscytowego, którą podjęła Rada Ligii Narodów, a zatwierdziła Rada Ambasadorów w październiku 1921 r., Gliwice pozostały w granicach Niemiec (Republiki Weimarskiej). Miasto zostało jednym z centralnych miast niemieckiej części Górnego Śląska, podczas gdy oficjalną stolicą rejencji było Opole. Jednak to właśnie w Gliwicach, ze względu na silne uprzemysłowienie i bliskość nowej granicy, mieściły się siedziby wielu instytucji i organizacji, m.in. spółek, koncernów, zarządów okręgowych górnictwa i hutnictwa, związków zawodowych robotników i pracodawców, Górnośląskiej Spółki Brackiej i Związku Górnośląskiej Szkoły Górniczej a także dyrekcje zarządów dóbr Ballestremów i Schaffgotschów. W 1924 r. włączono w obręb miasta port w Łabędach, a w 1927 r. okoliczne osiedla: Ligotę Zabrską (Steigern), Sośnicę (Oehringen), Szobiszowice (Petersdorf), Wójtową Wieś (Richtersdorf) i Żerniki (Gröling). Wstrzymanie przez Niemcy w 1925 r. importu węgla z Polski przyczyniło się do polepszenia zbytu węgla wydobywanego w prowincji górnośląskiej. Ponadto kapitał niemiecki intensywnie wspierał – kosztem wielu milionów marek – tereny niemieckiego Górnego Śląska graniczące z Polską. Uchwalony został program „Pomocy dla Niemieckiego Wschodu" który miał z jednej strony pokazać zainteresowanie Rzeszy tym regionem, z drugiej zaś zahamować ucieczkę ze Śląska na Zachód. Obejmował on m.in. budowę nowych osiedli mieszkaniowych, gmachów publicznych, włączania do Gliwic, Zabrza i Bytomia okolicznych osad robotniczych. Dzięki temu Gliwice szybko stały się największym miastem nowej prowincji. Już w 1922 r. przeniesiono tu siedzibę wielkiej spółki Oberscblesische-Eisenbabn-Bedarfs-Gesellschaft. W 1925 r. dzięki specjalnym niskoprocentowym kredytom rządowym powstało w Gliwicach nowe przedsiębiorstwo Vereinigte Oberscklesische Hüttenwerke AG, o kapitale 60 milionów marek. Przyczyny polityczne sprawiły, że przeprowadzono gruntowną modernizację, mającą przynieść pełne uniezależnienie od zakładów leżących na polskiej stronie Śląska. Wspierane kredytami państwowymi przeniosły się tu niektóre firmy z innych części Niemiec. Wówczas zbudowano również najnowocześniejsze zakłady przemysłowe przemysłu hutniczego i chemicznego (Gliwice, Kędzierzyn, Kuźnia Raciborska, Łabędy, Racibórz). 31 sierpnia 1939 roku sfingowano napad na ówczesną radiostację gliwicką. Miał to być pretekst do napaści wojsk niemieckich na Polskę. W latach wojny przemysł miasta był nastawiony na produkcję zbrojeniową. W Gliwicach powstały cztery filie obozu w Oświęcimiu, które były źródłem taniej siły roboczej. 24 stycznia 1945 roku miasto zajęła Armia Czerwona.

Dzieje powojenne

Znani Gliwiczanie

Sport

Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-07-06 01:07:21