Czytaj więcej"/> Drukuj

Herb
Bazylea -

Mieszkańcy
gmina miejska Bazylea:166 000 (2003; źródło: Basel)
aglomeracja:731 000 (2000; źródło: BFS)
kanton Bazylea-miasto:188 000 (2005)
Info
Powierzchnia:22,75 km²
Kanton:Bazylea-miasto (Basel-Stadt)
Portal:basel.ch
Średnia wysokość: 260 m n.p.m.
Kod pocztowy:4000
Numer kierunkowy:(+41) 61
Położenie:47° 32' N
7° 35' E
Tablica rejestracyjna:BS

Bazylea (niem. Basel, franc. Bâle, wł./retorom./hiszp. Basilea, łac. Basilia, ang. Basle lub Basel) - miasto szwajcarskie u styku granic trzech państw: Szwajcarii, Niemiec i Francji, nad rzeką Ren, u ujścia rzek Birs i Wiese. Miasto Bazylea tworzy razem z gminami Riehen i Bettingen półkanton Bazylea-miasto. Miasto dzieli się na Małą Bazyleę (Kleinbasel) na prawym i Wielką Bazyleę (Grossbasel) ze Wzgórzem Katedralnym na lewym brzegu Renu. Do miasta wcielono dawną osadę rybacką Kleinhüningen.
Właściwym centrum miasta jest starówka w Wielkiej Bazylei wokół Rynku i ratusza z XIV w., która ze swoimi wąskimi uliczkami i zaułkami zaprasza do przechadzek. Warto zauważyć, że stare miasto w Wielkiej i Małej Bazylei oraz Most Środkowy, który łączy obie części starego miasta, są wolne od ruchu samochodowego. Zwiedzający dojeżdżają do centrum najczęściej tramwajem.
Bazylea jest po Zurychu i Genewie trzecim co do wielkości miastem Szwajcarii oraz centrum szwajcarskiego przemysłu chemicznego i farmaceutycznego. Tworzy węzeł kolejowy wraz z jednym z największych dworców przeładunkowych Europy w sąsiednim Muttenz. Port towarowy regionu bazylejskiego, jedyny w Szwajcarii, stanowi połączenie przez Ren z Morzem Północnym. Lotnisko Bazylea-Miluza-Fryburg jest obsługiwane wspólnie z sąsiednią Francją. Leży ono na terytorium francuskim jednak dojazd do niego jest możliwy ze Szwajcarii drogą eksterytorialną (np. autobusem 50 z dworca SBB). Wewnątrz strefy lotniska przebiega granica celna.
Bazylea jest w obiegowej opinii postrzegana jako część Romandii (zachodniej, francuskojęzycznej części Szwajcarii), czego przyczyną są podobne wyniki referendów (niemieckojęzyczna część kraju prezentuje poglądy raczej konserwatywne, a zachodnia część i Bazylea – raczej liberalnie) i w motcie miasta "Bazylea zaznacza inaczej" (Basel tickt anders).

Dzielnice mieszkalne Bazylei

Miasto Bazylea nie dzieli się formalnie na okręgi czy gminy, ale na dzielnice. W sumie istnieje 15 takich dzielnic, podzielonych na leżące na lewym i prawym brzegu Renu. Dwie gminy miejskie Riehen i Bettingen leżą poza terenem miasta Bazylei.
Bazylea -

Widok z katedry bazylejskiej na Małą Bazyleę. W środku widoczna wieża targowa

Klimat

Dzięki śródziemnomorskiemu powietrzu napływającemu przez Bramę Burgundzką, w Bazylei panuje nadzwyczaj łagodny i słoneczny klimat. Przeciętna temperatura roczna wynosi 9,4° C, a opady roczne 785 l/m² (78,5 cm). Zimą Bazyleę pokrywa najczęściej tylko cienka warstwa śniegu, a śnieg zalega przeciętnie 30 dni w roku. Wiatry są względnie słabe i wieją przy dobrej pogodzie ze wschodu, przy słabej – z zachodu.

Herb

Bazylea -
(pastorałem)
Herbem zarówno miasta Bazylei jak i półkantonu Bazylea-miasto jest na lewo skierowany pastorał (laska biskupia) na białym polu zwany Baselstab. Pastorał jest przecięty trzeba belkami poprzecznymi, rozszerza się na dole i kończy się trzema "zębami". Symbolizuje to zakrzywiony pastorał biskupi. Herb podtrzymywany jest przez lwy, dzikusów, anioły i od XV w. także bazyliszki (smoki z głową koguta i ogonem węża).

