Czytaj więcej"/> Drukuj
Czesław Miłosz, herbu Lubicz (ur. 30 czerwca 1911 w Szetejniach na Litwie, zm. 14 sierpnia 2004 w Krakowie), polski i litewski poeta, laureat literackiej nagrody Nobla w 1980 roku

Dzieciństwo i młodość

Wielkie Księstwo Litewskie, na terenach którego wychował się Miłosz, wraz ze swą wielokulturową, tolerancyjną atmosferą, wywarło decydujący wpływ na jego twórczość. Poeta wciąż odwoływał się do wspomnień z dzieciństwa, zarówno do spokojnego życia na wsi, jak i do szalonych podróży z ojcem, oraz widzianych z bliska wydarzeń historycznych, jakie ukształtowały tę część kontynentu, np. rewolucji październikowej czy aneksji krajów bałtyckich przez ZSRR w 1940 roku. Miłosz studiował na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, najpierw na Wydziale Humanistycznym, potem – Nauk Społecznych.
Zadebiutował w 1930 roku na łamach uniwersyteckiego pisma "Alma Mater Vilnensis" wierszami "Kompozycja" i "Podróż". Był członkiem grupy poetów Żagary i współtworzycielem pisma o tej samej nazwie. Pracował w radiu w Wilnie, skąd zwolniono go za lewicowe poglądy, później w Warszawie.

II wojna światowa

Po 17 września Miłosz znalazł się na terenie Rumunii, z której rychło jednak powrócił na rodzimą, niepodległą jeszcze wówczas, Litwę. Podczas okupacji niemieckiej, opuściwszy Wilno i zapuściwszy korzenie w Warszawie, uczestniczył w podziemnym życiu literackim. W 1940 roku pod pseudonimem Jan Syruć opublikował tom "Wiersze". Po upadku powstania warszawskiego wyjechał do Krakowa i tam pozostał aż do końca 1945 roku.

Okres Polski Ludowej

Po zakończeniu II wojny światowej Miłosz, z racji swych lewicowych, nieukrywanych już przed wojną, sympatii, zaangażował się w budowę nowego porządku społecznego i politycznego. Podjął pracę w dyplomacji RP, w Stanach Zjednoczonych oraz Paryżu, jako attache kulturalny. W 1951 roku, na skutek narastania terroru komunistycznego w kraju, a także z powodu wewnętrznych wątpliwości co do istoty budowy komunizmu, zdecydował się zerwać z władzami i poprosić o azyl we Francji.
W 1960 roku przeprowadził się do Stanów Zjednoczonych, gdzie wykładał literaturę słowiańską na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley, oraz na Harvardzie. Za granicą tworzył głównie poezję, bardzo różnorodną, choć największe uznanie zyskały jego wiersze polityczne (np. "Który skrzywdziłeś"). W Polsce uważany był za zdrajcę i renegata, został uroczyście potępiony przez Związek Literatów Polskich oraz pojedynczych twórców (tj. Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, Mariana Brandysa, Jarosława Iwaszkiewicza i Antoniego Słonimskiego). Niezbyt ciepło odnosiła się do Miłosza również polska emigracja, za wyjątkiem Jerzego Giedroycia i jego paryskiej "Kultury", w której poeta bardzo szybko zaczął drukować.
Stosunek władz i środowiska emigracyjnego do Miłosza zaczął się zmieniać po 1980 roku, kiedy to poeta otrzymał literacką nagrodę Nobla za całokształt twórczości. Rok później przyjechał do kraju, gdzie jego utwory zostały już oficjalnie wydane (choć część z nich ocenzurowano). Stały się one natchnieniem dla rodzącej się właśnie opozycji politycznej.
W 1993 roku poeta definitywnie przeprowadził się do Polski, gdzie jako miejsce pobytu wybrał Kraków, jak twierdził "najbardziej zbliżony do Wilna".
W 1990 roku Miłosz został członkiem PAU (Polskiej Akademii Umiejętności). Miłosz jest też autorem przekładów W. Szekspira, Biblii (Księga Psalmów, Księga Hioba, Pieśń nad Pieśniami, Ewangelia według św. Marka) oraz tłumaczeń polskich poezji na język angielski. W 1995 roku Czesław Miłosz został odznaczony Orderem Orła Białego.
Miłosz zmarł 14 sierpnia 2004 roku, w Krakowie, w wieku 93 lat. Został pochowany w Krypcie Zasłużonych na Skałce.

Poezja Miłosza

Wiersze Czesława Miłosza są głęboko intelektualne, a metafory jakich używa – sugestywne. Jego twórczość z lat 30, przed II wojną światową jest przesycona katastrofizmem. Dominuje w niej rozmach, metaforyczność, rytmiczność, wizje apokalipsy.
Wiersze pisane podczas wojny nie mają już w sobie tyle patosu. Są znacznie mniej ozdobne. Poeta stawia na komunikatywność wiersza – na zrozumiałość zawartych w nim treści filozoficznych i intelektualnych. Część z tych wierszy poświęca Miłosz okupowanej Warszawie, w której spędził prawie cały okres wojny ("Miasto", "Błądząc"). W twórczości Miłosza przypadającej na okres wojny da się również zauważyć świadome odchodzenie od tematyki wojennej. Znajdziemy wiersze opisujące zwykłe piękno świata, który – mogłoby się wydawać – nigdy nie zaznał wojny. Tak jest w wierszach "Piosenka pasterska", czy "Świat – poema naiwne" z 1943 roku.
Po wojnie poeta podjął tematykę bardziej filozoficzną. Szczególnie upodobał sobie formę traktatu. W wydanym w tomie "Światło dzienne" "Traktacie moralnym" piętnuje zanik wartości, krytykuje brak moralności i wskazuje na to, co, jego zdaniem, należałoby zmienić w ludzkiej mentalności. W 1957 roku napisał "Traktat poetycki" pokazujący polską historię, kulturę i mentalność ludzi z czasów Młodej Polski. W tomie "Druga przestrzeń" (2002 r.) znalazł się traktat teologiczny, w którym Miłosz rozważa problem tajemnicy wiary.
Oprócz wielu poezji Czesław Miłosz wydał także eseje ("Rodzinna Europa", "Zniewolony Umysł", "Ziemia Ulro", "Ogród nauk"), powieści ("Dolina Issy") oraz dziennik ("Rok myśliwego").

Dzieła

Poprzedni laureat:
Odysseus Elytis
Laureat Literackiej Nagrody Nobla za rok 1980 Następny laureat:
Elias Canetti

Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-02-28 03:43:34