Czytaj więcej"/> Drukuj
Cu - Zn - Ga
 
Zn
Cd  
 
 
Cynk -

Dane ogólne
Nazwa, symbol, l.a.*Cynk, Zn, 30
Własności metalicznemetal przejściowy
Grupa, okres, blok12 , 4, d
Gęstość, twardość7140 kg/m3, 2,5
Kolorniebieskawoszary
Własności atomowe
Masa atomowa65,409 u
Promień atomowy (obl.)135 (142) pm
Promień kowalencyjny131 pm
Promień van der Waalsa139 pm
Konfiguracja elektronowahref="Argon.html" title="Argon" >Ar3d104s2
e- na poziom energetyczny2, 8, 18, 2
Stopień utlenienia2
Własności kwasowe tlenkówamfoteryczne
Struktura krystalicznaheksagonalna
Własności fizyczne
Stan skupieniastały
Temperatura topnienia692,68 K
(419,53°C)
Temperatura wrzenia1180 K
(907 °C)
Objętość molowa9,16×10-3 m3/mol
Ciepło parowania115,3 kJ/mol
Ciepło topnienia7,322 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej192,2 Pa (692,73 K)
Prędkość dźwięku3700 m/s (293,15 K)
Pozostałe dane
Elektroujemność1,65 (Pauling)
1,66 (Allred)
Ciepło właściwe390 J/
Przewodność właściwa16,6×106 S/m
Przewodność cieplna116 W/
I Potencjał jonizacyjny906,4 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny1733,3 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny3833 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny5731 kJ/mol
Najbardziej stabilne izotopy*
izotopwyst.o.p.rs.r.e.r. MeVp.r.
64Zn 48,6% stabilny izotop z 34 neutronami
65Zn {syn.} 244,26 dni w.e. 1,352 65Cu
66Zn 27,9% stabilny izotop z 36 neutronami
67Zn 4,1% stabilny izotop z 37 neutronami
68Zn 18,8% stabilny izotop z 38 neutronami
72Zn {syn.} 46,5 godz β- 0,458 72Ga
Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,
użyte są jednostki SI i warunki normalne.
*Wyjaśnienie skrótów:
l.a.=liczba atomowa
wyst.=występowanie w przyrodzie,
o.p.r.=okres połowicznego rozpadu,
s.r.=sposób rozpadu,
e.r.=energia rozpadu,
p.r.=produkt rozpadu,
w.e.=wychwyt elektronu

Chemia > Pierwiastek chemiczny > H - He - Li - Be - B - C - N - O - F - Ne - Na - Mg - Al - Si - P - S - Cl - Ar - K - Ca - Sc - Ti - V - Cr - Mn - Fe - Co - Ni - Cu - Zn - Ga - Ge - As - Se - Br - Kr - Rb - Sr - Y - Zr - Nb - Mo - Tc - Ru - Rh - Pd - Ag - Cd - In - Sn - Sb - Te - I - Xe - Cs - Ba - La - Ce - Pr - Nd - Pm - Sm - Eu - Gd - Tb - Dy - Ho - Er - Tm - Yb - Lu - Hf - Ta - W - Re - Os - Ir - Pt - Au - Hg - Tl - Pb - Bi - Po - At - Rn - Fr - Ra - Ac - Th - Pa - U - Np - Pu - Am - Cm - Bk - Cf - Es - Fm - Md - No - Lr - Rf - Db - Sg - Bh - Hs - Mt - Ds - Rg - Uub - Uut - Uuq - Uup - Uuh - Uus - Uuo


Cynk (Zn, łac. zincum) to metal z XII grupy pobocznej. Posiada 23 izotopy z przedziału mas: 57-78. Trwałe są izotopy 64, 66, 67, 68 i 70.
Występuje w skorupie ziemskiej w ilości 75 ppm w postaci minerałów - głównie są to blenda cynkowa i smitsonit.
Odkryty w Indiach, lub Chinach przed 1500 p.n.e. Do Europy metal ten zawędrował dopiero w XVII wieku.

Występowanie

Z punktu widzenia odżywiania duże ilości cynku znajdują się w ostrygach, chudym mięsię, drobiu i rybach. Dostarczaja go również kasze i chleb pełnoziarnisty.

Właściwości fizyczne i chemiczne

Cynk metaliczny jest błękitnobiałym, kruchym metalem. Na powietrzu ulega podobnej do aluminium pasywacji. Cynk jest bardzo reaktywny zarówno w środowisku kwaśnym jak i zasadowym, nie reaguje jednak w obojętnym środowisku wodnym.

Związki

Najbardziej znanym związkiem cynku jest jego tlenek ZnO (biel cynkowa), który jest stosowany jako dodatek do farb i lakierów, oraz jako wypełniacz i stabilizator gumy i tworzyw sztucznych.

Zastosowanie

Najważniejsze zastosowanie technologiczne cynku to pokrywanie nim blach stalowych, w celu uodpornienia na korozję. Cynk jest też składnikiem wielu stopów, zwłaszcza z miedzią (mosiądz, brąz, tombak). Cynk stosowany jest też w ogniwach elektrycznych Daniella i Leclanchego.

Znaczenie biologiczne

Cynk jest jednym z mikroelementów i jest obecny w centrach aktywności wielu enzymów. Bierze udział między innymi w mineralizacji kości, tworzeniu się białek, gojeniu się ran, wpływa na pracę systemu odpornościowego, prawidłowe wydzielanie się insuliny przez trzustkę i stężenie witaminy A oraz cholesterolu. Ma swój udział w regulacji ciśnienia krwi i rytmu serca.
Jego minimalne dzienne spożycie wynosi 5 mg, zalecane 15-20 mg.
Niedobór cynku powoduje niedokrwistość, spowolnienie tempa wzrostu, wady wrodzone, złe gojenie się ran, zapalenia skóry i utratę owłosienia, złą tolerancję glukozy. Może sprzyjać miażdżycy tętnic, ponieważ zmniejsza odporność komórek na uszkodzenia. U dzieci niedobór cynku sprawia, że są niższe niż rówieśnicy i gorzej się rozwijają umysłowo.
Cynk działa leczniczo na wrzody żołądka, uporczywe żylaki, reumatyzm, owrzodzenia, trądzik, choroby skórne.
Regularne zażywanie niektórych leków, w tym pigułek antykoncepcyjnych, oraz picie alkoholu wpływa na obniżenie poziomu cynku w organiźmie człowieka.
Sole cynku(II) są rakotwórcze w dużych ilościach.
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-09-27 11:58:57