Historia

Bazylea -
Bazylea -

Bazylea -

Postacie

Kultura i sztuka

Bazylea -
Bazylea -
podczas robót budowlanych
Bazylea -

Bazylea -

Za szczególne zasługi w ochronie wyglądu miasta Bazylea otrzymała w roku 1996 nagrodę Wakkera (Wakkerpreis) od Szwajcarskiej Organizacji Ochrony Ojczyzny.

Archeologia

Wykopaliska Archeologiczne (Archäologische Bodenforschung) są instytucją kantonalną. Wspierają zabezpieczanie i opiekę nad dziedzictwem archeologicznym kantonu Bazylea-miasto. Ziemia jest archiwum, w którym zachowały się świadectwa działalności ludzkiej od czasów prehistorycznych do czasów współczesnych. To dziedzictwo kulturowe warte jest ocalenia. Wykopaliska archeologiczne są prowadzone starannie, długotrwale i zgodnie z wiedzą naukową. Regularnie podają do publicznej wiadomości wyniki swoich badań na temat historii miasta i kantonu.

Architektura

Na Wzgórzu Klasztornym (Münsterberg) wnosi się katedra konsekrowana w 1019 r., wzniesiona z rozkazu cesarza Henryka II i cesarzowej Kundegundy. Katedra stanowi zabytek sztuki romańskiej i gotyckiej z czerwonego piaskowca.
Bazylea ukrywa wiele perełek architektonicznych. Do przykładów wczesnego modernizmu zaprojektowanych przez Karla Mosera (betonowy kościół ok. 1920), Hansa Bernoulliego, Hannesa Meyera i Hansa Schmida, w latach 80. i 90. XX w. doszły budynki biur bazylejskich Herzog & de Meuron, Diener und Diener oraz Morger Degelo. W Bazylei budowali także architekci o międzynarodowej sławie jak Renzo Piano i Donald Judd.
Wysoka na 105 m i licząca 31 pięter wieża targowa jest najwyższym budynkiem użytkowym Szwajcarii. Została zaprojektowana przez zespół architektów Morger & Degelo i wzniesiona między lipcem 2001 a październikiem 2003. Powierzchnia użytkowa wynosi 1230 m², a waga całkowita ok. 50 000 ton. Najwyższym budynkiem Szwajcarii jest wysoka na 250 m wieża TV St. Chrischona koło Bazylei.

Muzea

Bazylea uchodzi za jedno z ważnieszych, jeśli chodzi o muzea, miast europejskich. Wśród ponad 30 muzeów miasta, Muzeum Sztuki w Bazylei wysuwa się na czoło jako najstarszy państwowy zbiór sztuki na świecie. Muzeum to wyróżnia się szczególnie zbiorami sztuki renesansowej oraz z XIX i XX w. Prace od roku ok. 1960 wystawiane są w Muzeum Sztuki Współczesnej. Dalszymi znaczącymi zbiorami sztuki cieszą się m.in. Muzeum Jeana Tinguely'ego i prywatna Fundacja Beyeler, która w domu zaprojektowanym przez Renzo Piano mieści obrazy i rzeźby głównie modernistyczne. Schlagauer otwarte w 2003 r. łączy w sobie koncepcje publicznego muzeum, konserwatorium i instytutu badań nad sztuką.
Warte
Po Bazylei porozrzucanych jest wiele mniejszych i większych kin, najwięcej wzdłuż śródmiejskiej ulicy Steinenvorstadt. Wiele filmów (tak jak w innych dużych szwajcarskich miastach) wyświetlanych jest z oryginalną ścieżką dźwiękową z podpisami po niemiecku i zazwyczaj też po francusku.

