Czytaj więcej"/> Drukuj
Alfabet_fenicki -

Alfabet fenicki, będący modyfikacją istniejącego wcześniej pisma proto-kananejskiego jest najstarszym zachowanym alfabetem świata. Uważa się, że powstał około 1050 p.n.e., najprawdopodobniej dla potrzeb rozwijającego się handlu. Służył do zapisu fenickiego, języka z grupy północno-semickiej, używanego w starożytności na terenie dzisiejszego Libanu oraz w licznych fenickich koloniach. Zapis ten, poprzez oparte na nim pisma greckie i hebrajskie, dał początek wszystkim alfabetom stosowanym współcześnie na terenie Europy oraz arabskiemu, a nawet dewanagari używanemu obecnie w Indiach.
Charakterystyczną cechą fenickiego jest jego spółgłoskowość (brak liter odpowiadających samogłoskom, które odczytywano z kontekstu). Pozwala to sklasyfikować ten alfabet jako abdżad. Hebrajczycy w pierwszych wiekach naszej ery opracowali opcjonalny system oznaczania samogłosek pisma sylabicznego, natomiast starożytni Grecy przemianowali niektóre litery pisma fenickiego na samogłoski, tworząc pierwszy pełny głoskowy alfabet. Poszczególne litery zapisu fenickiego oznaczają także całe wyrazy, co zaznaczono w tabeli. Alfabet, odczytywany najczęściej od prawej do lewej, zrekonstruowała w 1904 roku grupa uczonych pod przewodnictwem Theodora Nöldeke. Bazowali oni na setkach zachowanych inskrypcji, odnalezionych w byłych fenickich miastach: Tyrze, Byblos i Kartaginie. Mimo tego nie jest do końca pewne znaczenie niektórych liter, które na przestrzeni wieków ulegały zmianom (np. "digg" - ryba na "dalet" - drzwi; "hillul" - święto na "he" - okno).

Znaki alfabetu fenickiego

Litera Wymowa Znaczenie Transliteracja Litera odpowiadająca w alfabetach:
Hebrajskim Arabskim Greckim Łacińskim Cyrylicy
wół א Αα Aa Аа
dom b ב Ββ Bb Бб, Вв
gīmel wielbłąd g ג Γγ Cc, Gg Гг
dāleth drzwi d ד ﺩ، ذ Δδ Dd Дд
okno h ה Εε Ee Ее, Єє
wāw hak w ו Υυ Ff, Uu, Vv, Ww, Yy Уу
zayin broń z ז Ζζ Zz Зз
płot ח ﺡ، خ Ηη Hh Ии, Йй
koło ט ﻁ، ظ Θθ brak F
yōdh ramię/ręka y י ﻱ، ى Ιι Ii, Jj Іі, Її, Јј
kaph dłoń k כ Κκ Kk Кк
lāmedh oścień/kostur pasterski l ל Λλ Ll Лл
mēm woda m מ Μμ Mm Мм
nun ryba (symbol prawdop. od hieroglifu oznaczającego węża/węgorza) n נ Νν Nn Нн
sāmekh słup/pal/ryba? s ס brak Ξξ, Χχ Xx Хх
oko ע ﻉ، غ Οο Oo Оо
usta p פ Ππ Pp Пп
roślina/papirus/haczyk do łowienia ryb? צ ﺹ، ض Ϡ, ϡ) brak Цц, Чч
qōph małpa q ק Ϙ, ϙ) Qq brak
rēš głowa r ר Ρρ Rr Рр
šin ząb š ש س، ش Σ, σς Ss Сс, Шш
tāw znak t ת ﺕ، ث Ττ Tt Тт

Bibliografia

Sanford Holst, Lebanon's Epic Heritage, uniwersytet Cambridge, Los Angeles, 2005
Jean-Pierre Thiollet, Je m'appelle Byblos, H & D, Paris, 2005. ISBN 2-914266-04-9
Feničansko pismo
Agemmay afiniqi
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-11-26 09:50:29