Czytaj więcej"/> Drukuj
Głagolica -
Głagolica -
Głagolica (scs. głagoł = słowo) — najstarsze pismo słowiańskie, stworzone przez misjonarza-apostoła św. Konstantego zwanego Cyrylem, który wraz z bratem Metodym zapisał w IX w. za jego pomocą język bułgarsko-macedoński; głagolica była pierwotnym alfabetem języka staro-cerkiewno-słowiańskiego, który miał być językiem liturgicznym Słowian i na wiele wieków pozostał językiem literackim wykształconych warstw w kręgu religii prawosławnej.
Pierwotnie (do końca lat 60 XX w.) przeważał pogląd, iż głagolica powstała na bazie greckiej minuskuły z VIII-IX w. Obecnie – choć nie neguje się pewnego wpływu tego źródła, jak również doszukuje się proweniencji w piśmie semickim - uważa się, że głagolica jest w całości oryginalnym dziełem św. Cyryla, które zostało dostosowane do fonetyki słowiańskiego dialektu soluńskiego (z okolic Salonik) z 2 poł. IX w. W skład tego alfabetu, opartego na ówczesnych graficznych systemach bizantyjskich, wchodziło około 40 symetrycznie stylizowanych liter.
Głagolicą posługują się dziś w odświętnej staro-cerkiewno-słowiańskiej liturgii Serbowie i Chorwaci. Kościoły prawosławne używają cyrylicy, która wyparła z szerszego użycia głagolicę już w X wieku.

Rodzaje głagolicy

Wyróżnia się rodzaje głagolicy:

Nazwy liter alfabetu

Nazwy liter alfabetu, czyli azbuki, ewoluują nieznacznie w czasie.

Zabytki głagolicy

Paleografia

Głagolica jest prawdopodobnie najbogatszym pismem w ligatury. W tysiącach dokumentów można znaleźć ponad 800 rodzajów ligatur, czyli połączonych liter. Złączenia przedstawiają dobitnie, obrazowo znaczenie napisanego słowa. Czasami złożonych jest 4, 5 i więcej liter w graficzną kompozycję. Uważa się że ligatury, w innych pismach, były stosowane dla szybszego pisania, natomiast w kaligraficznej i czasochłonnej głagolicy pełnej pętelek i oczek trudno się oczywiście dopatrywać optymalizacji pod kątem szybkiego pisania.
Ligatury występują nawet w druku, gdyż mają symboliczne znaczenie. Wydany drukiem 1561 'Brozich Breviary' posiada co najmniej 250 ligatur. Unikalnym zjawiskiem w druku są częściowe ligatury, połowa litery dołączona jest do innej litery, ukazując elastyczność zapisu w tworzeniu i rozumieniu pisma. Występują w obu inkunabułach: 'Baromic Missal' drukowana w Senj w 1494, oraz 'Baromic Breviary' z Wenecji 1493. Istnieje powiedzenie 'dość w pół słowie' jako że "glagol" to słowo.

Nazwy głagolicy i etymologia

W różnych krajach i w różnym czasie głagolica nazwana bywała: azbuki, slověne, bukvitsa, Buchuiza, illyrian, Alphabetum Illyricum, Alphabetum Hieronymianum, harvatsko pismo, Alphabetum Illiricum Sclavorum, illyryjskie charaktery, hieronymian, glagolittiske, glagolitique, glagolitic, hlaholice, hlaholika, глаго́лица glagoljica, глаголиця hlaholytsia, глаголіца (hlaholitsa), Glagoliza, Crobatischen Sprach.

Historia

Potwierdzone źródłami niektóre historie dotyczące głagolicy.
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-10-30 10:56:47