Muzyka

Bazylea obfituje w wydarzenia i organizacje muzyczne jak prawie żadne inne miasto w Szwajcarii. Paul Sacher założył już w latach 30. XX w. Schola Cantorum Basiliensis, które stało się centrum badań i kultywacji muzyki dawnej. Oferta koncertów jest bogata, stoi na wysokim poziomie a obejmuje muzykę klasyczną i współczesną. Teatr Muzyczny Bazylei (Musical Theater Basel) przy targach wystawia regularnie przedstawienia i należy do najnowocześniejszych scen Europy.
Orkiestra Symfoniczna Bazylei (Sinfonieorchester Basel) należy do najbardziej renomowanych w Europie. Także wiele chórów przyczynia się do rozwoju kultury muzycznej w Bazylei. Znane są przede wszystkim Bazylejski Związek Śpiewu (Basler Gesangverein) oraz Bazylejski Chór Chłopięcy (Knabenkantorei Basel) o światowej sławie, które biorą udział w odbywającym się co trzy lata Europejskim Festiwalu Chórów Młodzieżowych . Scena teatralna z powodu swoich nieraz ekscentrycznych inscenizacji skupia uwagę krytyków. Choć tutejsze sceny jak Schauspielhaus i Teatr Bazylejski (Theater Basel) nie cieszą się światowym rozgłosem jak ich konkurenci z Zurychu, to jednak są warte odwiedzin. Lubiane przez bazylejską publiczność są zwłaszcza inscenizacje klasycznych oper jak Makbet, Czarodziejski flet i Traviata. Głośna opera Carmina Burana została przez Waltera Haupta wystawiona także w Bazylei. Dla uświetnienia obchodów roku jubileuszowego 2001, 11 stycznia tegoż roku wykonano w Bazylei ósmą symfonię Gustava Mahlera w oryginalnej obsadzie (800 śpiewaków, 200 instrumentalistów). Niektórzy znani na bazylejskiej scenie muzycznej grupy zyskują międzynarodowy rozgłos, jak np. Lovebugs, Cloudride czy The Glue. Odbywający od 2001 r. coroczny festiwal Imagine stał się stałym elementem regionalnej sceny muzycznej.

Karnawał

Bazylea jest znana szeroko poza swoimi granicami ze swojego karnawału. Początkiem i zarazem punktem kulminacyjnym bazylejskiego karnawału jest pochód Morgestraich (poranna psota), który rozpoczyna się w nocy z niedzieli na poniedziałek po środzie popielcowej o godzinie 4 rano. Podczas pochodu zamaskowane postacie maszerują i wygrywają melodie marszowe na bębnach i piszczałkach, a na przodu każdej kliki inni ciągną lub niosą podświetlane platformy przedstawiające najczęściej wydarzenia ostatniego roku i gorące tematy. Nadzwyczaj ważne podczas Morgestraich są rozświetlone lampiony, które tworzą niezwykłą atmosferę, zatem w całym mieście podczas tego wydarzenia nie świecą się żadne inne światła. Robienie zdjęć z fleszem jest również niewskazane. Do karnawału należą także kabaretowe kuplety (Schnitzelbänke) w dialekcie bazylejskim. Tradycyjnymi daniami karnawałowymi są zupa mączna i placek cebulowy. Karnawał kończy się po 72 godzinach w czwartek o 4 rano.

Gospodarka

W Bazylei mają siedzibę następujące znaczące firmy:
Bazylea -
w Bazylei

Bazylea dzięki swojemu centralnemu położeniu w Europie Zachodniej jest ważnym ośrodkiem handlowym. Przestrzeń mieszkalna i ekonomiczna styku trzech państw (Dreiländereck) obejmuje ponad 2,3 mln mieszkańców i ponad 1 mln osób czynnych zawodowo (stan z 2001 r.).
Bazylea jest siedzibą wielu firm chemicznych. Razem z fabrykami w sąsiednim Schweizerhalle wytwarza 20% szwajcarskiego eksportu i 1/3 produktu narodowego. Oprócz chemii znajdują się tu ośrodki przemysłu maszynowego, metalowego, tekstylnego i spożywczego. Wielowiekowa tradycja druku i produkcji papieru doprowadziła do tego, że wiele wydawnictw mieści się w Bazylei.
Od 1917 r. rozwijają się Targi Szwajcarskie (Schweizer Mustermesse), niegdyś jako przegląd osiągnięć narodowych, dziś o znaczeniu ogólnoeuropejskim. Na terenach targowych odbywa się każdego roku wiele targów branżowych i kongresów, m.in. Art Basel – najważniejsze na świecie targi sztuki współczesnej oraz Baselworld, największe na świecie targi zegarków i biżuterii.
Również tradycjnie ugruntowana jest silna pozycja Bazylei jako centrum kapitałowego i bankowego. Od późnego średniowiecza Bazylea była znaczącym ośrodkiem bankowym. Oprócz licznych banków i ubezpieczalni ma tu siedzibę Bank Rozrachunków Międzynarodowych (BIS), a siedzibę filii – Szwajcarski Bank Narodowy.

