Czytaj więcej"/> Drukuj
Donatien-Alphonse-François de Sade (wł. Louis-Aldonse-Donatien, ur. 2 czerwca 1740 w Paryżu, zm. 2 grudnia 1814) - francuski pisarz.
Jedna z najbardziej kontrowersyjnych postaci epok Ancien Régime i Rewolucji Francuskiej. Markiz de Sade który spędził ponad połowę swojego życia na wygnaniu lub w twierdzach. Libertyn piętnujący bezwzględność i przemoc. Człowiek, który dwukrotnie uniknął kary śmierci, a jednocześnie pechowiec przez całe życie.
W latach 1795-1800 był jednym z najbardziej poczytnych pisarzy paryskich, a w ciągu następnych dziesięciu lat prawie zatarto po nim wszelkie ślady istnienia.
W swoich dziełach wnika w głąb umysłu człowieka, odkrywając jego pierwotne instynkty, według markiza czasowo wytłumione przez bariery kulturowe. W jego dziełach na pierwszym planie są hańba, okrucieństwo, zbrodnia.
De Sade przedstawia przemoc jako źródło przeżyć o charakterze seksualnym.

Biografia

Urodził się 2 czerwca 1740 r. w Paryżu, jego ojcem był Jean-Baptiste-Joseph-François, markiz de Sade, matką Marie-Eléonore de Maillé de Carman. Dziecku nadano imiona Louis, Aldonse, Donatien i ochrzczono zaraz na drugi dzień po urodzeniu się. Ponieważ nie było w Paryżu ani rodziców chrzestnych (byli nimi dziadkowie chłopca: Donatien de Maillé de Carmen i Louise-Aldonse d'Astoaud de Murs), ani jego ojca, podczas ceremonii chrztu rodzinę reprezentowali służący domu Sadów. Niestety pomylili imiona, jakie mieli nadać dziecku i Louis został zapisany w dokumentach parafii Saint-Suplice jako Donatien-Alphonse-François.
W roku 1745 wyjeżdża do Prowansji do swojego stryja, Jacquesa-Françoisa-Paula-Aldonse, opata Ebreuil, miłośnika literatury renesansowej (trzytomowie dzieło o Francesco Petrarce). Tam młody Louis po raz pierwszy styka się ze światopoglądem libertyńskim - rzecz zwyczajna w osiemnastowiecznej Francji.
W wieku 10 lat (1750) zostaje posłany do kolegium jezuickiego Louis le Grande i zostaje uczniem J.-F. Ambleta. Tam zdobywa znaczną wiedzę w dziedzinach literatury i historii.
W maju 1754 przerywa studia aby wstąpić do lekkokonnego pułku gwardii królewskiej. Po półtora roku, w grudniu 1755 przechodzi już jako podporucznik do królewskiego pułku piechoty.
W latach 1757-1763 bierze udział w wojnie siedmioletniej. 21 kwietnia 1759 zostaje mianowany kapitanem kawalerii pułku jazdy burgundzkiej.
Na wiosnę roku 1763 zaręczył się w tajemnicy przed ojcem z Laure-Victoire-Adeline de Lauris. Jednak ciągnęła się za nim opinia hulaki i rozpustnika. Markiz de Lauris nie zgadza się na ślub. Jednocześnie ojciec Louisa prowadzi negocjacje z prezydentem de Montreuil. 17 maja 1763 Louis bierze ślub z Renée-Pélagie de Montreuil.
29 października 1763 młody markiz zostaje po raz pierwszy uwięziony w twierdzy Vincennes z powodu wywołanego skandalu. Dwa tygodnie później skruszony młodzieniec opuszcza mury więzienia z rozkazem opuszczenia Paryża. Wydany przez króla zakaz zostanie jednak uchylony we wrześniu.
W styczniu 1867 umiera ojciec Louisa, pół roku później, 27 sierpnia przychodzi na świat jego pierwszy syn - Louis-Marie.
