Czytaj więcej"/> Drukuj
Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych ZSRR (ros. Narodnyj Komissariat Wnutriennich Dieł SSSR, NKWD) – centralny organ państwowy prowadzący działalność w zakresie bezpieczeństwa wewnętrznego, wywiadu i kontrwywiadu, istniejący w Związku Radzieckim w latach 1934–1946, następnie przemianowany w ministerstwo.

CzeKa

Pierwszym radzieckim organem bezpieczeństwa była CzeKa – Ogólnorosyjska Nadzwyczajna Komisja do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem (Wsierossijskaja Czriezwyczajnaja Komissija po Bor´bie s Kontrrewolucyiej i Sabotażom - WCzK). Utworzona 28 grudnia 1917 z inicjatywy Feliksa Dzierżyńskiego przez Radę Komisarzy Ludowych Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej (RFSRR) jako centralny organ bezpieczeństwa państwowego.
W tym czasie (tzn. od 1917 do 1930) w RFSRR i każdej republice związkowej istniały ludowe komisariaty spraw wewnętrznych, które zajmowały się sprawami porządku publicznego, rejestracją obywateli, pożarnictwem i innymi sprawami.
(

Ludowi komisarze RSFSR

Urząd ludowego komisarza RSFSR sprawowali: 1>
Aleksiej Rykow1917
Grigorij Pietrowski1917-1919
Feliks Dzierżyński1919-1923
Aleksandr Biełoborodow1923-1927
Władimir Tołmaczew1928-1930

GPU/OGPU

6 lutego 1922 WCzK przeorganizowano w Państwowy Zarząd Polityczny (Gosudarstwiennoje Politiczeskoje Uprawlenije - GPU) przy Ludowym Komisariacie Spraw Wewnętrznych RFSRR, a w listopadzie 1923 - w Połączony Państwowy Zarząd Polityczny (Ob˝jedinionnoje Gosudarstwiennoje Politiczeskoje Uprawlenije - OGPU) ZSRR i wyłączono z NKWD.
(

NKWD ZSRR

Po śmierci Mienżyńskiego 10 lipca 1934 utworzono Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych ZSRR. NKWD kontrolował policję polityczną, służby specjalne (wywiad) oraz kontrwywiad (z wyjątkiem wywiadu wojskowego GRU), służby porządkowe (milicję, straż pożarną etc.) oraz system obozów pracy przymusowej - GUŁAG. Ludowi komisarze ZSRR w tych latach to:

Ludowi komisarze ZSRR

CzeKa -
CzeKa -
1>
Gienrich Jagodaod 10 lipca 1934 - do 26 września 1936 roku
Nikołaj Jeżowod 26 września 1936 do 25 listopada 1938 roku
Ławrientij Beria25 listopada 1938 do 29 grudnia 1945 roku
Siergiej Krugłowod 29 grudnia 1945 NKWD/MGB

GUGB

Najważniejszym organem NKWD ZSRR był Główny Zarząd Bezpieczeństwa Państwowego (Gławnoje Uprawlenije Gosudarstwiennoj Bezopastnosti – GUGB), który przejął funkcje dawnego OGPU.
(

NKGB

Od lutego do lipca 1941 oraz od kwietnia 1943 do grudnia 1945 Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych ZSRR podzielono na organ zarządzający: (NKWD) oraz organ bezpieczeństwa państwowego: NKGB (Narodnyj Komissariat Gosudarstwiennoj Biezopastnosti
(

Wielka czystka

NKWD był głównym narzędziem tzw. wielkiej czystki przeprowadzonej w latach 1936-1938 na rozkaz centralnych organów partii komunistycznej. W tym okresie zamordowano kilka milionów osób, a kilkakrotnie więcej trafiło do obozów koncentracyjnych.