Edukacja

Bazylea jest miastem akademickim ze szczególnym wpływem humanistów. Oto najważniejsze oferty studiów wyższych:

Transport

Bazylea -

Transport podmiejski - tramwaj/autobus

Basel należy do obszaru Unii Taryfowej Pn-Zach. Szwajcarii (Tarifverbund Nordwestschweiz), która w ruchu podmiejskim obejmuje także Bazylejski Zakład Komunikacji (Basler Verkehrsbetriebe = BVB) i Transport Bazylei-okręgu (Baselland Transport). Obecnie toczy się debata na temat likwidacji trolejbusów; BVB planuje zastąpienie ich przez autobusy napędzane gazem ziemnym. Wniesiono projekt obywatelski aby tę kwestię poddać referendum. Oczekuje się pozytywnego wyniku (tj. na korzyść trolejbusów), gdyż argumenty BVB są nieprzekonujące, a trolejbusy zyskały sympatię miejscowej ludności.
Komunikacja podmiejska w regionie Bazylei jest dobrze pomyślana, tramwaje kursują w odstępach od 5 do 10 minut.

Transport dalekobieżny – kolej/samolot

Na terenie miasta znajdują się trzy dalekobieżne dworce kolejowe. Dworzec główny Basel SBB (centralny) z linami krajowymi do Zurychu, Berna, Lucerny i Delémont oraz liniami międzynarodowymi (Niemcy - Włochy). Do tego samego zespołu budynków należy też dworzec francuski Basel SNCF (alzacki) z liniami do Miluzy, Paryża, Brukseli. Dworzec badeński (Basel Bad Bf) znajduje się na drugim końcu miasta (w Małej Bazylei) i obsługiwany jest przez Koleje niemieckie (Deutsche Bahn). Tu zatrzymują się wszelkie pociągi z i do Niemiec, tutaj zaczyna się też odcinek kolei nad górnym Renem w kierunku Waldshut i linia w dolinie rzeki Wiese do Zell im Wiesental obsługiwana tymczasowo przez Koleje szwajcarskie. Ponadto istnieją dwa przystanki podmiejskie: St. Johann (na linii Basel SNCF-St. Louis) i St. Jakob (na linii Basel SBB-Muttenz). Na tym ostatnim pociągi zatrzymują się tylko podczas imprez kulturalnych i sportowych na stadionie St. Jakob-Park.
Lotnisko międzynarodowe Bazylea-Miluza-Fryburg znajduje się we Francji, na północny zachód od miasta; z Bazylei prowadzi tam droga eksterytorialna. Jest to w skali światowej jedyne dwunarodowe lotnisko (obsługiwane przez Bazyleę i Miluzę, korzysta z niego też niemiecki Fryburg Bryzgowijski).

Drogi

Przez Bazyleę przebiega szlak łączący Włochy i Niemcy. Na północ od miasta biegną równolegle bezpłatne autostrady: francuska do Strasbourga i niemiecka w kierunku Fryburga Bryzgowijskiego i Frankfurtu nad Menem. Fragment łączący autostradę francuską z resztą sieci jest wciąż w budowie i pewien odcinek (ok. 1 km) prowadzi ulicami miasta. Na południe biegnie szybko kończąca się autostrada w kierunku Delémont, a na wschód autostrada w kierunku Zurychu, od której koło Kaiseraugst oddziela się autostrada w kierunku Berna i Lucerny. Oprócz tego z miasta prowadzą liczne drogi w głąb Szwajcarii, Niemiec i Francji.

Sport

Kontakt z Polakami w Bazylei

W Bazylei studiuje na studiach magisterskich i doktoranckich (głównie chemię, biologię i medycynę) oraz pracuje w firmach biotechnologicznych (np. Novartis) wielu Polaków. Oprócz tego Polacy udzielają się w innych profesjach. W każdą 1., 3. i 5. niedzielę miesiąca o 11:30 odprawiana jest msza św. w języku polskim w kościele Sacré Coeur przy Feierabendstrasse 72, w 1. niedzielę po mszy w sali parafialnej odbywa się spotkanie przy kawie. Dziedziniec kościoła, na którym wierni zbierają się przed i po mszy sprzyja integracji i poznawaniu osób w każdym wieku.

Wikipedia

Odsyłacze (w języku niemieckim)

Plan miasta

Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-09-26 04:03:37