3 kwietnia 1768 markiz proponuje kobiecie żebrzącej pod kościołem, Róży Keller, wyjazd do willi Arcueil; tam oddają się libertyńskim praktykom seksualnym. Nie wiadomo, co działo się potem w domu de Sade'a. Kobiecie udaje się uciec przez okno i mur w ogrodzie. Chociaż obrażenia jej były niewielkie udaje się jej oskarżyć markiza przed sądem w Arcueil. Sprawa trafia do izby karnej parlamentu paryskiego. Rodzina przekupuje poszkodowaną kwotą 2400 liwrów i 7 złotymi ludwik. Ludwik XV wydaje akty abolicyjne i sprawa przeciwko markizowi kończy się jedynie grzywną 100 liwrów. 16 listopada 1768 Louis opuszcza twierdzę Pierre-Encise i, zgodnie z rozkazem, udaje się do swojej posiadłości La Coste.
27 czerwca 1769 przychodzi na świat jego drugi syn - Donatien-Claude-Armande. De Sade podróżuje po Niderlandach, przebywa w La Coste, wyjeżdżając czasami do Paryża i Marsylii. Prawdopodobnie w tych latach rozpoczyna swoją pracę literacką, o pismach markiza wspomina jego teściowa w swoich listach. 17 kwietnia 1771 rodzi się córka markiza - Madeline-Laure.
20 stycznia 1772 markiz przedstawia na zamku La Coste swoją pierwszą sztukę (komedię). Razem z państwem de Sade przebywa tam także kochanka markiza i jego wielka miłość, a zarazem siostra jego żony - Anne-Prospère de Launay.
W czerwcu 1772 de Sade wyjeżdża do Marsylii w interesach. 27 czerwca markiz zaprasza do swojego apartamentu 4 prostytutki i podaje im afrodyzjak. Źle przygotowana substancja powoduje zatrucie (nie śmiertelne) prostytutek, wybucha afera cukierków kantarydowych. Markiz zostaje oskarżony o sodomię i trucicielstwo. Louis zbiega do Sabaudii. 11 września 1772 markiza oraz jego lokaja, Latoura, skazano zaocznie na karę śmierci; wyrok wykonano en effigie.
9 września 1772 markiz, przebywający w Chambéry, zostaje aresztowany z polecenia swojej teściowej i osadzony w twierdzy Miolans.
Wieczorem 30 kwietnia 1773 z twierdzy uciekają de Sade i baron François d'Allée de Songy. Pod koniec roku Louis wraca do La Coste.
6 stycznia 1774 policja wkracza do zamku La Coste. Louis, uprzedzony, zbiega w nieznane miejsce. Druga próba jego uwięzienia ma miejsce w połowie roku. Dopiero w grudniu markiz wraca na stałe do zamku.
W styczniu 1775 wybucha kolejny skandal z udziałem markiza. Z zamku zbiega jedna z pokojówek, którą pobito podczas orgii. Rodzice składają skargę przed trybunałem w Lyonie. W sierpniu Louis zbiega do Włoch. Tam prowadzi zapiski na temat libertyńskich praktyk seksualnych.
Wraca do domu w lipcu 1776.
14 stycznia 1777 umiera matka markiza. Louis przybywa do Paryża 8 lutego. Król wydaje przeciw niemu lettre de cachet. Pięć dni potem de Sade jest przewieziony do Vincennes.
14 lipca 1778 izba sądowa parlamentu Prowansji w Aix-de-Provence kasuje wyrok śmierci z 1772 r. 16 lipca markiz ucieka eskorcie, dwa dni potem przybywa do La Coste. 28 sierpnia jest ponownie aresztowany.
Praca pisarska oddala markiza od szaleństwa. W roku 1781 umiera Anna de Launay, w 1785 lokaj Latour, rok potem jego pokojówka, Gothon.
29 lutego 1784 Louis jest przewieziony do Bastylii.
2 lipca 1789 de Sade krzyczy z okna więziennego Na pomoc, mordują więźniów Bastylii, za co zostaje przeniesiony do Charenton. 14 lipca Bastylia zostaje zdobyta przez ludność Paryża. Większość pism markiza ulega zniszczeniu.

Dzieła

Okres uwięzienia w Vincennes i Bastylii

Okres rewolucji

Okres napoleoński

Zewnętrzne linki

Internet

Książki

Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2021-02-27 07:35:46