Struktura organizacyjna NKWD

W grudniu 1939 roku struktura centralnego aparatu bezpieczeństwa ZSRR, składała się z: kierownictwa, sekretariatów, zarządów i wydziałów.
  1. .Kierownictwo Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych tworzyło 5 osób -
Zastępcy Ludowego Komisarza Spraw Wewnętrznych
  1. .Sekretariaty i wchodzący w ich skład aparat -
W styczniu 1942 roku w centralnym aparacie bezpieczeństwa ZSRR w Moskwie zatrudnione były 32.642 osoby.

Stopnie oficerskie NKWD obowiązujące w latach 1935 - 1940

Główny Zarząd Bezpieczeństwa PaństwowegoGłówny Zarząd Ochrony Pogranicznej i WewnętrznejMilicja Robotniczo-Chłopska
Komisarz Generalny Bezpieczeństwa PaństwowegoBRAK DANYCHBRAK DANYCH
Komisarz Generalny Bezpieczeństwa Państwowego 1 rangiKomandarm 1 rangiGłówny Dyrektor Milicji
Komisarz Generalny Bezpieczeństwa Państwowego 2 rangiKomandarm 2 rangiDyrektor Milicji
Komisarz Generalny Bezpieczeństwa Państwowego 3 rangiKomkorInspektor Milicji
Starszy major Bezpieczeństwa PaństwowegoKomkorStarszy major Milicji
Major Bezpieczeństwa PaństwowegoKombrigMajor Milicji
Kapitan Bezpieczeństwa PaństwowegoPułkownikKapitan Milicji
---------Podpułkownik---------
Starszy Lejtnant Bezpieczeństwa PaństwowegoMajorStarszy Lejtnant Milicji
Lejtnant Bezpieczeństwa PaństwowegoKapitanLejtnant Milicji
Mł. Lejtnant Bezpieczeństwa PaństwowegoStarszy lejtnantMł. Lejtnant Milicji
Sierżant Bezpieczeństwa PaństwowegoLejtnantSierżant Milicji
---------Mł. Lejtnant---------

Komisariaty na ministerstwa

W 1946 roku na rozkaz Józefa Stalina ponownie przeprowadzono transformację organów wywiadu, kontrwywiadu i bezpieczeństwa. Dotychczasowe Ludowe Komisariaty przeformowano w ministerstwa.

MGB

Ludowy Komisariat Bezpieczeństwa Państwowego NKGB przemianowano na Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego MGB, pod kierownictwem tego samego szefa z (NKGB), czyli Wsiewołoda Mierkułowa.
(

MVD

W marcu 1946 roku Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych NKWD przeformowano w Ministerstwo Spraw Wewnętrznych MVD, pod kierownictwem Siergieja Krugłowa.
Ministrami spraw wewnętrznych byli: 1>
Siergiej Krugłowdo 5 marca 1953 roku
Ławrientij Beriaod 5 marca do 26 czerwca 1953 roku
Siergiej Krugłowod 26 czerwca 1953 do 31 stycznia 1956 roku

(

KGB

Pod jego kierownictwem w 1954 roku z MVD wyodrębniono niezależną administrację bezpieczeństwa, "Komitet Bezpieczeństwa Państwowego", KGB, na czele którego stanął pierwszy zastępca Siergieja Krugłowa z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (MVD), Iwan Sierow. W styczniu 1956 roku Siergiej Krugłow został zwolniony ze stanowiska szefa MVD, a jego miejsce zajął Nikołaj Dudorow, który sprawował owo stanowisko aż do rozwiązania Ministerstwa Spraw Wewnętrznych przez Chruszczowa, czyli do stycznia 1960 roku.

Mokryje dieła/mokra robota

W radzieckim języku szpiegowskim operacją polegającą na fizycznej eliminacji osoby lub osób nazywano Mokrą Robotą. Od początku istnienia radzieckich tajnych służb zajmowały się nią tzw. Mokre grupy (mokraje dieła), podlegały one pod poszczególne departamenty, wydziały i biura. Na podstawie różnych źródeł ustalono, że podlegały one pod (między innymi)
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-09-29 01:23:23